'Hier en Heden'

peccatum originale
Wij zullen er nu wel gauw zijn. De voortreffelijke John Bunyan ten spijt hebben wij het moeras eerlang gedempt. Gelukkig, wou ik schrijven. Gelukkig zou het inderdaad zijn, indien het gewenst was. Weldra zijn wij zover dat de zonde is afgeschaft en dat er geen erfzonde meer bestaat. Helemaal zijn we er nog niet. Merkwaardig genoeg blijkt de enige erfzonde, die als zodanig zwaar wordt aangerekend, de onhebbelijkheid om nog over erfzonde te praten en erfzonde te belijden. Vanwege die onheusheid houdt men zich angstvallig van u op verre afstand, alsof u aan een besmettelijke kwaal lijdt. De enige erfzonde die er tot dusver nog bestaat is erfzonde in alle oprechtheid nog te belijden.
Als wij spreken van erfzonde, zeggen wij iets over de overdracht, over de onvermijdelijke manier waarop wij aan dit kwaad komen. Tevens beweren wij iets over de weinig illusies latende geaardheid en omvang van de narigheid telkens weer bij elk individu. Verdorvenheid van de hele natuur, dat is niet misselijk. Tenslotte over de creativiteit, als dat begrip hier eigenlijk wel gepast is. Goed creativiteit, het zal toch wel kunnen, want daarin schuilt bij uitstek een factor van de ambitie om als God, als de Creator te willen zijn. Creativiteit, met de Bijbel in de hand moogt u er ook wel vermogen tot procratie (voortteling) tegen zeggen. Zonde is per saldo immers een activerende, inspirerende en conspirerende instantie. Zonde doet, zegt de Schrift. Ik doe niet meer, maar de zonde die in mij woont doet. Die in mij woont. Onaansprakelijk zijn wij stellig niet. Over dit laatste zou nog veel meer te zeggen zijn, maar wij moeten thans ergens anders naar toe. Vergeef mij dat ik deze plaats nu laat liggen.
Zonde een erfelijk iets. Niemand heeft er een korreltje begrip voor over. Daarom nemen zij het geducht kwalijk als je erover durft te beginnen. Immers de kleine mens in de eindeloze ruimte, waar wij vandaag een beetje in prikken, heeft zich naar boven en naar achter hermetisch afgeschermd en begint overnieuw alsof er nooit iets gebeurde. Waarom zou het er straks niet prachtig opstaan als het paradijs zelf? Dat alles rot zou zijn tot in wortels en fundamenten moet je ook maar geloven. Als je daarvan moet uitgaan, hoef je er niet aan te beginnen. Dat is zonder meer niks, wij houden het erop dat een mens zo kwaad niet is. Dat is de gangbare opvatting. De enige zonde die nog bestaat is te geloven in de erfzonde en erfzonde te belijden. Daarmee plaats je jezelf buiten de samenleving.
***
De commissie ad hoc van de synode om licht te ontsteken in de duistere hoek onzer samenleving, waar zovelen samendrommen en die op de kaart staat aangegeven als ab-ort-us, is bereids in strijd gekomen met de bestendige Hervormde Raad voor kerk en gezin. Ook Hervormd Nederland maakt de commissie 'Leven en laten leven' het leven zuur. Deze commissie zet in haar rapport een stevig hek: de uitweg abortus is stringent verboden. In geval van urgente nood op vertoon van een medisch certificaat, namelijk wanneer er duidelijk levensgevaar bestaat, mag het hek open. Over de vraag of ook sociale indicaties de weg kunnen banen heerst geen unanimiteit. Het komt, als gezegd door het rapport, hierop neer: Abortus? Neen, tenzij ... ! Daar gaat 'Kerk en Gezin' tegenaan. 'Kerk en Gezin' zegt dat wij vertrouwen moeten hebben in vrouwen en echtparen die hun ideaal gezin ontwerpen en beslissen tot abortus. Neen zeggen betekent een motie van wantrouwen tegen de motivatie van moeder de vrouw. Als dominee en arts er zich mee gaan bemoeien gaan zij hun zware lasten de vrouw opbinden en dat komt niet te pas. De vrouw hoeft niets achter zich en boven zich te dulden. Zij is naar de mode en de geest van de tijd verrukkelijk vrij. Verrukkelijk, als u het gelooft. Met abortus-neen-tenzij van 'Leven en laten leven' laat de kerk voor de zoveelste keer op de oerconservatieve toer zich een reuzenkans ontslippen om als enthousiaste baanbreker op te treden in de huidige maatschappij, die zich kronkelt in duizend bochten om nog nieuwer te zijn dan nieuw. Zo denkt 'Kerk en Gezin' hierover. U hebt het wel begrepen. Erfzonde is er niet meer bij in deze moderne opvattingen. De commissie met haar rapport 'Leven en laten leven' staat in haar onderkleed, want in de opvattingen die de commissie in haar rapport heeft neergevlijd is erfzonde verdisconteerd. Dat mag niet. De vrouw beslist in haar eentje; zij is niet slecht; beschaamd moet zijn, wie er iets kwaads van denkt.
***
De synode van de Gereformeerde Kerken had het kwaad met wat in de kerkelijke wandeling kwestie-Wiersinga heet. Wij hervormden hielden een bult van kwaad geweten op onze rug omdat van de zijde van de Gereformeerde Kerken uitentreuren het droevig en indringend verwijt opklonk, dat er in de Hervormde Kerk toch maar geen tucht functioneert. De synode van de Gereformeerde Kerken heeft zich zeer je-maintiendrai-achtig opgesteld. Zij handhaafde alles en allen. Zij handhaafde de orthodoxe klassieke verzoeningsleer en zij handhaafde dr. Wiersinga. Ik weet dat het er allemaal veel subtieler staat en dat het allemaal veel genuanceerder is besproken, maar het ging vantevoren toch om de vraag of dr. Wiersinga in de kerk nog te handhaven was, ja of nee, en hij is gehandhaafd. Het ging om de vraag of de Gereformeerde Kerken het centrale leerstuk van de Verzoening nog als sine qua non overeind zouden laten of niet. Gezegd is dat het nog onverkort geldt. Uiteindelijk liggen al de essentiële leerstukken van de gereformeerde geloofsleer op éénzelfde niveau. Er is correspondentie in de maten van hoogte en diepte, van lengte en breedte, want het gereformeerde dogma heeft zijn dimensies. Tillen wij niet zwaar aan de erfzonde, dan behoeven wij er ons niet verrast over te verbazen dat de opinie over de Verzoening versmalt en oppervlakkig blijft. Noties die dr. Wiersinga toekent aan de Verzoening schieten in belijden en beleven te kort, wordt beweerd. Ik voel mij niet geroepen die te ontkennen. Maar wanneer wij dat bloedarme als ervaren artsen signaleren gaan wij toch niet als een krankzinnige chirurg het hart eruit halen om te beteren? Wat is dat nou?
***
Geen wonder dat successierechten steeds hoger gaan worden, want successie mag en kan niet bestaan. Elke mens is gelijk en goed. Traditie is allicht in dit hele klimaat sluikgoed. Komaan, wij studenten in Kampen, vanouds bakermat van zuivere en achttienkaraats gereformeerde theologen, nieuwbakken in aansluiting (maar kan dat wel, want wij hebben geen mens achter en boven ons?) op het optreden van een communistische student Bakker enkele jaren geleden onszelf als een maatschappij-kritisch geslacht en wij geven aan de letters PPR en PSP dezelfde gewijde glans als aan de initialen FQI (Het geloof zoekt wetenschap, naam van het sinds 1879 aan de Theologische School te Kampen bestaande studentencorps).
***
Geen erfzonde wordt aangerekend, dan nog blijk geven dat beschimmelde dogma aan te hangen en functie toe te kennen in onze kijk op mens en maatschappij. Zonde bestaat niet en zondegevolgen zijn derhalve ondenkbaar. Alles is gelijkwaardig alternatief, waarvoor ruimte moet zijn. Voor al wat anders en voor al wie anders is moet alle armslag geschapen worden. Ondanks de eigenaardigste afwijkingen ieder op de vrijste voeten. Heeft u er last van? Er vallen slachtoffers, mensenlevens zijn te betreuren, vreemdste bokkesprongen die catastrofale gevolgen kunnen opleveren, worden gemaakt. Alles is gelijk en voor elk gelijk optimale vrijheid. Zonde is een alternatieve gerechtigheid en afwijking is een andere goede koers. Het eind van het lied is dat tenslotte en snel gerechtigheid wordt verdoemd en dat rechtvaardigen martelaren worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen