Medische ethiek in de branding

De medische ethiek ondergaat in onze tijd ingrijpende wijzigingen, gestimuleerd door de geweldige secularisatie, die aan de gang is. Vele christenen in de medische sector ondervinden daarvan pijnlijk de consequenties, zodat ik niet teveel zeg als ik beweer, dat velen daardoor in grote gewetensnood komen. Velen vragen daarbij om bezinning, om ontmoeting met anderen, die voor dezelfde gewetensvragen komen te staan. Daarom organiseerden de Gereformeerde Bond in de Ned. Herv. Kerk en de Herv. Bond voor Inw. Zending op g.g. gezamenlijk een conferentie over de medische ethiek, waarvoor de belangstelling zó groot was — driehonderd deelnemers konden worden toegelaten — dat tientallen niet konden worden ingeschreven voor deelname.

Wat is er aan de hand?
Wat is er aan de hand in de medische ethiek? Prof. dr. G. A. Lindeboom schetste in zijn inleiding (zie elders in dit blad) de ombuiging van de medische ethiek. Tot voor kort konden én christenen én humanisten — zij het vanuit verschillende mensbeschouwing — zich vinden in de eed van Hippocrates, ontstaan op Griekse bodem, maar vanwege het uitgangspunt in de onaantastbaarheid van het leven, juist ook voor de eerste christenheid en sindsdien voor alle christenen volkomen aanvaardbaar. Maar méér en méér is de medische wetenschap van zijn geestelijke wortels losgeraakt. Medische wetenschap werd toegepaste biologie. De medische macht nam intussen toe. Moet of mag nu alles wat technisch mogelijk is? Dat is de vraag geworden. De medische ethiek dreigt nu haar normen te verliezen en vanuit de ontkerstenende, toegeeflijke samenleving worden steeds hardere eisen aan de artsen gesteld. De mondige mens — zo heet het — heeft recht op gezondheid, op abortus, op zijn dood, op nakomelingschap. Meer en meer wordt de ethiek zo situatie-ethiek, terwijl anderzijds vanuit evolutionistische zienswijze stellingen geponeerd worden, die levensgevaarlijk zijn.
Prof. Lindeboom hekelde in dit verband de stelling van prof. Drogendijk jr., dat het 'biologisch belang' het kader is voor de ethische regels. Het bestaan en de kwaliteit van de soort gaan daarbij boven de plichten en rechten van het individu. Bij allerlei beschouwingen blijkt intussen de tendens aanwezig te zijn om de begingrens van het menselijk leven meer en meer te verleggen. Sommigen gaan zó ver, dat ze het begin van menselijk leven leggen drie dagen na de geboorte, zodat men nog de kans heeft kinderen, die 'kwalitatief' niet aanvaardbaar zijn te doden. Maar — aldus Lindeboom — menselijk leven begint bij de conceptie: Vanaf de conceptie is dat menselijk leven genetisch bepaald van vaders en moeders zijde. Er mag geen onduidelijkheid over bestaan dat abortus in welke fase ook vernietiging van menselijk leven is.

Bijbelse gemotiveerdheid
De conferentie in Lunteren stond onder de noemer van het geloof in het menselijk leven als schepping van God. God is schepper en heeft recht op het leven, terwijl hij ons mensen dat leven in beheer heeft gegeven, maar zó, dat het dienen moet tot Zijn eer (Psalm 8). Alles is onder de voeten van de mens gelegd (ook in de medische wetenschap) maar het moet dienen tot lofprijzing van de Schepper. Ons lichaam is zo een tempel (1 Cor. 3), waarin de liturgie gestalte moet krijgen. Wie die tempel schendt, zal God schenden. Prof. Lindeboom stelde dan ook, dat het menselijk leven in gezondheid en ziekte het veiligst is bij een door bijbelse motieven van wet en evangelie geïnspireerde mensbeschouwing. En prof. dr. W. H. Velema— met de chirurge mevr. M. M. Plomp van Harmeien, zuster A. de Gier en de arts K. F. Gunning deelnemer aan het forum tijdens de conferentie — concretiseerde dit in de stelling, dat in verband met abortus en euthanasie uitgegaan dient te worden van de eerbied, die God voor het leven vraagt: abortus of euthanasie is vergrijp aan het leven van een medemens, als is dat nóg zo pril of deficiënt (onvolkomen). Abortus is dan ook alleen geoorloofd als leven (van moeder) tegenover leven (van kind) staat. En in verband met euthanasie: sterven rekken is wat anders dan leven verlengen.

Indrukwekkend
De conferentie had een indrukwekkend slot door de vertoning van een — inmiddels bekende — film van de arts K. F. Gunning over abortus. Wie de beelden van de vernietiging van een compleet mensje — niet alleen weefsel, maar botjes en handjes en schedeltjes — op zich laat inwerken vraagt zich verbijsterd af in welk een decadente cultuurperiode men zich bevindt als dit mogelijk is. Zou ons volk het wéten wat er gebeurt? We huiveren bij de oorlogsbeelden, die ons van her en der de vernietiging van menselijk leven laten zien, ook van kinderen. Maar waarom huiveren we hier niet, of minder? Kunnen christenen hier nog vergoelijkend spreken?
Wie de tempel van God schendt, die zal God schenden!

Gewetensconflicten
Het laat zich verstaan, dat vele artsen en verpleegkundigen in grote gewetensconflicten komen. Vandaar de vraag om voortgaande bezinning. Vandaar ook de oproep van zuster De Gier op de conferentie om zo veel mogelijk gezamenlijk in het ziekenhuis te weigeren aan abortering mee te werken. Wat niet wegnam de opmerking van een maatschappelijk werker, dat men toch geroepen is vrouwen, die zich lieten aborteren, te helpen. Maatschappelijk werk bestaat hoofdzakelijk vanwege de doorwerking van en de gevolgen van de zonde!
Ik voor mij heb mij afgevraagd of bij verschijnselen als abortus op grote schaal niet in toegespitste mate op ons afkomt het apocalyptische element, dat de Bijbel ons voorhoudt, namelijk dat er een tijd komt, waarin men niet meer kopen of verkopen kan als men niet het merkteken van het beest draagt. Bevinden de mensen in de medische sector zich hier al niet op een vooruitgeschoven post? Me dunkt, dat de Kerk de roeping heeft hier profetisch te spreken, juist ook terwille van de leden van de gemeente, die zich hier in grote gewetensnood bevinden. En zou een groot volksmanifest inzake deze doodslag op grote schaal, die zich aan het voltrekken is, niet geboden zijn? Juist i.v.m. de nieuwe wet op de abortus die binnenkort komt?

Telegram (zie pag. 515)
De conferentie zond een telegram naar minister Van Agt, waarin hem wijsheid werd toegebeden voor zijn beleid en waarin de hoop werd uitgesproken, dat mede door zijn beleid vernietiging van menselijk leven, dat op steeds groter schaal in Nederland plaats vindt, krachtig zal worden tegengegaan. Menselijk leven vanaf de conceptie! Met één van de conferentiegangers ietwat inlegkundig gezegd: wat God samengevoegd heeft (bij de bevruchting) scheide de mens niet. Zou men het anders mogen zeggen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen