Het geestelijk gehandicapte kind in het gezin 1

Wanneer een geestelijk gehandicapt kind zijn intrede doet in een gezin, hetzij als het eerste kindje of als de zoveelste in rangorde, dan vindt er in dat gezin een aardverschuiving plaats.

Het al of niet begeerde kind, dat in normale omstandigheden, in de meeste gevallen een bron van vreugde wordt, wordt nu een bron, waaruit tal van vragen en angsten gaat borrelen. Een onbekende toekomst is plotseling in het leven van de ouders gekomen en in verscheidene gevallen wordt die onzekerheid nog versterkt door de omringende wereld van het ouderpaar. De ouders en schoonouders geven nogal eens tegenstrijdige adviezen, of wat nog erger is, geven helemaal geen commentaar, de bekenden en vrienden van het getroffen ouderpaar gaan zich ten opzichte van dit kind, meestal afwerend opstellen.

Al met al, in verreweg de meeste gevallen, komen de beproefde ouders alleen te staan met hun zorgen en verdriet. Vooral de eerste tijd na de ontdekking dat de gave Gods niet overeenkomt met de algemeen menselijke opvattingen van kind zijn, een periode, die vaak gekenmerkt wordt door een overrompeling en wirwar van gedachten en verbijstering, treedt een volgende fase in. In dit tijdvak, waarin het verdriet wat op de achtergrond kan geraken, maar altijd min of meer blijft knagen, kunnen verschillende uitingen van  zuiver menselijke reacties tevoorschijn treden.

In de eerste plaats treft men bij deze ouders dikwijls schuldgevoelens aan. Een mens is namelijk altijd geneigd naar een oorzaak te zoeken en zal deze in de eerste plaats bij zichzelf zoeken. Een wetenschappelijke verklaring van het ontstaan van een afwijkend kind, biedt hier geen hulp. Want de vraag 'waarom moet mij dit nu juist overkomen ? ' blijft loodrecht overeind staan.

Er zijn helaas nog veel omstandigheden, die de last van de schuldgevoelens in de loop van de tijd nog doen toenemen. Deze versterkende invloeden kunnen wij vinden bij de betreffende vader of moeder, maar ook t.g.v. het milieu.

De eerste jaren van een gehandicapt kind zijn, vooral bij de dubbel-gehandicapten, in de meeste gevallen het moeilijkst. De voeding van de kleine door de moeder wordt vaak een obsessie. Het slechte drinken van de baby kan een moeder tot wanhoop brengen. De liefde van de moeder wordt in deze periode erg op de proef gesteld, vooral omdat die liefde vaak totaal niet wordt beantwoord ! Hierbij komt nog, dat de ouders praktisch dag en nacht bezig zijn, met de verzorging van dit kind. Aan vakantie of enige ontspanning komt het ouderpaar niet toe. Het vinden van een oppas voor één dag is meestal al een onbegonnen werk. Wie durft dit zo andere kind en nog wel van een ander, te helpen ?

En zo tobben veel ouders alleen met zo'n kindje rond, alleen met hun zorgen, hun verdriet, in een wereld, die vaak hulp heeft voor alles, behalve voor die ouders.

Is het niet puur menselijk, dat er dan, wel eens gedachten boven kunnen komen bij deze ouders, die beter onder de tafel kunnen blijven ? Dat kunnen denkprodukten zijn, zo afschrikwekkend, dat ze niet eens uitgesproken worden tussen de vader en de moeder. Maar juist die verwerpingsgedachten van het kind, doen de schuldgevoelens weer toenemen. Het kind hebben wij toch van God ontvangen en nu deze gedachten ! U begrijpt een innerlijk conflict wordt geboren.

Ook het milieu kan een versterking van schuldgevoelens geven. Zie je wel, je had niet met die man of vrouw moeten trouwen, ik heb je nog gewaarschuwd ! Ook vindt men nogal eens vanuit de naaste omgeving kritiek op de verzorging. Later kan men soms veel aanmerkingen verwachten van ouders of zogenaamde vrienden, wanneer de ouders na veel strijd besloten hebben, het kind te moeten plaatsen in een gepast instituut. De Heere God heeft jullie dit kind toch geschonken, jullie gaan je van een taak ontdoen, die Hij je toch opgelegd heeft ? U kunt geloven, dat al deze opmerkingen uit de omgeving in het hart van het ouderpaar kunnen indringen als een mes in de boter.

Gelukkig worden al deze schuldgevoelens door de mens niet altijd als schuld ervaren. Deze schuld ziet men nogal eens omgezet worden in een andere reactie, die minder pijnlijk voor de bewuste persoon aankomt. Deze eigenschap van de menselijke natuur komt ook voor in het alledaagse leven. Hoe harder Jan in het donker zingt, hoe angstiger hij is. In de praktijk ziet men dan ook meerdere malen, dat de gevoelens van schuld tot uitdrukking komen in een beangstigende en overdreven verzorging.

Het gehandicapte kind wordt het middelpunt van alle zorgen in het gezin. Er bestaat dan geen mens op de wereld, die het kind zo goed kan verzorgen als de eigen ouders. De duurste kleertjes zijn nog niet mooi genoeg, het mooiste plekje in het huis is net goed genoeg, terwijl elke ontspanning wordt afgewezen in het zg. belang van het kind. In dit laatste voorbeeld proeft men eigenlijk een soort genoegdoening voor de gemaakte schuld.

Wordt zo'n kindje nu door bepaalde omstandigheden noodgedwongen opgenomen in een inrichting, dan is het verplegend personeel van zo'n instituut vaak niet te benijden. Het betreffende ouderpaar vindt dan zeer veel tekortkomingen in de verpleging en vooral in de eerste tijd is de kritiek niet van de lucht. De allermeeste aanmerkingen gelden vooral de onbelangrijke facetten van de verpleging. Wanneer deze beproefde mensen door het instituut op een goede manier worden opgevangen en het vertrouwen wordt gewonnen, worden deze kritieken langzamerhand vervangen door loftuitingen op diezelfde verpleging.

Wij hebben tot zover slechts één vorm van reageren besproken, namelijk de schuldgevoelens. Wij zouden nog tal van reacties kunnen beschrijven, die bij een moeder of vader zich kunnen ontwikkelen, bij de intrede van een geestelijk en eventueel lichamelijk gehandicapt mensenkind in hun wereld. Dat een depressieve reactie kan optreden is duidelijk, deze uiting van de menselijke geest is wat de heftigheid betreft, afhankelijk van verschillende factoren.

Het hangt niet alleen van de persoon af hoe deze reageert op tegenslag, maar ook van de waarde, die men hecht aan het te geboren worden kind. Het maakt een groot verschil, of een mongooltje in een gezin met meerdere kinderen geboren wordt, of dat dit mensenkind als enige door de ouders voorbestemd was, b.v. in de opvolging van een handelszaak.

De teleurstelling kan dan soms zo groot zijn, dat het afwijkende kind volledig wordt afgewezen, men wil er niets meer van weten. Een spoedige plaatsing in een ander milieu, waar dan ook, is voor dit kind alleszins aanbevelenswaardig, (wordt vervolgd)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen