Nieuwe sexuele ethiek

De bekende arts P. J. F. Dupuis heeft een boek geschreven onder de titel 'Geniet het leven'.* Zijn vorige publicatie onder de titel 'Uw deel in het leven' beleefde heel wat herdrukken. Het was kennelijk een graag gelezen en ook veel gebruikte gids op het in protestantse kringen toen nog niet zo ontgonnen terrein van de sexuele voorlichting.
Dokter Dupuis heeft nu opnieuw een boek over het geslachtsleven geschreven. Hij koos als titel het eerste deel van Prediker 9: 9. Het laatste deel van die tekst was de titel van zijn vorige boek. Het is niet toevallig dat nu in de titel het genieten voorkomt. Het sexuele leven komt in dit boek heel sterk naar voren als lustbeleving. Wel wordt er de nadruk op gelegd dat lust niet het enige mag zijn. Het komt aan op 'lust-in relatie'.
We kunnen het waarderen dat de schrijver daarbij op het relationele van de lustbeleving wijst. Hij wil niet dat het maar een genieten op zichzelf is. Daarvan wordt de ander het slachtoffer. Dat is in strijd met liefde en eerbied voor de ander. Het zou betekenen dat het verantwoordelijkheidsbesef geen enkele rol meer speelt. De schrijver waarschuwt daar zelfs tegen.
Hij wil het sexuele leven bevrijden uit de sfeer van het taboe, van het verbodene, dat alleen maar schuldgevoelens oproept en angst nalaat. Hij wil het evenzeer bevrijden uit het misbruik van de sexualiteit, waarbij het om 'sex sec' gaat.
Toch blijft de vraag ons bezighouden of de schrijver in zijn bedoelingen slaagt. Heel typerend vind ik de meer dan eens herhaalde grondstelling: er is ten aanzien van het voorechtelijk geslachtsverkeer een heel nieuwe factor in het geding gekomen. Het is nu mogelijk met behulp van voorbehoedsmiddelen zwangerschap te vermijden. Dat vindt de schrijver zelfs een 'gloednieuwe' situatie. Hij is om deze reden afgestapt van zijn bezwaar tegen voorechtelijk geslachtsverkeer.
Dat is een vreemde redenering: toen er nog geen voorbehoedsmiddelen waren, was dat niet geoorloofd. Er kon eens een zwangerschap ontstaan. Nu deze voorkó­men kan worden, is er bijbels gezien geen bezwaar meer tegen in te voeren. Dit standpunt is typerend voor heel het boek.
Men zou het zo kunnen zeggen: de technische middelen van onze tijd brengen een andere moraal mee. Ze maken die mogelijk doordat ze de risiko's wegnemen. Het is mede daardoor mogelijk dat aan de lustbeleving een veel groter ruimte wordt geboden.
Wanneer het gaat over sexueel kontakt van jonge mensen wordt er aangedrongen op oprechte gevoelens van genegenheid en op besef van verantwoordelijkheid. Maar wat er ook mocht gebeuren, in elk geval moet men goede voorzorgsmaatregelen nemen.
De sexuele ethiek van dit boek wordt bepaald door twee componenten: de relatie van de ene mens tot de ander, én de 'technische' middelen om allerlei gevolgen te voorkomen. Naar mijn indruk zijn het uiteindelijk steeds weer de laatste die doorslaggevend zijn. Ik besef dat de schrijver hiertegen wil aanvoeren dat hij toch op het relationele van de sexualiteit de nadruk heeft gelegd. Dat is alleszins waar. Maar nergens kom ik de gedachte tegen dat sexueel verkeer door God aan het huwelijk is gebonden. Het krijgt binnen die relatie zijn te waarderen plaats. Het relationele moet door het institutionele van het huwelijk geschraagd worden. Zelfs de gedachte van het proefhuwelijk krijgt bij de schrijver een kans. Zo ook het, wat oppervlakkige, sexuele kontakt in vriendschappen. De publieke mening is daarvoor nog wel niet rijp. Maar men moet toch niet vreemd opkijken, en men kan het zelfs billijken, wanneer het die kant uitgaat.
Vanuit de gedachte van de lustbeleving is het duidelijk dat ook ongehuwden recht hebben op genieten. De schrijver vindt het begrijpelijk dat zij een relatie aanknopen. Helaas gebeurt dit meestal met gehuwden. Daardoor ontstaan er alleen maar moeilijkheden, die de sittuatie niet plezierig maken. Ze bemoeilijken zulke kontakten wel. Dokter Dupuis heeft nog nooit een vrouw ontmoet die bereid was haar man met een derde te delen. Ik dacht dat deze konstatering de benadering van het probleem heel anders had moeten doen zijn, dan nu in feite het geval is. Sterker nog: er mag van zulk een relatie geen sprake zijn.
Over abortus spreekt de schrijver voorzichtig. Toch is het duidelijk dat hij in onderscheiden gevallen ertoe zou willen besluiten. Ook hier ontbreekt de maatstaf.
De schrijver heeft bezwaren gehad tegen inseminatie met het sperma van een onbekende man (een donor). Die bezwaren heeft hij nog. Maar hij schrijft dat hij nu de betrekkelijkheid ervan is gaan inzien. Ook op dit punt dus een wijziging. Er wordt geen verantwoording afgelegd van wat de relativerende factoren dan wel zijn. Het blijft onduidelijk waarom de schrijver zijn vroegere bezwaren relativerend liet varen.
De overheid moet het verbod van pornografie opheffen. Het verbod werkt alleen maar schadelijk. Het verbodene is immers aantrekkelijk. Als er geen verbod is, gaat de begeerte vanzelf wel over.
Ouders moeten zich waar maken. Daarom tellen in de relatie ouders-kinderen niet zozeer de bloedbanden als wel het feit dat mensen zich als ouders gedragen.
Misschien dat ik in dit laatste voorbeeld het uitgangspunt mag vinden voor een samenvattendde beoordeling: de scheppingsorde van God wordt hier niet duidelijk erkend. In plaats daarvan komt de liefde die in verantwoordelijkheid de ander geen kwaad wil doen. Daarbij helpen 'technische' middelen veel kwaad te voorkomen. Daarom moet de liefde de techniek gebruiken. Het is nodig dat ouders dan wat van hun vooroordelen afstappen en hun normen herzien.
De schrijver laat op geen enkele bladzijde merken dat hij begrepen heeft welk een kwaad de sexualiteit, die zich buiten de bedding van het huwelijk wil doen gelden, meebrengt. Dat kan alleen maar duidelijk gezien worden, als men van de ordeningen die God stelde wil uitgaan. Op dit punt laat dit boek ons helaas in de steek.
Het is een practisch boek. Men merkt dat de schrijver als arts velen heeft ontmoet. Hij schrijft niet maar voor de studeerkamer. Hij schrijft voor de practijk. Daarom zou het ons een genoegen zijn, als we dit boek hartelijk konden aanbevelen. Het is ons echter onmogelijk. We ontvangen in dit boek een nieuwe sexuele ethiek, die gebaseerd is op lustbeleving, zij het in relatie. Deze ethiek maakt zich de moderne technische middelen te nutte. Nergens geeft zij aan dat er duidelijke geboden van God zijn. De feiten dicteren in dit boek de moraal. Een man als Roscam Abbing krijgt het verwijt te horen dat hij met zijn rapport tegen de bierkaai vecht. Welnu, wie zulk een argument in zijn sexuele ethiek hanteert, zal moeten beseffen, dat hij achter de feiten aanloopt en zich door de feiten de normen laat hanteren. Het is opvallend dat in de ondertitel het huwelijk niet voorkomt.
* P. F. J. Dupuis: Geniet het leven; Uitgave Ten Have, Amsterdam, 221 pag.; ƒ 16, 50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen