Een aparte ervaring

Vorige week hebben ds. C. den Boer, ds. R. J. van de Hoef, ds. G. A. Zijderveld en ondergetekende een predikanten-conferentie bijgewoond in Leicester (Engeland). Ongeveer tweehonderd predikanten van gereformeerde confessie uit Engeland, Schotland en Ierland maar ook uit allerlei andere windstreken van de wereld waren daar aanwezig. Ik moet zeggen dat het bezoeken van deze conferentie voor ons een onvergetelijke ervaring is geweest. Daarom wil ik er één en ander van vertellen.

Eenheid
De predikanten die daar bijeen waren kwamen uit allerlei kerken, vrije kerken, onafhankelijke kerken, Presbyteriaanse en Baptisten kerken, de staatskerken van Engeland, Schotland en Ierland. Maar de kerkelijke verschillen bleken daar op geen enkele wijze belemmerend te werken voor het beleven van de eenheid. Integendeel, in grote eensgezindheid was men bijeen. Het tot welke kerk dan ook behoren was van secundair belang. Men gevoelt zich verbonden in de doelstellingen van de organisatie, die deze conferentie jaarlijks belegd: The Banner of Truth Trust (Stichting De Banier der Waarheid).

Indrukwekende activiteiten
Deze Banner of Truth Trust bestaat enkele tientallen jaren en is in het leven geroepen mede op aansporing van en onder de geestelijke leiding van de bekende Londense predikant dr. Martyn Lloyd Jones, wiens prediking in de loop der jaren op duizenden een diepe indruk heeft gemaakt, niet alleen in Engeland maar ook daarbuiten. Ik ben onder de indruk gekomen van wat deze beweging in enkele tientallen jaren heeft mogen doen en bereiken. Met name het publicistisch werk is indrukwekkend. Vele uitgaven zagen in deze jaren het licht. Herdrukken van preken van Spurgeon (vele dikke delen), van John Owen, van Flavel, verder bijbelstudies, commentaren, boeken van en over de Engelese puriteinen, alles bij elkaar een kolossaal geheel. Overigens worden al deze werken voor on­voorstelbaar lage prijzen in de handel gebracht, hetgeen mogelijk is door een subsidie van een persoon die dit werk door de jaren heen heeft gesteund.
Nu ik het toch over deze uitgaven heb: er was op deze conferentie een hele avond gereserveerd om over boeken en uitgaven te discussieëren. Een levendige avond, waar ieder z'n inbreng kon geven en suggesties kon doen voor het laten herdruken van boeken. We hebben kunnen zien hoe boeiend zo'n gesprek kan zijn.
De aanwezige predikanten - grotendeels ook mensen die in de verstrooiing leven - toonden grote betrokenheid ten aanzien van de uitgave van gereformeerde lectuur. Dat zulke uitgaven een functie hebben bleek op allerlei wijze, niet in het minst ook uit de opmerkingen van een jong predikant uit Ceylon, die zei door één van de uitgaven van The Banner of Trust ingewonnen te zijn voor de gereformeerde religie. Wat ligt er in de lectuur, die in de loop van de jaren verschenen is, niet geweldig veel materiaal dat in onze tijd van uitzonderlijk belang is, nu de vloedgolven van een nieuw modernisme over ons heen slaan.

Gebed
Wat ons getroffen heeft op deze conferentie was het gebed. Er werd veel gebeden. Na elke lezing een gebed, kort en krachtig. De deelnemers baden mee. Dat is voor ons een wat ongewone ervaring. Tijdens het gebed was er dan hier en dan daar een instemmend geluid, als de voorganger in zijn gebed iets zei wat aansprak. Of men zei zacht amen. Het gebeurde alles op ongedwongen wijze. Eerbiedig en waardig. Ik besef wel dat ook deze dingen een gewoonte kunnen worden. Maar voor wie deze dingen voor het eerst meemaakt, is het wel een belevenis, althans dat was het voor mij. De gebeden heb ik als een indrukwekkende zaak ervaren.
Daarbij komt dat in de gebeden de lofprijzing van God zo'n duidelijke plaats had. Er werd gebeden in grote afhankelijkheid. Er werd gedankt op een wijze die indruk maakte. Er wordt door sommigen wel eens argwanend gekeken naar de dankzegging in de gebeden, zeker als het gebed met de dank begint. En inderdaad kan de dank wel eens oppervlakkig aandoen. Maar is er beter gebed mogelijk, dan dit gebed, dat de toonzetting van de lofzegging van God heeft om schepping en verlossing? Het samen bidden en samen zingen was één van de dingen, waaruit de eenheid in geloof en belijden, door de diverse kerken heen, op deze conferentie op aansprekende wijze tot uitdrukking kwam. En je vraagt je af: zou dit in de Nederlandse situatie ook mogelijk zijn?

Kleine gemeenten
Menig voorganger met wie we gesproken hebben bleek slechts een uiterst kleine gemeente te hebben. Eén van de predikanten — een zogenaamde Strict Baptist, dat wil zeggen een Baptist die in de traditie van Bunyan en anderen onverkort (strict) aan de volwassendoop vasthouden — vertelde een gemeente van 30 volwassen personen te hebben. Hij was in volledige dienst van die gemeente. En die gemeente onderhield haar voorganger voortreffelijk. Men denke niet dat de gemeenten, die stammen van de Engelse puriteinen, grote gemeenten zijn. Meestal zijn het kleine groepen. We waren in Bedford, waar het standbeeld van John Bunyan staat, en waar een tegel op straat nog de plaats aangeeft waar eens de gevangenis stond waar Bunyan gevangen gehouden werd. Er is daar nog slechts een kleine gemeente van volgelingen van Bunyan. En vraagt men in Bedford naar de plaats van het Bunyan Museum (gelegen in het plaatsje Elstow) dan weet echt niet ieder het je te zeggen. Van de man wiens Pelgrimsreis in 165 talen gedrukt werd en een best-seller werd van de wereldliteratuur, is bij de man-in-the-street kennelijk nog maar weinig herinnering over. En de gemeenten waar de geestelijke nalatenschap van hem en anderen nog in ere is, zijn klein tot zeer klein, al is dat niet overal zo. Met name in Schotland en Ierland zijn er ook nog grote gemeenten. Maar het gereformeerde leven in Engeland heeft echt geen florerend bestaan. Wat dit betreft leven vele predikanten daar in de verstrooiing, ook al omdat men veelal in vrije, onafhankelijke kerken bijeen is. En daarom is men geweldig ingenomen met conferenties als deze en toont men zich ook verheugd om contact te kunnen hebben met gereformeerd-gezinden uit andere landen.

Hoe kijkt men tegen Nederland aan?
Wat opviel was de wijze waarop men tegen het gereformeerde leven in Nederland aankijkt. Die kijk wordt namelijk goeddeels bepaald door wat vanuit de Gereformeerde Kerken op hen afkomt. Men kent namen als Ridderbos, Runia, Berkouwer, Kuitert. En het beeld dat men van het gereformeerde leven in Nederland heeft is het beeld dat men van de Gereformeerde Kerken heeft. Men spreekt over de theologie van Kuitert en Wiersinga, om aan te geven de ombuiging van het gereformeerde leven hier, maar weet vaak niet van het gereformeerde leven in andere kerken en kringen. Contacten met predikanten behorend tot de Christian Reformed Church en de Reformed Churd in Amerika maakten duidelijk de sterke verontrusting die er allerwege is — ook in de zuster kerken van de Gereformeerde Kerken overzee — over de huidige koers van de Gereformeerde theologie in ons land, zoals die vanuit de V.U. naar voren komt. De les die we uit één en ander geleerd hebben is deze: ook in het buitenland zijn er velen geweest, die ten aanzien van de doordenking van de gereformeerde theologie (afhankelijk waren van wat uit de Geref. Kerken in ons land tot hen kwam; ook daar ontstaat nu een vacuum, en het behoort mede tot de opdracht voor allen die de gereformeerde confessie trouw willen blijven om de broeders in andere landen bij te staan.

Arminianen
Opvallend was ook dat men bij de onderscheiding van theologische stromingen veelvuldig de benaming Arminians (Arminianen) gebruikte. Men sprak van orthodoxen of gereformeerden, van vrijzinnigen en van Arminianen. Wij gebruiken in ons land die uitdrukking eigenlijk nauwelijks meer, al weten we wel wat er mee bedoeld wordt. Voor gereformeerden in het buitenland is de naam van Arminius kennelijk onuitwisbaar verbonden — en terecht — met al diegenen die in de loop der jaren en eeuwen, ook nu, de leer van 'vrije genade' hebben tegengestaan. Wij spreken in onze kerk van midden-orthodoxie en dergelijke. De gereformeerden, die op deze conferentie aanwezig maren maakten duidelijk dat deze stromingen in Kerk en Theologie in het buitenland onder gereformeerde-gezinden de naam Arminians hebben. Kennelijk is dus niet alleen gereformeerde theologie naar het buitenland overgekomen maar heeft men ook goed begrepen waar in Nederland de afwijkingen van de gereformeerde theologie wortel hebben geschoten. De theologie, zoals die in Nederland door de eeuwen heen gestalte kreeg, hield kennelijk geen halt bij de grenzen van ons kleine landje.
Volgende week wil ik nog één en ander vertellen over de lezingen die we hoorden, met name over de twee preken van een jonge Schotse dominee, gehouden voor de aanwezige predikanten. Een aparte ervaring, zoals het gehéél van deze conferentie dat was. Een conferentie die ons een stuk geestelijke ontspanning bracht, omdat het een conferentie was die geestelijk functioneerde: in het gebed, bij de lezingen, in de gesprekken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen