Massa - recreatie

Het gebeurt nogal eens, dat het op de verkeerswegen opvallend stil is. Je tankt benzine en de pomphouder zegt: jammer dat u niet naar de wedstrijd kunt kijken mijnheer. Kennelijk gaat hij er van uit, dat ieder een kastje heeft óm te kijken en dat ook iedereen kijkt naar 'de match'. Als je hem dan zegt, dat je er helemaal geen belangstelling voor hebt, sterker nog, dat je tegen dat hele gedoe nogal wat bezwaren hebt, dan kijkt hij je aan alsof hij water ziet branden. Het komt kennelijk nog voor, dat er mensen zijn, die niet warm lopen voor een zaak waarvoor het héle volk warm loopt. Internationale voetbalwedstrijden, om cups of kampioenschappen — en die zijn er nogal wat — zijn uitgegroeid tot evenementen, die het openbare leven volkomen lam kunnen leggen, en die zelfs politieke consequenties kunnen hebben.
Dat het in zijn meest ontspoorde vorm ook uitgegroeid is tot massa-religie behoeft geen betoog. De opgezweepte massa's ervaren de massa suggestie als indrukwekkende belevenissen. Lees er verder de sportverslagen maar op na: termen met een vrijwel religieuze gevoelswaarde, soms tot aan de Bijbel ontleende termen toe; verering van de 'helden' op het sportveld; beschrijvingen van de gebeurtenissen op het sportveld met een geladen gevoelslyriek. Om dan verder maar te zwijgen over het optreden van de supporters: vernieling van tribunes, zich te buiten gaan in opzwepende gelagen achteraf; uitingen tot in het bizarre toe, bijvoorbeeld het kussen van de grond waarop de overwinning werd behaald.
Het merkwaardige is dat, wie men er ook over spreekt, ieder het er wel over eens is dat het eigenlijk te gek is. Als je met een van de hogere klassen van een middelbare school deze dingen bespreekt is het echt wel zo, dat men toegeeft dat het te gek is, maar kijken doet men allemaal — of althans het grootste percentage — en ik ben bang dat menigeen dan, zodra hij in de massa meegesleept wordt, dezelfde suggestie van de massa ondervindt. De moderne sportverdwazing heeft massa-religieuze trekken. Treffend stelt ds. P. Vermaat uit Vlaardingen in het boek Totdat de dag aanlicht op één lijn de Baal-dienst en de Bal-dienst. Het scheelt maar één letter, maar er is een wereld van overeenkomst. Ik zwijg dan nog maar over de slachtoffers, die aan deze dienst vallen door hartinfarcten (vanwege de spanning) en conflicten.

En in de gemeente?
Ik ben er niet gerust op, dat ook de huidige christelijke gemeente, tot in orthodoxe kring toe, zich ook niet door deze dienst laat meeslepen. Toen jaren geleden deze sportrage opkwam, in de zin van wedstrijden die voor de televisie uitgezonden werden, werd er herhaaldelijk over gediscussieerd of het wel goed was om kerkdiensten te verzetten (bijvoorbeeld bid- stonden) in verband met voetbalwedstrijden. Dat leek toen een ongehoorde vraagstelling. Maar tegenwoordig wordt die vraag al nauwelijks meer gesteld. In menige kerkelijke kring houdt men met het vaststellen van de gemeentelijke activiteiten er gewoon al rekening mee als er een voetbalwedstrijd is. De wereld heeft ook in dit opzicht een benauwende greep op de kerk gekregen. In menige kerkelijke kring is het bijvoorbeeld onmogelijk geworden om op huisbezoek te gaan als er een voetbalwedstrijd is. Het wijst op een verregaande verwereldlijking van de gemeente.
De televisie heeft een niet te onderschatten invloed gekregen, óók binnen de christelijke gemeente. Toen de televisie zijn intrede deed werd gezegd, dat men met de knop moest leren omgaan. Een terechte opmerking! Maar dat met-de-knop-omgaan blijkt toch wel een moeilijke zaak te zijn. Menig christelijk gezin, dat er vroeger niet aan gedacht zou hebben om ooit een stadion te betreden, zit nu gekluisterd aan de buis wanneer er een match is. Was vroeger in breed christelijke kring de zondagsport taboe, nu zou men er van opkijken als men wist in hoeveel zogenaamd christelijke gezinnen het sportjournaal 's zondagsavonds uitgebreid bekeken wordt.
Me dunkt, dat het tijd wordt, dat deze dingen ook in de prediking meer aan de orde worden gesteld. Want langzaam maar zeker dringen deze dingen overal verder. We mogen aan de wereld niet gelijkvormig worden. Ik weet echt wel, dat dat méér inhoudt dan het alleen maar je distanciëren van deze wereldse sportmanifestaties, maar als we ons in de ban van deze sportverdwazing laten brengen, dan zijn we toch druk bezig om ons de schema's van de wereld te laten opdrukken. Een christen is een vrij mens, wordt nogal eens gezegd. Paulus zegt dat óók en hij zegt óók, dat alle dingen hem geoorloofd zijn. Maar hij zegt erbij, dat niet alle dingen oorbaar zijn en dat hij zich onder de macht van geen van de dingen, die hem geoorloofd zijn, zal laten brengen. De sportcultus van deze tijd dreigt echter een macht te worden en menigeen is in de macht van deze verdwazing gekomen.

De zondag
Ik meen ook, dat we er niet uit zijn met de opmerking, dat het hier gaat om sportmanifestaties in de week en niet op zondag. In de eerste plaats is het zo, dat elk van de huidige grote sportevenementen hun startpunt hebben in de zondagsport. En in de tweede plaats is het zo dat men, wanneer men in de ban van deze dingen is gekomen, heel gemakkelijk de grens tussen sport-in-de-week en zondagsport ziet vervagen. De televisie heeft in dit opzicht velen in de greep en heeft een radicale ombuiging van normen en van normbesef, ook met betrekking tot de grote sportevenementen, met name de zondagsport, tot gevolg gehad. Ik vind dat een benauwende zaak. We leven wel in de wereld maar mogen toch niet van de wereld zijn? Ik geloof dat we hier als gemeente, die naar de naam van Christus is genoemd, distantie moeten nemen van de wereld, dat we ook hier hebben te tonen dat we afgezonderd zijn van de wereld, dat we een volk zijn dat alleen woont.

In wiens dienst?
Een keer heb ik deze dingen in alle scherpte op me af voelen komen. Het was enkele jaren geleden toen er een cupwedstrijd was in Milaan. De kranten stonden er vol van, zowel ervoor als erna. De krantenverslagen hadden koppen, die ook boven boetepreken geschreven konden zijn. Supporters wilden in de dom van Milaan gaan bidden voor de goede afloop. En op de avond van de match waren de straten uitgestorven. Nederland zat in de ban van de buis. Ik maak me sterk, dat er ook heel wat mensen bij waren, die geen televisie (mogen) hebben, en die die avond nodig op bezoek moesten bij vrienden, die er wél een hadden. De volgende dag was het Hemelvaartsdag, de dag waarop de kerk gedenkt de glorierijke triumf van haar Koning. Een klein percentage van het Nederlandse volk, een klein percentage ook van het christelijke déél van het Nederlandse volk bezocht de kerkdiensten. De Bal had meer (veel meer) aanhang dan de Koning. Is het tever gezocht om het zó te stellen? Luther zei eens: er zijn maar twee rijken, het rijk van God en het rijk van de duivel. Scherp gezegd, maar anders is het niet. We kunnen ons afvragen tot welk Rijk de sportverdwazing van deze tijd behoort. Elia zei tot de Baäl priesters: Is Baäl God volg hem na, maar is de Heere God, volg Hem. Scherp gezegd, maar wéér, een tussenweg is er niet. En wij mensen zijn altijd maar weer geneigd aan grensverkeer tussen de genoemde twee Rijken te doen.

Recreatie
Er zijn niet-christelijke mensen, die vanuit een hoogstaande levensopvatting zich verre houden van de banale massa-recreatie die zich rondom de huidige sportmanifestaties voltrekt. Heeft de gemeente niet nog veel meer reden, namelijk vanwege de dienst aan haar Koning, om niet in de ban te raken van dingen die een naam hebben in de wereld, en het aan te durven om alleen te staan als het gaat om zulk een vorm van recreatie?
We weten, dat recreatie herschepping betekent. Onze recreatie mag dienen voor de rust van het lichaam en de ontplooiing daarvan en zo tot toerusting van onze geest. Men sana in corpore sano, een gezonde geest in een gezond lichaam! In de vakantie, die weer voor ons ligt, mag er die recreatie zijn. En de ontplooiing van en ontspanning voor ons lichaam mag gezien worden in het licht van onze redelijke godsdienst. Maar de massa-recreatie van het huidige sportbedrijf, met annex daarmee de kermis van het blauwe venster, heeft met deze recreatie dunkt me weinig uit te staan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen