De zin van het lijden

Geen zucht naar het lijden
Wanneer we samen over de zin van het lijden reeds enige malen hebben nagedacht, moet er ook een waarschuwing klinken. Sterk moeten we afwijzen de gedachte, als zou het christelijk zijn om zichzelf lijden te berokkenen. De Heere kan ons tot lijden roepen, jawel, maar nimmer mogen we dat onszelf opzettelijk aandoen om er wat mee te bereiken of te worden.
Bijzonder uit heidense religies, en denk aan de indische vroomheid, stamt de opvatting, dat de mens een God welgevallig werk doet en zijn eigen behoud ook des te zekerder stelt, wanneer hij zich zelf pijn berokkent. Helaas moeten we zeggen, dat deze gedachte een sterke invloed heeft uitgeoefend op de rooms-katholieke theologie en vroomheid. Hoeveel (bedel)monniken pijnigen niet zichzelf om aangenaam bij God te zijn? Ik kan ook wijzen op de beroemde moraaltheoloog Alfons Liguori, die stierf in 1787 en in 1871 werd uitgeroepen tot doctor ecclesiae, leraar der kerk. Bekend van hem was, dat hij tijdens zijn leven een gordel met ijzeren stekels droeg, steentjes in zijn schoeisel droeg en zichzelf iedere nacht flink tuchtigde.
Niet alleen, dat men op deze wijze de volkomenheid van Christus' verzoeningswerk te kort deed en loochende, maar daaruit blijkt ook een zekere minachting voor het lichamelijke. Deze laatste gedachte is trouwens ook uit het heidendom afkomstig en beslist onbijbels.
Wel eens is opgemerkt dat Paulus tegen deze opvatting bij voorbeeld in Collossenzen 2: 23 te velde is getrokken. In dit vers zou hij de leer van de gnostiek bestrijden, die het lichaam als minderwaardig behandelt maar slechts tot verzadiging van het vlees opereren. Het leven in ascese, waarbij men zich van het wereldse en lichamelijke onthoudt, heeft een soort stempel van bijzondere heiligheid verkregen. Nergens in de Heilige Schrift vinden we steun voor deze opvatting. Menselijk prestatievermogen krijgt een pluim en wordt verdienstelijk.
Iets anders is, dat we omgekeerd niet moeten proberen zoveel mogelijk van het leven en de wereld te halen en daarbij nog juist binnen de grenzen van de bijbelse religie te blijven. Iets van wereldmijding mocht er wat meer onder ons zijn.
In het doopformulier is voor ons gebeden en ons voorgehouden, dat we de wereld zouden verzaken, opgeven en onze oude natuur doden om in een nieuw godzalig leven te wandelen. En prijst de apostel tegenover Festus niet aan een matig, godzalig en rechtvaardig leven? Zou versobering niet op haar plaats zijn in menig huisgezin, onder ambtsdragers en in menige pastorie?
Maar afgewezen moet worden een ziekelijke hang naar lijden en pijniging als goed-in-zichzelf. Op gelijke wijze staat het met de reeds door mij eerder opgemerkte en afgewezen in de oud-christelijke kerk aanwezige zucht naar het martelaarschap.
De navolging van Christus heeft gevolgen ook voor het leven in de praktijk, brengt vijandschap en vervolging mee. Maar we moeten zelf deze niet opzettelijk oproepen. In de vorige eeuw heeft met name de Deense predikant en denker Sören Kierkegaard er op gewezen, dat als men in de gevestigde, liberale orde van maatschappij en staat werkelijk ernst zou maken met de navolging van Christus men dan ook al spoedig het lot van een trouw getuige der Waarheid zou ondervinden.
Maar we moeten oppassen voor de stelling als zou het martelaarschap de enig juiste vorm van de navolging van Christus zijn. Roept de Heere ons ertoe, we mogen wel bidden om veel genade.
Zouden wij werkelijk dan trouw zijn en volharden in het aangezicht van lijden en dood? Alleen door de kracht van de gekruisigde en opgestane Zaligmaker en door Zijn Geest kunnen we het en zullen we het volbrengen.

Door lijden tot heerlijkheid
Lijden kan, zoals we zagen, een goddelijke opdracht voor Zijn Kerk en kinderen zijn. In dat lijden kan zich voltrekken een stuk persoonlijke loutering en bekering. De Heere kan mensen door middel van zware slagen tot Zich om heling uitdrijven. Want 'Hij heelt gebrokenen van harten en Hij verbindt ze in hun smarten de in hun zonden en ellenden tot Hem ter genezing wenden'. En ook in de voortgang van het leven kan de Heere door het lijden heen zoveel genade geven en verheerlijken, dat onze wil geheel ondergeschikt wordt gemaakt aan Gods wil.
Ik denk aan langdurig zieken, aan stille lijders en lijderessen, van wie ik er heb ontmoet, die getuigden van loutering en onderwerping. En meer dan zijzelf wisten betekende hun levenshouding een stuk getuigenis naar buiten uit. Maar steeds weer dient er op gewezen te worden, dat het lijden middel kan zijn in des Heeren hand, nimmer echter doel is.
We moeten er ook voor oppassen om het lijden op zichzelf niet af te schilderen als een stuk 'rijping voor de hemel'. Terecht wijst Soe in zijn boek 'Christliche Ethik' er op in dit verband, dat het enige, wat een mens rijp maakt voor de zaligheid is: de toegerekende gerechtigheid van Christus. De Rooms-katholieke leer van het vagevuur heeft wellicht hier en daar toch sporen nagelaten.
Maar onmiskenbaar is dat in het lijden een stuk goddelijke opvoeding schuil gaat, hoezeer met vele vragen en pijnlijke raadsels omgeven.
Maar de Heere wil ook door lijden en druk het uitzien versterken naar de toekomstige heerlijkheid. Let wel, versterken, niet: werken. De echt christelijke hoop op de heerlijkheid is niet het resultaat van het lijden, geen product van de ellende. De verwachting hoort bij het waarachtig geloof en de oprechte liefde. Maar deze verwachting kan wel versterkt worden door middel van het lijden.
Of verlangde Job op de ashoop niet vurig naar de volkomen gemeenschap met God? En getuigde Paulus niet van 'de zeer lichte verdrukking die haast voorbijgaat en werkt een gans zeer uitnemend eeuwig gewicht der heerlijkheid'?
Van allen, die mochten thuiskomen uit de grote verdrukking, door lijden geheiligd, op het spoor van het onbestraffelijk Lam Gods, mag gezegd worden: 'zij zijn overleden'. Dat woord 'overlijden' wordt te gewoon, ik zou bijna zeggen, te gemakkelijk gebruikt. In werkelijkheid geldt het immers slechts dezulken, die de Heere Jezus oprecht hebben liefgehad. Zij zijn 'over het lijden heen', over-leden. Want wanneer niet de enige troost voor leven en sterven gekend werd, ach, men mag zeggen hij, zij is overleden, maar het lijden begint dan pas waarlijk om nooit meer voorbij te gaan. De worm sterft niet, het vuur wordt nooit uitgeblust.
Daarentegen hoe heerlijk is het lot van al Gods kinderen. Hoewel niet direct zo bedoeld kan van hen, met het oog op hun heerlijk lot, gezongen worden, wat in de rouwdienst van wijlen ds. Bakker van Driebergen als eerste vers werd gezongen: 'de blijdschap zal het hart der vromen strelen , als zij mij zien, verlost van smart en pijn'.
U stond wellicht wel eens bij het sterfbed van zulk een lijder en lijderes, van uw familielid of vriend(in), en ge mocht het zeggen, toen de laatste adem werd uitgeblazen en het oog liefderijk werd toegedrukt: gij zijt verlost, God heeft u welgedaan'. En dat zei dan de heilige zanger tot zijn ziel. Psalm 116: 7. Maar het mag overgenomen worden door anderen, die mede-getuigen waren van het leven en sterven van een volgeling(e) en dienaar (es) van het Lam.

Ede

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen