Boekbespreking

Jac. Overeem: Opdat Zijn huis vol worde. Historisch verhaal over de opwekking te Nieuwkerk op de Veluwe in het jaar 1750. Uitgave 'De Banier', Utrecht, 1974; 228 blz. gebonden ƒ 12, 75.

Bij het lezen van dit boek kwam allereerst de vraag bij mij op: Waar moet men een boek als dit bij onderbrengen? Bij de romans? Neen! Bij louter historische werken? Ook dat niet. Een historisch verhaal is het, het zit dus tussen de romans en historische werken in.
De heer Overeem neemt — naar het mij voorkomt — een geheel eigen en misschien ook wel een geheel enige plaats in in de rij der hedendaagse schrijvers. Hij is uitermate geïnteresseerd in het kerkelijke en geestelijke leven en ziet zijn schrijven als niet enkel tijdverdrijf of hobby maar als een roeping. Hij wil leren, beïnvloeden, bijna zou ik zeggen: preken. Velen nemen hem dat kwalijk. Alsof niet elk schrijver, wie het ook is, een bepaalde 'boodschap' heeft. De vraag is maar wélke boodschap. Natuurlijk zal Overeem moeten oppassen dat het in zijn preken er niet al te dik bovenop komt te liggen; zij moet zoveel mogelijk schuilgaan in het verhaal zelf; maar dat neemt niet weg dat hij wat ons betreft gerust wel boeken mag schrijven als er thans een voor ons ligt. De lezers zullen er meer profijt van kunnen hebben dan van veel wat dan wel hoogstaande literatuur wordt genoemd maar tegelijk leer-en zeden-bedervend is. Overeems boek is, zoals al blijkt uit de ondertitel, sterk historisch van aard. Heel wat historisch materiaal werd ervoor doorgenomen; de literatuurlijst die achterin werd opgenomen wijst het uit. Er komen heel mooie foto's in het boek voor, op kunstdrukpapier. Trouwens, het hele boek is door de uitgever keurig verzorgd.
Nu even iets over de feiten. In het jaar 1750 deed zich te Nijkerk, op de Veluwe, een geestelijke opwekking voor. Door middel van de prediking van ds. Gerard Kuypers en in mindere mate door middel van die van ds. Roldanus kwamen vele mensen tot bekering. Er deden zich aandoenlijke tonelen voor; ook wel verschijnselen die terecht door sommige tijdgenoten al werden afgekeurd. Overeem schetst de beweging met grote sympathie. Hij laat uitkomen dat het de beide Nijkerkse predikanten niet te doen is geweest om het extreme, maar dat zij wel verrast en blij waren met dit doorbrekend werk van de H. Geest. Zij hebben getracht zoveel het hen mogelijk was er leiding en richting aan te geven.
In deze visie op het gebeurde te Nijkerk kan ik de schrijver volgen. Als zich in onze dagen eens herhaalde wat er toen gebeurde, wat zouden wij dan beter kunnen doen dan de Nijkerkse predikanten Kuypers en Roldanus hebben gedaan?
In Overeems boek komen nóg een paar trekjes voor die even extra-aandacht vragen. Hij heeft willen aantonen dat wij met dode rechtzinnigheid niet waarlijk leven kunnen, dat zij onvoldoende is — en wie kan dat betwisten? En tot slot, er zit in zijn boek ook een sociaal trekje: wie tot bekering komt verandert ook in zijn verhouding tot de arme naaste. Uit heel het boek blijkt dat Overeem zelf in velerlei opzicht dicht staat bij het Veluwse volk dat met zoveel liefde door hem beschreven wordt. Dat geeft aan dit verhaal een apart aroma, waardoor het liefhebbers goed smaakt. Slotsom: een goed boek, alleszins het lezen waard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen