Boekbespreking

G. R. Visser, W. E. Westerman: Bijbelles geven praktisch-didactisch. Kampen, 1974; 120 pag.; prijs ƒ 9, 90.
Dit 7de deel van de serie 'Cahiers voor het christelijk onderwijs' is geschreven door een theoloog en een pedagoog, beiden verbonden aan de Chr. Ped. Academie te Amsterdam. Zij willen op onderhoudende manier spreken over het bijbelonderwijs op de basisschool.
Dat is ze gelukt, want deze uitgave is een uitermate praktisch boekje geworden dat onderwijzers vele tips geeft bij de voorbereiding van bijbellessen. Er is de schrijvers veel aan gelegen dat de christelijke school een school met de zichtbare Bijbel is. Leerlingen in de hoogste klassen moeten hun bijbel leren hanteren. Daarom pleiten zij voor het geven van een eigen bijbel wanneer de leerlingen van klas 4 naar 5 gaan. Twee jaar lang moet hun eigen bijbel hen minstens zo vertrouwd worden als 'de atlas' in die jaren. Daarvan lezen wij in het tweede hoofdstuk over 'Padvinden in de Bijbel'.
In het algemeen waarschuwen de schrijvers tegen de neiging om in de bijbelles steeds simpeler te worden en daardoor belangrijke bijbelgedeelten te laten liggen terwijl ze geschikt zijn om ook in de school behandeld te worden. 'Wees kinderlijk, niet kinderachtig', deze opmerking van De Genestet geldt ook voor de bijbellessen. Ik meen dat deze houding de juiste is. We kunnen zo geabsorbeerd worden door de geringe basiskennis dat de bijbellessen steeds simpeler worden. Infantilisering noemen we dit in de opvoedingsleer.
De schrijvers maken trouwens ook duidelijk dat door kinderbijbels nooit ontsloten bijbelgedeelten geschikt kunnen zijn om op school te vertellen. Zo wordt een voorbeeld gegeven van de geschiedenis van Juda en Thamar uit Genesis; een ongebruikt vertelverhaal is hier zo besproken dat het in de basisschool gebruikt kan worden.
Maar ook vragen als: 'moeten de kinderen op de basisschool een psalmvers leren' worden besproken in dit cahier. De schrijvers vinden dat het leren van psalmverzen een plaats moet hebben in de tegenwoordige didactiek van de bijbelles. En op vragen die kinderen stellen als 'meester, kun je bewijzen dat God bestaat?' en 'Hoe kan dat nou als er een God is?' geven ze aan hoe hierop het best kan worden ingegaan. Niet om model-antwoorden te geven op existentiële vragen die niet alléén bij kinderen leven maar in de religieuze ontwikkeling van het kind naar voren komen. Hoe zouden op deze vragen ooit afdoende antwoorden gegeven kunnen worden. Het zijn ook de vragen die in het evangeli­satiewerk onuitputtelijk gesteld worden. Ze geven wel een spoor aan hoe de vragen benaderd moeten worden.
Het cahier wordt besloten met stukjes die ds. Visser eerder schreef in het PCBO-blad, bedoeld als tips voor de bijbelles. Trouwens de bijdragen van deze auteur zijn alle gebaseerd op een jarenlange ervaring met de vragen van het godsdienstonderwijs. De bijdragen van de andere auteur geven meer achtergrondinformatie en hebben een meer beschouwelijk karakter.
Gaarne bevelen we dit boekje aan bij allen die te maken hebben met bijbelonderwijs. Soms moeten wat vraagtekens geplaatst worden bij exegetische notities. De schrijvers gaan echter uit van de Bijbel als het Woord van God. Meer dan in de vorige cahiers wordt aan dit uitgangspunt gestalte gegeven en dat verhoogt de waarde van dit boekje bij de voorbereiding van de bijbelles.
Krimpen a.d. IJssel                          M. Burggraaf

K. M. Witteveen: Het Evangelie tussen pacifisme en geweld. Huldrych Zwingli; Kok, Kampen, 1974; 120 blz.; ƒ 12, 90.
Met boeken over Zwingli, geschreven in de Nederlandse taal zijn wij zuinig bedeeld. Er bestaan diverse Nederlandse levensbeschrijvingen van Luther en Calvijn, maar een levensbeschrijving van Zwingli in het Nederlands is mij niet bekend. Reden te meer om zich over het verschijnen van dit boek van dr. Witteveen te verheugen. Er komt bij dat het een goed leesbaar boek is; populair geschreven, wat niet wil zeggen oppervlakkig. Het zij een bredere lezerskring van harte aanbevolen.
Tot het schrijven van een recensie behoort dat er ook een paar kritische opmerkingen worden gemaakt. De titel: Het Evangelie tussen pacifisme en geweld lijkt mij wat gezocht. Moet deze titel soms dienen als een lokaasje voor moderne kopers die nu eenmaal al bij voorbaat laten liggen wat niet politiek geëngageerd is? Is hij een offertje aan de tijdgeest? Gewoon: Huldrych Zwingli was voor mij genoeg geweest. De schrijver zou er Zwingli mee gehouden hebben buiten een al te sterk geprononceerde politieke benadering nog vóór men van de inhoud van zijn boek heeft kennisgenomen.
Of is hij zelf misschien toch ook wel wat door die politieke benadering van de Züricher reformator op sleeptouw genomen! Soms dacht ik het, al lezend, b.v. als Zwingli nu eens een pacifist en dan een vir politicus wordt genoemd; maar dan las ik weer uitdrukkingen als deze: 'Maar Zwingli was geen politicus pur sang, zijn politiek was hem door de nood opgelegd' (117). Ik zeg daar Amen op. Wij nemen allerminst Zwingli door dik en dun in bescherming, maar dat het hem waarachtig om het Evangelie en om de kerk ging blijft staan.
Iets meer over Zwingli's geestelijke worsteling, waardoor hij geworden is wat hij was, een evangelisch christen, een gereformeerd theoloog, een hervormer der kerk, was ons welkom geweest. Was daar nu helemaal niet meer materiaal voor bij elkaar te zoeken dan hier geboden wordt? Te gewaagd lijkt mij de stelling dat Zwingli ook de vader van het piëtisme is (115). Dan liever: één van de vaders van het piëtisme! Zo zou er nog wel meer te noemen zijn waarbij wij een kritische vinger legden, al was het alleen maar het ongemotiveerde, harde oordeel over Calvijn op blz. 75 en het wat al te vlot overnemen van Augustijns Erasmus-beeld (dat van Lindeboom, 1909 vind ik getrouwer), doch wij willen niet vitten.
Dr. Witteveen spreekt over een eerherstel van Zwingli. Hij was niet die vrijzinnige rationalist waar men hem vaak voor gehouden heeft! Witteveen heeft thans voor een groter publiek tot dit eerherstel belangrijk bijgedragen. Wij zijn hem daar recht hartelijk dankbaar voor.
K. Exalto

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen