'Hier en Heden'

Over 'preek' in de politiek en 'politiek' in de preek is de laatste weken hier en daar duchtig gepolemiseerd. Soms in haast polariserende trant zou ik denken. Hoe kan het anders?

de hoge 'c' in de politiek
Ds. Mooi, scriba van de provinciale kerkvergadering van Groningen, kantte zich fel tegen het gebruik, volgens hem misbruik, van de letter C, die voor christelijk staat, in allerlei maatschappelijke en politieke bedrijvigheid. Christelijke dit en christelijke dat. Alles heet maar christelijk, doch het is er vaak helemaal niet naar. 'Deze naam boven alle naam mag niet geannexeerd'.
De predikant van Haren vergiste zich door de letter C direct te betreken op Christus, de Hogepriester van onze belijdenis. Terecht hebben diverse opponenten hem daarover van repliek gediend. Zij hebben gezegd dat christelijk aangeeft de manier waarop christenen optreden in deze wereld.
'Tot God wilt u begeven,
zijn heilzaam woord neemt aan,
als vrome christen leven;
't zal hier haast zijn gedaan.'
Als vrome christen leven, dat wil zeggen dat wij in doen en laten navolgers willen zijn. In verbondenheid met Christus, die het Hoofd is, door Zijn Geest in het ge­loof. Ik zie geen dwingende reden, dat alleen de individuele christen dit in praktijk kan brengen en dat het per definitie is uitgesloten dat meerderen gezamenlijk zich inzetten om Christus te volgen. Waarom kunnen wij in vereniging de dingen niet christelijk doen?
Christenen worden met die naam genaamd! 'Het is geschied dat de discipelen het eerst te Antiochië christenen genaamd werden'. Het eerst. Ik hoop niet voor het laatst. Het christelijke hoeft er niet met uitgedrukte woorden duimendik bovenop gesmeerd te worden, het moet zodanig in openbaring en gedraging verdisconteerd zijn dat de wereld bekenne: ook dezen zijn met Christus.
Het lijkt mij echter onjuist uit eerbied voor 'de enige Naam' welbewust afstand te doen van de titel christelijk. Wij geraken op die manier vlot in de situatie die eens leidde tot de heiligenverering. De belijdenis voert in het prachtige artikel 26 aan: 'Maar deze Middelaar, dien de Vader gegeven heeft tussen zich en ons, moet ons door Zijn grootheid niet verschrikken, om ons een ander, naar ons goeddunken, te doen zoeken.'
Iets van die misplaatste beduchtheid proef ik ook in het zich willen distantiëren van de 'hoge C'.
Ik erken het immense risico. Want de eerlijkheid gebiedt dat het vaker dan ons lief zal zijn voorkomt dat men zegt: hier is de Christus en daar is de Christus, terwijl het niet te geloven is. In die gevallen staat zelfs de letter 'C' voor Christus, en niet voor de christen en zijn christelijke wijze van optreden.
De weglating van de letter in het vaandel zou de weg van de geringste weerstand kunnen wezen. Doch deze letter representeert tegelijk een geweldige kritische instantie. Wij kunnen daarom de pretentie slechts voeren in vreze en beven, in ootmoed en gedurig nauwgezet zelfonderzoek. De grootheid mag ons evenwel niet verschrikken.
Niet dat ik reeds volmaakt ben, maar wel jaag ik daarnaar. De letter van de 'hoge C' dringt tot de vraag of wij werkelijk met Christus, ons Hoofd, verbonden zijn. Zeker is het allemaal ten dele wat wij doen, doch met dien verstande dat sprake is van, zij het een klein, toch een beginsel van, wel te verstaan, de volmaakte gehoorzaamheid.
Niet ieder die zégt, maar die daar doet de wil des Vaders.

de zachte 'p' in de preek
Prof. Strijd leidde een andere discussie in. Niet de 'c' uit beduchtheid Christus te compromitteren ver uit de buurt van het politiek gestoethaspel, integendeel die 'c' zo diep mogelijk in de stellingname meegenomen en betrokken. Prof. Strijd beluisterde een hele reeks preken rondom de kerstdagen en tot zijn teleurstelling waren de preken tijdloos, zodat zij voor elke eeuw en elk jaar konden dienen. Tot ontsteltenis van de hooggeleerde en hoogeerwaarde luisteraar geen greintje politiek in de preek. Geen Vietnam, geen Guinee-Bissau, geen Angola, geen Portugal, geen Zuid-Afrika.
Wanneer prof. Strijd gaat uitmaken wat politiek is, doet hij dat naar mijn gevoelen op een kookboekachtige manier. Men neme de politiek met alles erop en eraan en men verwijdere alles wat rechts aandoet en alles wat conservatief heet. Vervolgens stoppe men wat overblijft en wat als twee druppels lijkt op wat actiegroepen, bevrijdingsbewegingen en linkse jongens voorstaan als bij uitstek zuivere en alleen echte politiek in de preek in zo grote hoeveelheid dat het volledig de smaak bepaalt.
Het gaat ervan langs of het bevorderen van deze activiteiten en het volledig meedoen nieuwe werken der wet zijn, waardoor wij alleen maar rechtvaardig kunnen worden. Dat is mijn levensgroot bezwaar.
Er zijn vele misstanden en er bestaat schrijnend onrecht en wij hebben naar vermogen en naar de gave ons geschonken te doen en te zeggen wat de hand vindt en de Geest geeft. Evenwel zijn wij er niet aan toe om de duivel door Beëlzebul uit te drijven. Dat gevaar is reëel in de buurt.
Het is met politiek, zoals met al onze werken, maar piano aan. Dat is dan de letter 'p'. Piano aan, een klein beginsel. Daarom kan het geen tekst der prediking zijn. Onmiddellijk blijkt dan, wat ik reeds signaleerde, een wettischheid als ooit tevoren. Wettischheid zonder pardon, want men preekt met een ongekende verbetenheid.
Prediking is van begin tot eind verkondiging van Gerechtigheid, niet mijne gerechtigheid die uit de Wet is, maar Zijne uit het Evangelie. Die Gerechtigheid, die in wezen enkel liefde geurt, noopt tot liefde, tot erbarmen, tot gerechtigheid. Maar dan mild en breed. Evenwichtig en billijk. Zonder af te wijken ter rechter- noch ter linkerzijde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen