Verantwoord beheer van het geschapene?

In Psalm 8 wordt de lof aan de Schepper bezongen en wordt van de mens gezegd dat hij mag heersen over de werken van Gods handen. Alles is onder zijn voeten gezet. De mens is beheerder over het geschapene. We weten dat intussen door de zonde van de mens de vloek doorwerkt tot in het geschapene toe. Maar desalniettemin wordt de mens nóg als verantwoordelijk schepsel voor de Schepper gesteld en wordt hij geroepen om ook in zijn bezig zijn met het geschapene tot Gods eer bezig te zijn en te komen tot de lof aan de Schepper: Heere onze Heere, hoe heerlijk is Uw Naam op de ganse aarde!

Roofbouw
Ik heb boven dit artikel gezet de vraag: verantwoord beheer? De stemmen worden steeds luider uit allerlei kring dat het niet goed gaat in de wereld. En nu bedoel ik niet, dat we ons bevinden in een situatie van enorme geestelijke decadentie maar met name ook, dat de problemen ten aanzien van het beheer over de aarde, die ons is gegeven als plaats om te wonen en te werken, in onvoorstelbare ernst op ons af komen. Daarvoor mogen we onze ogen niet sluiten. De hoog geroemde techniek heeft een ongekende vlucht genomen maar de consequenties zijn óók énorm. Momenteel beginnen we geconfronteerd te worden met een uitputting van de energiebronnen, met schaarste aan grondstoffen. We hebben toch wel roofbouw op het geschapene gepleegd. Zorgelijke rapporten van de zogenaamde Club van Rome zijn echt niet geschreven door mensen, die óók wel eens wat willen zeggen, maar confronteren ons met de ernst van de situatie als het gaat over de wereldvoedselvoorziening en de energievoorraden. Is de om zich heengrijpende honger in de wereld niet een overtuigend bewijs van de problemen die hier zijn en in toenemende mate komen?
Daar komt bij dat de vervuiling tengevolge van de hoge vlucht van de techniek en de toenemende productie ook enorme afmetingen aanneemt. Er zijn toch gebieden in ons goede vaderland waar geen vissen en geen vogels meer kunnen leven? Zou dit een verantwoord beheer van het geschapene zijn? Ik ken natuurlijk — zoals ieder — alle tegenargumenten. We moeten economisch bij blijven. We kunnen als land niet alléén beslissen het anders te gaan doen, we zijn afhankelijk van andere landen, de toenemende bevolking vraagt technische perfectionering en uitbreiding om ieder aan werk en voedsel te helpen. En niemand is in z'n eentje in staat verandering aan te brengen, we worden immers geleefd door economische wetten en patronen, waar niemand meer invloed op schijnt te kunnen uit oefenen maar die een geheel eigen leven leiden!

Beheer
En toch moeten we ons afvragen of we bij dit alles niet geconfronteerd worden een situatie van een apocalyptische ernst, die ook van ons, die God als Schepper belijden en geroepen worden tot verantwoord beheer van het geschapene, een bewuste houding vraagt.
De rechtvaardige kent het leven van zijn beesten zegt de Schrift. Dat betekent ook dat een godvruchtig leven tot in de omgang met het dier kenbaar wordt. Moet het ook niet kenbaar zijn in het omgaan met al het geschapene in de meest brede zin van het woord? Dat geldt voor de enkeling, die zo met de natuur heeft om te gaan, dat hij daar de vervuiling niet zal bevorderen maar zal tegen gaan. Dat kan in de kleinste dingen tot uitdrukking komen. Dat vraagt óók iets in de opvoeding. Het vertrappen en vervuilen van de natuur, het wegwerpen van voedsel of resten daarvan, moet dat ook in een christelijk leven niet worden tegengegaan?
Maar het geldt ook in het groot voor de gemeenschap en allen die geroepen zijn leiding te geven. Beslissingen over het vestigen van een kernreactor, zoals in Kalkar, met mogelijk stralingsgevaar, met kans op kankerverwekking en bedreiging van ongeboren vrucht, staan niet los van de christelijke ethiek. Ook deze dingen hebben met onze redelijke godsdienst te maken en politici, die hier beslissingen hebben te nemen, staan in deze kwestie voor grote verantwoordelijkheden, die de voorbede in de kerken ook geboden doet zijn. Dan gaan we niet de weg van hen die menen dat ze de Kalkar-heffing niet moeten betalen. Maar we realiseren ons wel dat hier een immense verantwoordelijkheid ligt, die vele politici ook kennelijk zwaar weegt, juist ook in protestants christelijke kring.

Consumptie en luxe
Worden we in dit alles ook niet geconfronteerd met de gevolgen van een welvaartsmaatschappij die wat consumptie en luxe betreft tot een onverantwoorde hoogte is opgestuwd? Het is bijna onvoorstelbaar als men nu nog levende mensen hoort vertellen over de situatie van nog maar enkele tientallen jaren geleden. Schrijnende armoede soms en niets van al die weeldeproducten, die we nu bezitten en die — jawel — het leven veraangenamen maar intussen indirect het leven ook bedreigen.
Nu kunnen we zeggen, dat de loop van het wereldgebeuren in Gods hand ligt en dat ook in al deze dingen tekenen van de eindtijd liggen. Maar dat geldt ook voor ons leven, zonder dat dit ons van de verantwoordelijkheid ontslaat. God heeft een grens aan ons leven gesteld en toch worden we zelf verantwoordelijk gesteld, mogen we niet roekeloos met ons lichaam, met ons leven omgaan. God heeft ook een grens aan deze aardse bedeling, aan de geschiedenis gesteld, maar zolang Christus niet weergekomen is worden we opgeroepen tot een verantwoord beheer van het geschapene. En dan zou het best eens kun nen zijn, dat we in toenemende mate geroepen worden om af te gaan zien van vele dingen, die we ons nu permitteren maar waarvan we ons de luxe niet meer permitteren kunnen, wil tenminste het leven nog leefbaar zijn.
In onze wegwerp-plastic maatschappij zijn we gevoerd naar een levensstandaard, die voor ons allen het element van soberheid, waar het gereformeerd protestantisme altijd door gekenmerkt was en wat bijbels ook geboden is, wel tot een minimum heeft gereduceerd. We hebben voor eigen oververzadiging roofbouw op het geschapene gepleegd. We voelen ons — als we dit beseffen — allen even machteloos om hierin verandering te brengen, omdat het gestroomlijnde leven ons allen meeneemt in de maalstroom. Maar hier liggen ethische knelpunten die ook de gemeente van vandaag aangaan.

Verzadigingspunt of soberheid?
Er heeft eens een Duits hoogleraar gezegd dat er een moment komen zal dat de technische ontwikkeling niet verder door zal gaan omdat de mensheid geen behoefte meer zal hebben aan nog meer nieuwe vindingen, aan nog meer nieuwe apparaten, maar dat er een verzadigingspunt zal worden bereikt. Het zou kunnen zijn dat dit punt noodzakelijkerwijs eerder wordt bereikt vanwege structurele wereldproblematiek. Maar zou het niet nodig zijn dat we als enkeling en gemeenschap weer de bijbelse deugd van de soberheid gaan betrachten, ter wille van een verantwoord beheer van het geschapene, omdat dat ook alles te maken heeft met het verheerlijken van God? De apocalyptische ernst van de tijd dwingt er ons temeer toe en ik meen dat niemand zal zeggen dat hij met deze deugd van de soberheid zó ernst maakt, dat het niet nog beter kan. Christenen hebben een ziel, een lichaam, en een geschapen werkelijkheid om hen heen, die een verantwoord beheer vraagt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen