Geen felicitatie aan de Wereldraad?

Geachte redactie,

In het nummer van 30 augustus sprak uw eindredacteur, ir. Van der Graaf, uit, dat de zilveren Wereldraad van Kerken geen felicitatie waard is. Dat is een hard oordeel. Ik besef, dat dat te maken heeft met een verschil in theologische zienswijze. Dat laat zich niet in een kort bestek uitstallen en uitvechten. Vergun me echter, twee principiële bezwaren aan te stippen, die kunnen aanduiden waarover het verschil gaat.

1. Evenals de neutrale pers richt uw artikel de schijnwerper alleen op het politieke spreken van de Wereldraad. Het is dan gemakkelijk concluderen, dat de Wereldraad het christelijk geloof met politieke agitatie laat samenvallen. Maar waarom wordt gezwegen over het grootste deel van wat de Wereldraad doet ? Ik noem: de studie en coördinatie op de gebieden van zending, evangelisatie, opvoeding, ontwikkelingshulp, het opkomen voor de mensenrechten en de verzoening van volken en groepen (Sudan!), de de laatste tijd nog zeer toegenomen bijbelstudie-arbeid, het zeer uitgebreide werk van Geloof en Kerkorde (ten dienste van het belijden der kerken), de honderdduizenden slachtoffers van oorlogen, rampen en deportaties, die dank zij de Wereldraad een nieuw leven konden beginnen. Mag dit verzwegen worden en toch gezegd worden, dat de Wereldraad 'de eigenlijke boodschap van het Evangelie verhult' en geen felicitatie waard is ?

2. Maar dan blijft het probleem der verhouding van religie en politiek. Even dacht ik, dat ir. Van der Graaf die keurig gescheiden wilde houden. Als gereformeerd mens kan hij dat niet menen. En hij meent het ook niet. Want in hetzelfde nummer feliciteert hij wél onze Koningin en herinnert dan aan de band tussen religie en politiek, mede door het Oranjehuis gelegd 'vanaf het geboorte-uur van onze natie'. En in een boekbespreking over het protestantisme in Angola vraagt hij om een tussenweg tussen koloniale uitbuiting en revolutie. Dat is precies wat de Wereldraad ook zou willen ! En wat op zijn wijze Willem van Oranje in 1566 hoopte en zocht. Maar er zijn ogenblikken waarop we niets hebben te willen, maar moeten kiezen. Toen kozen beide voor de verdrukten en tegen de verdrukkers. Het verschil tussen beide is, dat de Wereldraad alleen met geweldloze middelen werkt (scholen, beurzen, ziekenhuizen). Hoe willen de vele critici van de Wereldraad, dat wij dan in de politiek belijdenis doen van die God 'die 't recht der armen, der verdrukten gelden doet' ? (Eerst tegenover christelijke overheden, en dan — hoe moeilijk ook — óók in Rusland. Jazeker).

Met dank voor de plaatsing, uw dw.

H. Berkhof lid van het Centrale Comité van de Wereldraad van Kerken

Naschrift

Bij de reactie van prof. Berkhof wil ik de volgende opmerkingen maken. 

1. Ik schreef in het artikeltje, waarop prof. Berkhof ingaat, dat we niet willen zeggen dat alles wat de Wereldraad gedaan heeft onder hetzelfde oordeel valt. Daarmee is ondervangen wat prof. Berkhof zegt over de andere zaken dan de politieke, die de Wereldraad ook deed. Maar wel schreef ik dat de politiek — en dan nog wel een bepaalde politiek — het won van de religie. Het zou wel heel erg zijn als de Wereldraad niet anders gedaan had dan politieke agitatie. Maar in wat de Wereldraad deed aan politieke uitspraken en politiek getinte actie kwam wél de vrucht naar voren, waaraan je de boom kent. Prof. Berkhof maakt melding van een verschil in theologische zienswijze. Zou dat dan met name ook niet naar voren komen bijvoorbeeld in de bijbelstudiearbeid waarvan hij spreekt 7 De politieke stellingname van de Wereldraad kan daar toch niet los van staan ? Dat er dan ook goede projecten kunnen zijn, waarvoor de Wereldraad zich heeft ingezet, zal niemand tegenspreken. Maar bij de andere projecten, die prof. Berkhof noemt, komen juist óók weer de politieke consequenties ervan naar voren, bijvoorbeeld bij ontwikkelingshulp, opkomen voor mensenrechten, verzoening tussen volkeren.

2. Of er dan geen relatie is tussen religie en politiek ? Prof. Berkhof heeft mij goed verstaan als hij uit mijn felicitatie aan het adres van de Koningin, die relatie afleest. Maar een band tussen religie en politiek is nog wat anders dan een verpolitiekte religie. Het eerste is een door en door reformatorische zaak; maar dan wel zo dat de kerk nimmer een directe politieke functie heeft. De kerk heeft een profetische taak en de staat heeft zelfstandig te beoordelen wat naar het Woord haar roeping is. Bij de Wereldraad zien we een zodanige verpolitisering, dat actief steun wordt verleend — morele en financiële — aan bevrijdingsbewegingen, die zelfs het geweld niet schuwen. Is dat te vergelijken met wat de gereformeerde reformatie onder de band tussen religie en politiek verstond ? Me dunkt dat het daar ver vanaf is. De Wereldraad spreekt niet profetisch én naar de kant van de revolutie én naar de kant van de uitbuiting, én naar het Westen én naar het Oosten, maar heeft zich politiek gebonden en grotendeels de religie verpolitiekt.

3. Juist dezer dagen is de wijze waarop de Wereldraad zich politiek uitspreekt onomwonden veroordeeld in een Open Brief door een aantal vooraanstaanden uit de Herv. Kerk en de Geref. Kerken — ter verduidelijking voor de lezers: o.a. ds. F. H. Landsman, dr. E. Emmen, prof. dr. H. N. Ridderbos en ds. J. Overduin — vanwege de oproep van het Centraal Comité van de Wereldraad om de investeringen door de bedrijven in Zuid-Afrika stop te zetten. Scherp werd door hen omschreven dat dit betekent verarming van de Afrikaanse niet-blanken en derhalve het oproepen van een toestand waarin dezen met geweld in opstand zouden komen. Door deze stellingname heeft de Wereldraad — zo formuleerde ds. F. H. Landsman (!) het — structureel gekozen voor het geweld. Dat déze kritiek uit déze hoek komt spreekt boekdelen. Met deze hoek bedoel ik dart met name ds. F. H. Landsman en dr. E. Emmen, die beiden als secretaris-generaal van de Hervormde Kerk nogal wat banden aan de Wereldraad hadden.

Om mijn reactie niet veel langer te maken dan het ingezonden stuk eindig ik met een citaat uit een artikel van prof. Runia over deze kwestie in het Centraal Weekblad van 21 augustus: 'Persoonlijk zijn we ervan overtuigd dat de op dit ogenblik door de Wereldraad gevolgde rnethode niet alleen zal leiden tot grote ellende voor de hele Zuidafrikaanse bevolking, maar met name ook voor de niet-blanke bevolking. Ons grootste bezwaar is echter dat de door de Wereldraad voorgestelde methode, zowel ten aanzien van des-investeringsbeleid alsook van het programma voor de bestrijding van het racisme (waarbij ook steun wordt verleend aan gewelddadige bewegingen), in strijd is met het Evangelie van Jezus Christus. Juist omdat dit alles uitgaat van de Wereldraad van Kerken kan dit o.i. tot niets anders leiden dan tot een compromittering van het Evangelie zelf.'
Daarmee ben ik het eens.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen