1975, jaar van de vrouw (!?)

Wie er op een bepaald moment op het idee kwam, is meestal niet bekend. Maar met de regelmaat van de klok zijn ze gekomen, de dagen, zondagen, weken, e.d., gewijd aan een speciaal onderwerp of aan bepaalgroepen mensen.

We hebben al lang vaderdag, moederdag, en dierendag. Het werd een gewoonte om zondagen aan een thema te wijden, b.v. Israëlzondag, of een week te reserveren voor een onderwerp, zoals de vredesweek. En nu hebben we dan het jaar 1975 als het jaar van de vrouw.

Het idee

Hier is wel bekend wie er op het idee kwam. In december 1972 werd door de Algemene vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aangenomen, die het jaar 1975 uitroept tot Internationaal jaar van de vrouw. Het doel ervan is de gelijkheid tussen mannen en vrouwen te bevorderen (gelijkheid van wet op alle gebied, gelijke mogelijkheden, gelijke rechten in het gezin) en te bevorderen, dat in de huidige ontwikkelingen in de samenleving de vrouw ook meer en meer zal worden ingezet (verbetering van scholing, opname in wetenschap, politiek, bedrijf).

Het jaar van de vrouw is verder gebaseerd op de verklaring van het wegnemen van discriminatie tegen de vrouw van de Verenigde Naties, waarin wordt gezegd: 'De gehele en volledige ontwikkeling van een land, het welzijn van de wereld en de grondslag voor de vrede, vereisen de maximale deelneming van vrouwen, zowel als mannen op alle gebieden.'

In Nederland

In Nederland wordt het 'jaar van de vrouw' geleid door de zogeheten Interim Stichting, die activiteiten op touw zet, die in het teken zullen staan van bewustwording en bewustmaking. Die activiteiten wil men opzetten door middel van een tentoonstelling van wat er voor de vrouw in de laatste eeuw tot stand gebracht is, met name door de vrouwenorganisaties (in de Jaarbeurshallen, die daar gratis voor beschikbaar worden gesteld), congressen, lezingen en vergaderingen. In de Interim Stichting heeft men de meeste vrouwenorganisaties in Nederland gebundeld.

Er is intussen ook door minister-president Den Uyl een 'Nationaal Comité jaar van de vrouw 1975' geïnstalleerd, dat 2 miljoen gulden ter beschikking heeft gekregen, waarvan één miljoen gulden voor de manifestatie in de Jaarbeurs.

De kerken

In een informatiebulletin van de genoemde Interim Stichting staat te lezen, dat in overleg met de Raad van Kerken in Nederland een inzending van de Kerk(en) wordt verwacht in de vorm van informatiestands.

Het één staat intussen niet los van het ander. Dit jaar (1974) vond in Berlijn nl. een internationaal beraad (een consultatie) van vrouwen, uitgaande van de Wereldraad van Kerken, plaats. Daar werd al verwezen naar het grote congres van de Wereldraad van Kerken in 1975 in Nairobi over het thema bevrijding.

Ik las daarover: 'Mede door deze consultatie hopen we dat in alle landen de Kerken de meest mogelijke steun zullen verlenen aan de aktiviteiten, die ondernomen zullen worden tot bevrijding van de vrouw, kracht bij te zetten' (bedoeld is t.a.v. het jaar van de vrouw 1975).

In kerk en samenleving in welhaast alle landen — aldus de toelichting — wordt de vrouw gediscrimineerd. In de geschiedenis hebben onderdrukten steeds zelf hun vrijheidsstrijd moeten strijden. Dat zal dan ook nu de vrouw zélf moeten doen. De vrouwen moeten zich bewust worden van hun mogelijkheid om als mens in kerk en maatschappij ook andere taken te hebben dan die van vrouw en moeder. Ze moeten dezelfde rechten en mogelijkheden hebben als mannen.

Kritische kanttekeningen

Ik wil enkele kritische kanttekeningen geven bij het initiatief, dat hierboven kort omschreven werd. Ik doe dat in een viertal punten.

1) De vraag dringt naar voren of de positie van de vrouw zodanig is, dat een internationale manifestatie als deze geboden is. Dat er in allerlei — met name onderontwikkelde — landen aan de positie van de vrouw nog heel wat verbeterd zal moeten en kunnen worden is buiten kijf. Maar zal deze manifestatie niet vooral daar de aandacht krijgen, waar de emancipatie van de vrouw al ver voortgeschreden is. En dan kan men zich afvragen — ik zeg het maar heel scherp — of deze manifestatie niet in dienst staat van de permanente (voortdurende) revolutie waarin we ons bevinden (men zie het gelijknamige boekje van oud-senator H. Algra), en die alleen ten doel heeft de bestaande orde, koste wat het kost, te veranderen. Bij wat ik las rondom de manifestatie 'jaar van de vrouw 1975' kwam ik niet los van de gedachte, dat nu de positie van de vrouw wordt aangegrepen als een punt waaromheen actie gevoerd moet worden in de permanente revolutie, de omverwerping van het bestaande, die aan de gang is.

2) Deze gedachte dringt te meer naar voren als we zien, dat vanuit de Berlijnse conferentie van de Wereldraad van Kerken zo nadrukkelijk over bevrijding en bevrijdingsstrijd wordt gesproken. We hebben op zichzelf nogal bezwaren tegen de wijze, waarop momenteel in de kerken — ter voorbereiding voor de grote Assemblee van de Wereldraad — het begrip bevrijding wordt gehanteerd. Het staat zo ver van wat de Bijbel over bevrijding, met name in het verband met de verlossing door het bloed van Christus, zegt. Eerder krijgen in dit kader allerlei hedendaagse ideologieën een kans dan dat de Bijbel zélf aan bod komt. We zien nu, dat in het kader van het jaar van de vrouw het woord bevrijding ook al op de vrouw moet worden toegepast. Mijns inziens een voorbeeld van het feit, dat mensen slaaf worden van de begrippen, die ze eerst zelf opwerpen. Alles moet dan opeens aan dit begrip ondergeschikt worden gemaakt.

3) Waar ik tot heden niets over heb gelezen, is de bijbelse onderscheiding tussen man en vrouw. In Christus is nóch man nóch vrouw, zegt de Schrift enerzijds. Beiden mogen delen in de aangebrachte verlossing, en wel op gelijke wijze. Maar desalniettemin is er in de bijbel sprake van een orde wat betreft de man-vrouw verhouding, die zelfs wordt vergeleken met de verhouding van Christus en Zijn gemeente. Ik wil hier volstaan met te zeggen, dat de huidige ontwikkelingen — juist ook met betrekking tot de bevrijding van de vrouw — meer zijn ingegeven door de gedachte, dat de mens zichzélf normen stellen moet en zichzélf tot norm is, dan door de bijbelse norm voor de (wederkerige) positie van man en vrouw. Zijn aan de vrouw, vanuit de schepping en derhalve haar eigen geaardheid, geen taken gegeven, die de man niet hebben kan? Zij is het toch, die de kinderen voortbrengt? Ligt haar taak dan niet allereerst in het gezin? Lopen we in onze tijd niet het gevaar, dat het gezin onvrouwelijkt (met alle consequenties voor de kinderen) en de maatschappij vervrouwelijkt? Waarmee intussen niet gezegd wil zijn, dat de vrouw geen taken hebben kan of mag buiten haar gezin, maar dan toch alleen als het gezin daarvan niet de schade ondervindt?

4) Men kan zich afvragen of een speciaal jaar voor de vrouw wel persé moet, zeker als we de, doelstellingen zien. Anderzijds mag er ook in de kerk — en ook binnen de vrouwenorganisaties — wel terdege aandacht zijn voor de positie van de vrouw, vooral bijbels gezien. En dan is duidelijk, dat de Bijbel weliswaar spreekt van een man-vrouw verhouding, die vergeleken wordt met die van Christus tot Zijn gemeente, maar anderzijds ook spreekt van een wederkerig dienen. Hoe hebben we elkaar te dienen in huwelijk en gezin, in kerk en samenleving? En welke dienst kan de vrouw speciaal ook hebben in de gemeente, als we met de Schrift zeggen dat ze tot het ambt niet geroepen kan worden? Daarop mag wel terdege bezinning zijn.

Volgende week hopen we intussen eens nader in te gaan op de verklaring van de Rechten van de Mens, wat zo ongeveer de nieuwe geloofsbelijdenis van deze tijd is, die ideologisch van aard is en mede de basis vormt voor dit 'Jaar van de vrouw'.

(Enigszins gewijzigde tekst van een artikel dat werd geplaatst in De Hervormde Vrouw van deze maand).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen