Preken in onderscheiden situaties 2

Eenvoudig preken, ja maar het blijft prediken van het Woord van God, dus de eenvoud moet dienstbaar zijn om het Woord van God tot de mensen te brengen. Iemand vroeg mij eens: 'Hoe maak jij je preken?' Ik heb die collega toen geantwoord: ten eerste tracht je te weten te komen, wat daar in het Schriftgedeelte bedoeld wordt, met andere woorden: welke boodschap hield dat Woord van God in voor die tijd; dan knip je de tekst als het ware uit de Bijbel en legt hem in de gemeente, je afvragend, wat dat Woord ons nu te zeggen heeft; ten derde: hoe moet ik dat nu zo eenvoudig en duidelijk mogelijk de gemeente zeggen. Deze collega, die erover klaagde, dat men zijn preken zo moeilijk vond, bekende, dat hij dat laatste eigenlijk nooit deed.

Eenvoudig preken
Eenvoudig preken, maar met het doel, de gemeente verder te leiden. De prediker moet niet afdalen naar het niveau van de gemeente, om de gemeente daar te laten, maar om de gemeente omhoog te voeren tot diepere kennis van het Woord en zo mogelijk tot bewuster geloof. Kennis maakt niet zalig, maar gebrek aan kennis is een belemmering voor geloof en geloofsontplooiing; ook is het een strik, waarin de duivel ons des te gemakkelijker kan vangen.
Vooral in zogenaamde evangelisatie-samenkomsten moet de prediking eenvoudig zijn, omdat men daar weinig kennis van het Woord kan veronderstellen. Men kan in de preek uitgaan van Gods Woord en daarna vanuit dat Woord ingaan op de levensvragen, men kan ook uitgaan van bepaalde levensvragen en daarna het licht van Gods Woord op die vragen laten vallen. Ik dacht, dat dit laatste de beste methode is voor evangelisatiesamenkomsten!
Maar niet iedereen zal dat liggen. Er is nu eenmaal verschil in gaven. De tijd van de grote evangelisatiesamenkomsten lijkt voorbij. Er is veel meer behoefte aan persoonlijke gesprekken, waarbij overtuigde gemeenteleden, die staan in de volle praktijk van het leven, vaak beter contacten kunnen leggen dan veel predikheren. Juist in deze tijd van grote afval en toenemende lauwheid voor de geestelijke dingen is het dringend nodig, dat gemeenteleden actief worden gemaakt om mede-arbeiders te zijn in de zaak des Heeren. ledere christen moet een getuige zijn.

Eredienst
In onderscheid van de evangeliserende samenkomsten noemt men de wekelijkse, zondagse kerkdienst vaak eredienst. De catechismus-predikdienst noemt men dan wel de leerdienst. Ik geloof, dat wij deze twee vormen van predikdienst niet teveel moeten onderscheiden. Beide moeten zijn Woordverkondiging; in geen van beide mag het element van eer — en leer — ontbreken.
Van roomse zijde is meermalen, met name het calvinisme verweten, dat onze godsdienst en onze kerkdiensten zo redelijk, zo intellectualistisch zijn ingesteld. Onze kerkdiensten zijn zo sterk gericht op luisteren, de preken zijn zo sterk ingesteld op de leer. In de eigen roomse diensten neemt de lof en de aanbidding een veel groter plaats in. Zonder rooms te willen zijn, lijkt het mij goed deze kritiek toch eens even op ons te laten inwerken. Inderdaad, komt in onze sterk op luisteren ingestelde diensten de lof en de aanbidding niet tekort?

Verschillende spijs
Op schone wijze heeft Calvijn en in navolging van hem ook de Dordtse Leerregels erop gewezen, dat God de prediking des Woords verordend heeft tot het zaad der wedergeboorte, tot de melk der kinderen, tot voedsel der jongelingen, tot vaste spijze voor de ouderen, namelijk ouderen in de genade. Wat een schone maar ook tere en verantwoordelijke taak om de geestelijk pasbeginnende kinderen met melk te voeden, met de eerste en eenvoudigste beginselen van het heilswoord des Heeren; om de jongelingen in de genade verder te leiden, zodat niet hun bekering of hun bekeerd zijn hun trots of hun grond gaat worden, maar steeds meer leren verstaan, dat het leven ligt buiten onszelf in de Heere Jezus Christus; om de ouderen, de bevestigden in de genade, meer toe te rusten tot een bewuster en voller leven uit de genade, die in Christus is.
Dit alles kan alleen geleerd worden door persoonlijke omgang met de Heere en met Zijn Woord en door omgang met de zuigelingen in de genade en zo voort. In dit opzicht kunnen de geschriften van onze oude leraars ons veel onderwijs verschaffen, niet om hen slaafs na te volgen, maar om mede door hun onderwijs de volheid der Schriften en de diepten van het leven des Geestes te leren kennen.

Gezond voedsel
Wie de brieven van het Nieuwe Testament leest, met name ook de brieven van Paulus, merkt, dat met het voortschrijden van de tijd, ook de zorgen toenemen, Met de groei in omvang begon ook het verval binnen de gemeenten toe te nemen. De brieven aan Timotheüs en Titus worden gehouden voor de latere brieven van Paulus. Daarin komt voor de waarschuwing om gezond te zijn in het geloof, Titus 2: 2, daarin wordt meermalen ook gesproken over 'de gezonde leer'. Gezond in het geloof, zo verklaart een van onze oude leraars het, wil zeggen: dat de rechte gezindheid des harten gepaard gaat met een rechte kennis van het Woord des Heeren, van de leer der Schriften. Eenzijdige kennis der Schriften, of eenzijdig uitgaan van bepaalde 'waarheden' —uitverkiezing of verbond, Gods vrijmacht of onze verantwoordelijkheid, bekeringsweg of geloof alleen — maakt het geloof arm, ongezond. Hoeveel bekommering en twijfel komen niet daar vandaan, dat men niet luistert naar het Woord van God, maar voortdoolt met eigen ideeën. Daarom moet de prediker trachten zoveel mogelijk de verschillende facetten der waarheid recht te doen. Dat de dominees een vrije tekstkeuze hebben, biedt vele voordelen — en gemakken! — maar draagt ook in zich het gevaar, dat de eenzijdige belangstelling van de prediker als een nadeel gaat werken in de gemeente. Gelukkig corrigeert de catechismusprediking een dergelijke eenzijdigheid en zorgt voor meer variatie in het menu. Het behandelen van vervolgstoffen en nog meer de vaak afgeschafte bijbellezingen kunnen hier heilzaam werken.
Staande op de preekstoel geldt de opdracht: 'Predik het Woord'; thuis in de studeerkamer geldt de eis: 'Onderzoek het Woord'. Onze goede catechiseermeester Ursinus zegt in zijn behandeling van het vierde gebod inzake de zondagsheiliging onder meer dit, dat een dominee, die niet naarstig de Schrift onderzoekt 's zondags de sabbath ontheiligt. Veel praten is nog geen prediken!
Harderwijk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen