'Hier en Heden'

macht en onmacht
Onder de titel 'Macht en onmacht van de kerk' deed de vastenbrief van de Nederlandse bisschoppen de ronde. Het geschrift beleed overduidelijk dat het tijdvak van de gloriërende en imponerende kerk is uitgeluid. De kerk heeft afgedaan als machtsfactor bij uitstek; het is gebeurd met de hoge sprongen, waarmee de geestelijke autoriteit de wetenschap, politiek, cultuur naar de hand zette. Realiteitsbesef kan men schrijvers niet ontzeggen. Trouwens wij kunnen de Rooms-Katholieke Kerk in het algemeen nageven, dat zij er veelal in geslaagd is de bakens niet al te ontijdig te verplaatsen.
Andere wegen behoren open te staan. In onmacht past het de kerk de kracht te zoeken eer in dienstbetoon dan in overheersing. De ogen mogen opengaan en geopend blijven voor de man die, zo hij al niet onder de moordenaars is gevallen, toch wel onder de wielen is terechtgekomen. Wielen, dat doet denken aan techniek.
Hele en halve marxisten hadden lof voor de vastenbrief. Zo goed als Aristoteles nog steeds geldt als een kerkvader avant la lettre, dat wil zeggen voor er in eigenlijke zin sprake was van patres, zo zou het wel eens kunnen gebeuren dat Karl Marx ongedacht, post festum, als het te laat is omdat het feest is afgelopen, wordt gebombardeerd tot een ontijdig geboren kerkvader. Het zou me niet verwonderen. Onze Karl mag dan gezegd hebben dat godsdienst voor het edele volk als opium werkt, nu de drugs worden gewettigd erkennen wij dat kerk en godsdienst het er ook wel naar gemaakt hebben dat Marx op die gedachte kwam. Wanneer Marx achteraf subsidiair zijn volgelingen, belijden dat de uitval te bits was en de kerk erkent dat de sociale bewogenheid wel eens ontbrak, komen de een en de ander elkaar behoorlijk tegemoet.
Trouwens in het bolwerk van behoudenissigheid, het Franco-fiele Spanje, woedt een strijd van bisschoppen, die demonstreert dat de hoge geestelijkheid in navolging van een aantal leden van de lagere, een punt wil zetten achter het onder één hoedje spelen met het autoritair gezag, dat Spanjaarden, of zij nu Basken zijn of niet, want dat doet er allemaal totaal niets toe, sedert het laatst van de dertiger jaren meer dan dertig zonneronden overheerde.

macht en onmacht (bis)
Inmiddels is u allang ingelicht over beslissingen van de jongste synode van de kerk der vaderen.
Ik heb de indruk dat onze kerk zich hoe langer hoe machtelozer gaat gevoelen. De periode van volkskerk en van een heel volk samen één hele kerk lijkt vandaag tenminste mijlen van de baan. Wij zien het overal om ons heen, verdwijnende groepen in de samenleving blazen zichzelf tot berstens toe op met behulp van meest krachtige uitspraken. Hoe brozer hoe houder. Het gewicht van de uitspraken is gemeenlijk omgekeerd evenredig met het gezag dat men heeft.
Toen de kerk echt nog wat te zeggen had kon zij weinig uitspreken, nu de kerk hoegenaamd geen zeggenschap meer toekomt kan zij stoutmoedig dicteren. Het is de woordvoerders van de kerk in het verleden kwalijk genomen, dat zij de gezeten burgerij naar de oogjes keek en dat zij dit burgerdom naar de mond sprak. Om het te beteren brabbelden wij nu de kreten van de vernieuwers.
'Die veel omvat kan niet al te best stevig vasthouden'. Dat ervoer de kerk weleer in hoofd en leden. Cicero verbaasde zich, toen hij zijn schoonzoon ontwaarde met een zwaard aan de zijde gegord. 'Wie', vroeg hij, 'wie heeft mijn schoonzoon aan een zwaard vastgebonden?' In die lijn opperen we: Wie heeft de kerk opgehangen aan machtige ex cathedra's (onfeilbare uitspraken vanuit de ambtelijke zetel geuit)? Immers de kerk heeft gesproken: Erken Guinee-Bissau en het is verboden naar Zuid-Afrika te emigreren. Ik geloof niet dat daar velen van ondersteboven zijn.

macht en onmacht (driemaal)
Het is niet zo dat de kerk geen woord heeft. De kerk heeft een woord evengoed voor de dingen van nu. Die woorden moeten echter grond hebben.
Met al die boodschappen over actuele aangelegenheden lijkt het of de kerk op vrijersvoeten met een boeket op de stoep staat. Met bloemen hoe geurig en kleurig ook; die ras verwelken. De godzaligheid heeft beloften voor deze en voor de toekomende wereld. Dat is zeker waar. Wat evenwel voor deze wereld houvast biedt moet geworteld zijn in Gods openbaring omtrent het toekomende.
Heeft de kerk wellicht te zeer de nadruk gelegd op de eeuwige stad en op de blijvende dingen dan behoeven wij die scha niet in te halen door eenzijdig de tegenwoordige belangen uitsluitend naar voren te schuiven. Het bekomt altijd slecht wanneer wij de duivel proberen uit te werpen door Beëlzebul, nog wel de overste der duivelen.
De onmacht van de kerk is dat zij niet weet te spreken noch over de dingen hier noch over de dingen ginds. De verlegenheld van de profeet drukt hij uit in de vraag: Wat zal ik roepen? In die verlegenheid behaagt het God Zijn Woord te leggen in de mond van de man, die onrein is van lippen. In onze zwakheid openbaart zich op het heerlijkst Gods grote macht.
O, Zion, gij verkondigster van goede boodschap, klim op een hoge berg; o, Jeruzalem, gij verkondigster van goede boodschap, hef uwe stem op met macht, hef ze op, vrees niet, zeg tot de steden van Juda: Zie hier is uw God (Jes. 40).
De kerk heeft God te presenteren. God in de Heere Jezus Christus. Met Hem hebben wij alle dingen. Voor hier en voor het eeuwig heden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen