Komt het zonder de rechte prediking gezond?

Ik ben ds. Mooi dankbaar voor zijn uitvoerige reactie. De heer Pier — kriticus van mijn artikel in het Hervormd Weekblad — prees de deskundigheid van ds. Mooi. Ds. Mooi kent de provincie Groningen. Dat blijkt uit dit artikel, dat ons veel feitelijke informatie geeft. Die feitelijke informatie laat ik verder onbesproken maar puntsgewijs stel ik nog aan de orde die dingen die tot vragen aanleiding geven.

1). Dat gemeenten, die de financiële middelen niet (meer) hebben om zelfstandig een predikantsplaats te onderhouden combineren om samen een predikant te beroepen ligt voor de hand. Van ds. Mooi's gegevens hierover nam ik dankbaar nota. Zulke combinaties komen allerwege in het land voor en zullen ook in Groningen (méér en meer helaas) nodig zijn. In dat geval willen wij niet voor zelfstandigheid pleiten. De vragen komen echter wanneer de naam streekgemeente valt. Dat is wat anders dan een combinatie van gemeenten. Achter de streek gemeente zit een theologisch principe, waarin niet de prediking centraal staat maar het functionele van de gemeente (uitgaande van de mondigheid van de gemeente) en waarin dan ook een goede functieverdeling moet zijn in regionaal verband. Ds. Mooi merkte in zijn artikel weliswaar op, dat het experiment met de streekgemeente mislukt is, maar hij zei dit nogal spijtig, want — zo zegt hij — 'men bleef de predikant nog te veel als spil zien waar alles om draait'. Het interview met ds. Mooi in Hervormd Nederland gaf alle aanleiding tot de gedachte dat de streekgemeente positief gewaardeerd had moeten worden. In dat geval is er dunkt me aanleiding de stimulering van schaalvergroting van bovenaf kritisch te bezien. Want dan is er een principe in het geding, dat niet teruggaat op de gereformeerde visie t.a.v. de zelfstandigheid van de plaatselijke gemeente.

2). Dat er in Groningen — zoals trouwens ook elders — sociale misstanden waren en zijn neem ik aan. Dat daarachter een onbijbelse gedachte over bezit en verantwoordelijkheid zit eveneens. En dat de kerk daar dan ook een bijbels-kritische plaats in heeft eveneens. Het ging mij echter om de remedie. Ds. Mooi stelde — en daar gaat hij helaas in zijn reactie nu aan voorbij — dat de kerk komen moet tot een dialoog met de communisten, die juist in Groningen 'in hun strijd tegen het sociale onrecht werken met termen als recht, bevrijding, onderdrukking, solidariteit'.

Die dialoog met het communisme zat me dwars en blijft me ook nu dwars zitten als ik namelijk lees, dat ds. Mooi schrijft over een falende theologie, die de mensen niet bevrijd heeft uit hun 'strikt individueel gerichte heilsverwachting'. Welke theologie is dat? Ik neem nota van dat woord 'strikt', maar stel tegenover 'individueel gerichte heilsverwachting' collectief gerichte heilsverwachting. En zitten we dan niet dicht bij de marxisten? Met hen wil ds. Mooi de dialoog vanwege het feit dat ze bezig zijn met recht en bevrijding. In zijn reactie is hij er helaas niet in geslaagd mij van die zorg over zijn verlangde dialoog af te helpen, wat niet zeggen wil dat ik de sociale misstanden zou willen bagatelliseren. Waar diakonale kapitaalvorming gaat ten koste van 'dienstbetoon en waar kerkvoogdelijke bezitsvermeerdering en overdracht gaat ten koste van het belang van de gemeente daar moet het mes er in.

3). Zou ik willen zeggen dat als de Gereformeerde prediking er is de zaak in principe gezond is? Ja, als ik tenminste de nadruk leg op in principe, ten principale, in beginsel. Neen, als het bij die constatering blijft. Maar we zullen toch niet zeggen, dat als de gereformeerde prediking, dat wil gewoon zeggen bijbelse prediking, er niet is, de zaak dan wél gezond komt? Als die prediking er niet is — onnodig er bij te zeggen dat ik niet schrijf gereformeerde-bondsprediking — dan wordt het bezig zijn in de wereld in principe een onbijbelse zaak. Maar als ds. Mooi wil weten hoe ik tegen de verbinding van prediking en het leven van elke dag aankijk. dan wil ik zeggen me geheel te kunnen vinden in het Réveil van de vorige eeuw, bij Groen van Prinsterer bijvoorbeeld. Met de rechte prediking komt het in principe met de verhoudingen goed, omdat dan de heiliging van het (ganse) leven in het blikveld ligt. De Catechismusprediking geeft aan dat alles, vlees en bloed.

4). De opmerkingen aan het adres van dr. Tukker, die ik in mijn artikel citeerde, komen mij eerlijk gezegd lichtelijk cynisch over. Ik zet een streep onder het woord goeddeels, dat dr. Tukker gebruikt als hij zegt, dat halfheid goeddeels het kerkelijk leven heeft ondermijnd in Groningen, sinds de Groninger richting. Goeddeels, dat wil zeggen dat er ook een deel was — of het nu, confessionelen, oud-ethischen of Gereformeerde Bonders waren — (en die laatsten waren er weinig) — die ook in Groningen de Groninger Richting hebben bestreden. Er was en is echter ook felle vrijzinnigheid. Maar is en was er dan óók niet halfheid? Ds. Mooi ontkent niet dat hier grote en geestelijke zorgen zijn. Hij bevestigt het dus. Welnu, dat hebben we de laatste jaren toch wel vele malen gehoord in het Groningerland. Kerken met 10 a 15 kerkgangers komen in Groningen steeds meer voor. En ik hoorde dezer dagen iemand (daar) zeggen: velen vinden het wel goed als er een laagje verf over de deur van hun huis zit, maar het is geen carboleum. Het eerste ligt erop en kan er afgekrabt worden. Het tweede trekt erin en kan ér niet meer af. Mogen we dan het eerste halfheid noemen en het tweede echt? De Gereformeerde prediking, door wie ook gebracht, trekt erin. En in en om die prediking gaat het om de rechte kenmerken van de kerk, gaat het ook om 'leer en leven', voor individu en gemeenschap. Dan verdwijnt de halfheid in Groningen en elders.

5). De Gereformeerde Bond wil geen 'bruggehoofden' vestigen in Groningen. Morele steun wordt gegeven waar die ons wordt gevraagd. Financiële steun wordt in een incidenteel geval gegeven waar die ook is gevraagd door de gemeente. Deze steun is mogelijk dank zij een 'Fonds Stichting Predikantsplaatsen', waarvoor landelijk bedragen uit collecten worden bijeengebracht.

En die steun wordt alléén gegeven als een garantiestelling, als de gemeente zelf de predikantsplaats bijna geheel onderhouden kan en verwacht mag worden, dat de gemeente, bij gewone pastorale bearbeiding, zichzelf weer bedruipen kan. Dat er in Groningen de laatste tijd vraag gekomen is naar de prediking van de Gereformeerde Bond is buiten kijf. Dat de gereformeerde prediking er niet nu pas komt eveneens! Maar daar waar wij de kerk met de rechte prediking kunnen dienen, daar doen we het gaarne.

En we hopen en geloven, dat waar de Bijbelse prediking blijft de kerk niet sterven zal, zij het dat ze in de ogen der mensen zeer klein en als 'tot niet' gekomen kan schijnen te zijn (N.G.B.). Want Christus houdt Zijn kerk in stand.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen