De synode over Israël

De maandagavondzitting van de Hervormde Synode was een boeiende aangelegenheid, met name vanwege de discussie over Israël. Het moderamen had zich — zoals bekend — in de oproep om voorbede bij het uitbreken van de oorlog nogal neutraal opgesteld. Zo ook in de oproep om te collecteren, zowel voor Israël (via de Collectieve Israël Actie) als voor de palestijnse en arabische groepen. Eén en ander had geleid tot een scherpe reactie van het Joodse Rabbinaat in Nederland, maar ook van velen in de kerk. Welnu, deze kritiek kreeg ook duidelijk steun in de synode, zó dat gezegd kan worden dat het overduidelijk werd waar de sympathieën van de synode lagen, namelijk duidelijk bij Israël. Er werd met grote bewogenheid en indringendheid gesproken, zo dat de spanning soms voelbaar was.
Ds. H. Smits te Ingen stelde dat éénzijdige steun aan Israël bewogenheid over de slachtoffers aan de andere zijde niet uitsluit. Hij memoreerde hoe mevrouw Golda Meïr dat meeleven met de slachtoffers onder de Arabieren ook duidelijk publiekelijk had verwoord. Maar, zo stelde hij, Israël heeft voor z'n leven gestreden, tegenover de Arabische volken, die dit volk nooit als volk hebben willen erkennen en het op volkenmoord t.a.v. Israël hadden gemunt. Na 1945 zijn vele Nazi's naar Egypte gevlucht. Dat zegt genoeg. Maar bovendien, de kerk is met name in religieus opzicht verbonden met haar moeder Israël.
Ouderling Van Harten uit Amersfoort meende dat de kerk profetisch had moeten spreken nu het ging om Israël, de be­ minden om der vaderen wil. Ouderling J. Morreau (Hilversum) hekelde de positiekeuze — of het ontbreken daarvan — door het moderamen. Israël is onze eerste broeder. Hij riep op tot adhesiebetuiging aan de oproep van ds. Aalders, ds. Spijkerboer e.a., waarin gesteld werd dat neutraliteit inzake Israël onmogelijk is. Hij stelde verder dat we ook de Palestijnen alléén maar helpen als we achter Israël gaan staan.
Ds. C. Addink (Holten) signaleerde, dat Europa een onbetaalbare schuld heeft aan de Joden. Hij was dankbaar dat we als Nederlandse volk vereenzelvigd worden met Israël. Israël is er niet om over te praten, maar om voor te kiezen. Verwijzing naar een enkele jaren geleden ter synode gevoerde discussie, waarin de verbondenheid van de kerk met Israël naar voren kwam, is niet voldoende. De dingen moeten gezegd worden als ze aan de orde zijn.
Bepaald indringend was het betoog van prof. dr. A. J. Bronkhorst. Hij hekelde de eenzijdige voorstelling van het synodelid ds. J. de Bruyn (Boksum), die gesteld had, dat Israël wel vrede wilde maar geen recht, gezien de terreur tegenover de Palestijnen en het wederrechtelijk in bezit nemen van méér land dan de Verenigde Naties toestonden. Prof. Bronkhorst zei, dat hier de grenzen van de redelijke voorstelling van zaken overschreden werden. Prof. Bronkhorst benadrukte, dat Israël altijd het gevoel heeft gehad alleen te staan. Dat men altijd moest constateren, dat er in de Verenigde Naties nooit een veroordeling kwam als Israël werd aange­vallen, maar dat Israël direct alleen komt te staan als men zelf óók iets onderneemt. Syrië en Egypte vallen Israël (N.B.!) aan en 25 staten verbreken de betrekkingen met Israël! Prof. Bronkhorst bracht dan ook duidelijk zijn teleurstelling over de houding van het moderamen onder woorden. Het Nederlandse volk heeft gelukkig instinctief anders gereageerd!
               * * * 
Na dit forse pleidooi voor steun aan Israël kon dr. A. H. van den Heuvel, de secretaris-generaal, niet veel anders meer zeggen dan dat het moderamen er kennelijk niet in geslaagd was om recht te doen aan het denken van de kerk in deze. Hij stelde wel dat hij pijnlijk gemist had dat er niemand gesproken had over de 200.000 christenen onder de Arabieren, en pleitte daarom voor een vernieuwd gesprek met de Rabbijnen én de Arabische christenen. Er rezen evenwel tegen het gesprek met de Arabische christenen in dit stadium, gelijktijdig met een gesprek met de Rabbijnen, nogal wat bezwaren. Ds. Groenenberg stelde dat vóór het uitbreken van de oorlog al gebleken was hoe moeilijk en geëmotioneerd een gesprek met de Arabische Christenen was geweest. Laat staan dan nu, na het uitbreken van de oorlog! Maar bovendien, zulke gesprekken zijn nu helemaal niet terzake. Ze komen als mosterd na de maaltijd. Als de kerk nu, na zes weken, nog iets zegt, moet het toegespitst zijn op de situatie van nu.
Anderen ter synode stelden dat elke indruk van neutraliteit vermeden moet worden, en dat men daarom niet naast een gesprek met de Rabbijnen ook nog eens zo nadrukkelijk de noodzaak van het gesprek met de Arabische christenen moest onderstrepen.
               * * * 
Spijtig was dat de synode bij de voortzetting van het gesprek op de volgende dag niet kon komen tot een gemeenschappelijke verklaring. Het stuk van ds. Aalders CS. vond geen bijval. De zaak verliep toen in allerlei procedure kwesties. Een conceptverklaring van prof. Berkhof haalde het ook niet. In dat stuk stond dat we ons met het Joodse volk, zowel historisch als krachtens ons belijden verbonden weten, en dat wij ten volle het bestaansrecht van de staat Israël erkennen; en verder dat een beroep gedaan wordt op volk en regering om de gevolgen van sympathie met Israël te aanvaarden en offers te brengen nu ons hardhandig van buitenaf een halt wordt toegeroepen inzake welvaartsstijging en dergelijke. Wat we vrijwillig niet hebben gedaan, zullen we nu gedwongen moeten doen!
De synode vond evenwel dat men een stuk over de kwestie Israël niet moest combineren met een stuk over de oliecrisis.
Het gevolg is dat er nu niets gebeurde. Dat kan alleen maar spijtig genoemd worden. Na de maandagavondvergadering had men iets anders mqgen verwachten. De synode bleek sterker te zijn in het neenzeggen tegen het beleid van het moderamen en weliswaar ja-zeggen tegen Israël, dan in het onder woorden brengen van de kerkelijke positiekeuze inzake Israël en de volkeren, waaronder ons eigen volk, óók met de gevolgen die sympathie voor Israël met zich mee kunnen brengen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen