De prediking

Met een enkele slotopmerking besluiten we onze uiteenzettingen over de bevinding in de prediking.
Bevindelijk preken — Bijbels preken?
Het is een misverstand te menen, dat Bijbels preken en bevindelijk preken twee dingen zijn.
Helaas is dat in sommige gevallen inderdaad zo. Men gebruikt dan in zijn preek een tekst, die men kortelings verklaart om daarna zonder verband met de uitleg van die tekst over te stappen naar het geestelijk terrein en te zeggen, hoe Gods kind het ervaart. Men put dan eigenlijk uit twee bronnen: de Schrift en de ervaring der vromen. En de brug tussen die twee wordt dan nogal eens geslagen via de vergeestelijking van de tekst. De bevinding is een plus boven het Bijbelse. Ik meen daartegen te moeten protesteren. Deze preekmethode doet tekort aan de Waarheid Gods, omdat ze stilzwijgend van de gedachte uitgaat, dat de Bijbel niet bevindelijk genoeg is, of dat de Bijbel op zijn minst geweld moet worden aangedaan om hem een bevindelijke taal te laten spreken.
Nogmaals, dat is een kwalijk misverstand. Ik zeg niet, dat een dominee niet veel kan leren van de zo gesmade gemeentetheologie, ondanks de vergroeiingen, die er op geestelijk terrein ook in de gemeente gevonden worden. Calvijn zegt nog wel eens van iets, dat de Schrift het leert en dat de ervaring der vromen het bevestigt. Ik zeg tegelijk, dat het voor een dominee soms een zware worsteling is om in zijn preek de lijn te vinden van het behandelde Schriftgedeelte naar het hart van de gemeente. Wat dat betreft moeten wij elkaar proberen te helpen aan een degelijke hermeneuse, dat wil zeggen een Bijbels verantwoorde manier om de Schrift uit te leggen. Door welke beginselen mogen wij ons daarbij laten leiden? Een vraag, die ten nauwste samenhangt met die andere vraag naar de bedoeling van de heilige Schrift.
Dat alles laat ik nu echter even terzijde. Ik wil alleen met nadruk vaststellen, dat een Bijbelse preek per definitie ook een bevindelijke preek moet zijn. Als de Bijbel Gods liefdesverklaring aan het adres van een zondaar heten mag, kan men daar dan ander over (s)preken dan op de toonhoogte van het hart? Daarom is het dunkt mij voor iedere dienaar des Woords van het hoogste belang, dat hij persoonlijk kennis heeft gekregen aan de levende God van de Schriften. Om de Bijbel te kunnen uitleggen op de kansel hebben wij nodig, dat wij het Woord van God hebben leren verstaan. Wij hebben ook nodig, dat wij in de vreze des Heeren inwendig tot het ambt geroepen zijn. Dan geeft God ons ook ogen om de wonderen van Zijn Woord te zien. En al gaat het door veel strijd en aanvechting heen, dan gebeurt er in de studeerkamer van een pastorie een soortgelijk wonder als op de weg naar Emmaüs. Christus komt de onverstandigen en tragen van hart dan achterop en legt hun uit in al de Schriften, hetgeen van Hem geschreven is. En dan zegt een dominee nog wel eens, wat de Emmaüsgangers tegen elkaar zeiden: Was ons hart niet brandende in ons, als Hij met ons sprak op de weg en als Hij ons de Schriften opende' (Luk. 24: 32). Zo'n preek wordt een gebeuren. Dan passeert er iets van wat Calvijn schrijft: Wanneer het Evangelie gepredikt wordt, begint tegelijk met de stem van de prediker het heilig bloed van Christus te droppelen'. Daar wordt dan ook naar het hart (niet naar de mond) van Jeruzalem gesproken. Daar hoort Gods kind niet slechts zichzelf verklaren, zodat hij zich in de Schriften en in de prediking tegenkomt. Maar daar komt hij bovenal de levende Christus Zelf tegen. Dat is de gloed van een bevinding, die de kerk tot een moeder van de gelovigen maakt (Calvijn).

In het volle licht
Paulus spreekt in 2 Cor. 2: 15, 16 over zijn bediening als apostel en zegt daarvan, dat zij een goede reuk van Christus is, dat wil zeggen een offer als een liefelijke reuk voor de Heere. Dat is tegelijk voor degenen, die gered worden een levensgeur, die zij opsnuiven, maar ook voor hen die bezig zijn verloren te gaan een doodslucht, waarvoor zij de neus optrekken. Dienaren des Woords ruiken als het goed is, naar Christus. Zij hebben er de smaak van te pakken, als zij tenminste in hun doen zijn. Een dienaar van het Goddelijke Woord mag in heel zijn doen en laten wel naar Christus ruiken, meer nog dan Ezau rook naar het veld. Mc.Cheyne ging nooit zonder veelvuldige overdenking en gebed de kansel op. Hij wilde, naar men van hem vertelt, gestoten olie geven voor de lampen van Gods huis en hij had er behoefte aan om zich van tevoren te baden in de liefde van God.
Iemand zou kunnen zeggen: Wie is tot deze dingen bekwaam? Luthers knieën knikten als hij de trap van de kansel te Wittenberg beklom en Calvijn kon soms onder het preken zijn tranen niet bedwingen. Wie is bekwaam?
Een beeld moge dat tenslotte verduidelijken. Ik meen, dat J. H. Bavinck het eens gebruikte, toen hij sprak over de beweging van de studeerkamer naar de kansel. Hij vertelde toen, dat hij eens met een schip over de oceaan voer en de evenaar passeerde. De zon stond loodrecht aan de hemel te stralen. Beneden in het schip, in zijn hut, kwam normaal alleen een beetje daglicht naar binnen via een koker van boven. Maar toen, toen de zon loodrecht boven die koker stond, viel die volle zon als het ware zomaar op tafel in de hut. Wel, zo mag het zijn, als het volle licht van de hemelse Christus in de tekst van de Bijbel en in de preek op de kansel binnenstroomt. Daar is het licht en de gloed van een bevinding, die hartverwarmend is.
Wageningen                                                                         C. den Boer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen