Grote Kerk in Hilversum wordt niet herbouwd(!?)

Op 3 januari 1971 brandde de Grote Hervormde Kerk op de Kerkbrink in het centrum van Hilversum af. Jarenlang was deze kerk de centrale kerk van Hilversum, tevens een van de twee wijkkerken voor de Hervormd Gereformeerden. Na een strijd van 4 jaar is thans de beslissing gevallen de kerk niet te herbouwen. De ruïnes lagen al die tijd in het hartje van Hilversum.

Hieronder volgt een reactie op het besluit van ds. E. E. de Looze, emeritus predikant te Ermelo, die 25 jaar wijkpredikant was in de Grote Kerk wijk. De reactie stond te lezen in de 'Gooi-en Eembode'.

'Tot mijn diepe teleurstelling bereikte mij het bericht, dat de Grote Kerk aan de Kerkbrink niet herbouwd zal worden. En dat het hoofdstuk 'Grote Kerk' afgesloten wordt. Deze teleurstelling is verklaarbaar, omdat het een kerk betreft waarin ik meer dan vijfentwintig jaar heb mogen spreken, in het hart van de wijkgemeente.

Maar mijn teleurstelling is gemengd met een diepe verontwaardiging. Omdat ik het niet hebben kan dat er straks in Hilversum een Kerkbrink zal zijn zonder kerk, en een Kerkstraat die uitloopt op een Kerkbrink zonder kerk. Omdat er dan wel een prachtig gerestaureerde toren staat in het hart van Hilversum, voorzien van luidklokken om de gemeente op te wekken tot de dienst des Heren, maar... deze klokken zullen daarvoor niet meer nodig zijn. Mijn hervormde hart komt daartegen fel in verzet. Terwille van de positie van de Hervormde Kerk onder ons volk. Die kerk moet in het midden staan, niet alléén met een gebouw, maar met de boodschap van het Evangelie. Ik vind het een schande voor de Hervormde Kerk en een teken van sterk verminderd Hervormd kerkelijk besef, dat het zover is kunnen komen. Het is een teken van vergaande secularisatie (verwereldlijking - red.).

Daarbij komt nog (en dat weegt bij mij heel zwaar) dat de ene predikant van Geref. Bondssignatuur, daardoor zijn kerkgebouw in het centrum, (waar ook regelmatig confessionele predikanten voorgingen) verliest en aangewezen wordt op de Nieuwe Kerk. Terwijl naar mijn overtuiging de Hervormd-Geref. prediking wortelt in het hart van onze kerk. Deze prediking, die de volle breedte van het leven in het oog moet vatten, moet gericht zijn tot de kerk als geheel. Daarom acht ik het van grote betekenis, dat deze geref. prediking gebracht wordt in het hart van de gemeente, in een kerk op de Kerkbrink. Deze prediking is legitiem hervormd. En degenen die deze prediking liefhebben, mogen niet in het isolement gebracht worden, buiten het centrum van de gemeente. Het gaat niet om een partij of om een groep, maar om de kerk. Het gaat om de geref. prediking voor de gehele herv. kerk en om het geref. belijden in de hele Ned. herv. kerk. Wijlen ds. W. J. van Lokhorst wist heel goed wat hij deed, toen hij zijn wijkgemeente rondom de Nieuwe Kerk verliet en zijn plaats koos in de wijkgemeente rondom de Grote Kerk. Indien in de toekomst de geref. prediking verwezen wordt naar de Nieuwe Kerk, waar min of meer het odium van isolements-kerk op rust, is dit tot grote geestelijke schade voor de gehele hervormde gemeente. En bijzonder ook tot enorme geestelijke schade voor de Centrum wijkgemeente.

Daarover ben ik niet alleen diep teleurgesteld, maar diep verontwaardigd. Mijn verontwaardiging treft niet het Generaal College van Toezicht, omdat dit niet anders kon doen, dan oordelen naar de financiële toestand van de. herv. gemeente te Hilversum, op het moment waarop een beslissing genomen moest worden.

Deze verontwaardiging treft wel degenen die het zover hebben laten komen, dat zulk een uitslag kon worden verwacht. En door 'vormen van tegenwerking' deze uitslag hebben bewerkt.

Wanneer men een dodelijk ernstige zieke zó lang op behandeling laat wachten, dat de dood nabij is, kan men de patiënt op het laatste moment nog wel naar een ziekenhuis brengen en specialisten te hulp roepen, maar wanneer deze hulp te laat komt, is er sprake van dood door nalatigheid. En dan helpen geen verontschuldigingen als 'wij hebben de zieke toch op het laatst nog naar het ziekenhuis gebracht'. Nog erger zou het zijn, wanneer men opzettelijk een zieke zó lang op hulp liet wachten, dat de dood met zekerheid verwacht kan worden. Dan is er sprake van dood door schuld.

Wanneer nu gevraagd wordt of men direct na de brand gedaan heeft wat mogelijk was, om herbouw mogelijk te maken, dan moet het antwoord luiden: 'Neen'.

Een dringend beroep op de gehele herv. gemeente om, indien mogelijk een herbouw van de Grote Kerk, in welke vorm ook, te realiseren, is niet uitgegaan.

Een beroep op de burgerlijke gemeente, dus de inwoners van Hilversum, van wie ik weet dat velen diep onder de indruk waren van de brand en spontaan bereid waren te helpen, heeft niet plaats gevonden. Zo iets schijnt zelfs onmogelijk gemaakt te zijn. Van een aanbod van andere kerken in Hilversum, om voor de herbouw van de Grote Kerk te collecteren, is geen gebruik gemaakt.

Een verzoek tot hulp aan andere hervormde gemeenten in den lande, is niet uitgegaan. En intussen maakte een geest van radedeloosheid zich van velen meester. Er kwamen wel giften binnen voor de kerkbouw, maar de twijfel of de kerkelijke organen in Hilversum daar ten volle achter stonden heeft het toevloeien van giften enorm geremd. Velen hebben gewacht op het bericht: 'Als het maar enigszins kan, gaan wij bouwen'.

En daarnaast stond het feit dat de financiële toestand van de herv. gemeente steeds moeilijker werd en de bouwkosten van een kerkgebouw hoger werden.

Wanneer men dan op het laatst besluit om mede te werken aan de bouw van een kerk op de Kerkbrink, is het stadium bereikt waarop het niet meer verantwoord wordt geacht. Maar dan is dit, nadat men niet het uiterste gedaan heeft om het mogelijk te maken. En dan is mijn reactie: herbouw van de Grote Kerk van de baan, door nalatigheid.

Wanneer ik daarnaast bedenk, dat ook tijdens mijn verblijf in Hilversum de Grote Kerk altijd het stiefkind van de herv. kerkgebouwen geweest is, ja dat er zelfs een moment was, waarop men mijn wijkkerk aan de burgerlijke gemeente wilde verkopen (hetgeen door de stoere houding van mijn wijkkerkeraad werd verijdeld), dan sta ik helemaal niet verbaasd over de gang van zaken. Ik kan het eenvoudig niet hebben, dat later gezegd zou worden: 'Het is heel erg dat de Grote Kerk niet herbouwd werd. Maar het was door de financiële toestand uitgesloten. Wij hebben als centrale kerkeraad er achter gestaan en als college van kerkvoogden het wel gewild ... wij zijn zelfs in hoger beroep gegaan'.

Want... dat is allemaal gebeurd toen het in feite te laat was. Omdat men het juiste tijdstip heeft laten passeren. Omdat men het eerst zover heeft laten komen. Ik zie hier bewuste nalatigheid enerzijds en vermoed tegenwerking anderzijds. Terwijl bovendien de centrum wijkgemeente bijgedragen heeft aan de bouw van andere nieuwe kerken. Zo neemt de polarisatie toe!

Bovenstaande moest mij van het hart. Al zal het niet in dank worden aangenomen. En het vervolg van dit stuk kunt u lezen in het wijkbericht van ds. J. Smit. Hij moet verder in zijn wijkgemeente, met zijn medewerkers. Misschien is het mogelijk op de Kerkbrink toch nog een kleinere kerk te bouwen, aan de toren, waar desnoods des morgens twee diensten worden gehouden. Misschien is er nog plaats te vinden voor het werk onder oudere gemeenteleden en onder de jeugd. Ik hoop dat er wegen gevonden worden waaruit blijkt dat het centrum (mijn oude wijkgemeente) niet wordt vergeten. En laat ds. J. Smit bovenal gedragen worden door de liefde en het gebed van de gemeente. De Here zij met de herv, .gemeente Hilversum.

Bliksemactie moet één miljoen opbrengen

Intussen gaf de Gooi-en Eemlander het volgende bericht:

Een landelijke bliksemactie, die binnenkort begint, moet op korte termijn ongeveer één miljoen gulden bijeenbrengen. Daarmee wil de Stichting tot Behoud van de Gereformeerde Prediking in Hilversum-Centrum in oprichting de Grote Kerk aan de Kerkbrink herbouwen.

Er is een brief naar de kerkvoogdij van de hervormde gemeente Hilversum gestuurd, waarin de stichting vraagt of zij voor de termijn van twee jaar de grond met de brokstukken aan de Kerkbrink kan huren met het recht veranderingen aan te brengen (lees: herbouw plegen). Na twee jaar wil de stichting de kerk aan de hervormde gemeente weer overdragen.

'Wij willen ons niet neerleggen bij het besluit van het college van toezicht van de generale synode om maar van de herbouw af te zien', zegt de heer J. H. Post, een van de zeventien man, die de stichting in het leven hebben geroepen.

'De kerk had een belangrijke functie in het centrum. Velen voelen zich met de geschiedenis van de kerk verbonden en naar onze mening is het college van toezicht voorbijgegaan aan dat historisch belang.

Dat het eerste voorstel is afgewezen, hoeft echter niet te betekenen dat een volgend voorstel ook wordt afgekeurd', aldus de heer Post. Desnoods willen de initiatiefnemers met eigen krachten de kerk opbouwen, maar ook daarvoor is geld nodig. De actie zal ondermeer bestaan uit collectes in alle hervormde kerken in Nederland, het verspreiden van folders met de opwekking om financiële toezeggingen te doen en publicaties in landelijke kerkelijke bladen. Het optimisme, waarmee de actie gevoerd gaat worden, komt voort uit de toezegging van wethouder D. van Dam van ruimtelijke ordening en bouw-en woningtoezicht, dat hij wil wachten met het opruimen van de ruïne, als de stichting op korte termijn met veel geld op de proppen komt.

'Herbouw is voor Hilversum de gunstige oplossing. De Grote Kerk ligt het meest centraal. Met name voor de bejaarden uit Huize de Boomberg aan de Vaartweg is het erg belangrijk. Zij zijn nu verstoken van kerkbezoek, omdat de afstand naar de kerk aan de Eemnesserweg te groot is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen