Evangelisch of bijbels

Christelijke verenigingen organisaties, bonden en stichtingen hadden en hebben hun statuten met hun grondslag. Lange tijd zijn die grondslagformules tamelijk vaststaand geweest en niet zelden was — met name in gereformeerd gezinde kringen — de grondslag de Heilige Schrift met daarbij een formulering over de Drie Formuleren van Enigheid.

De laatste jaren zijn, binnen schoolverenigingen, politieke of maatschappelijke organisaties, en allerlei verbanden de discussies losgebroken over de grondslagformule. De oecumenische samenwerking op allerlei gebied maakte — zo was het motief — andere grondslagformules noodzakelijk. Meer en meer zijn zo de laatste jaren uit allerlei grondslagformules de Drie Formulieren van Enigheid geschrapt. De Bijbel alleen was voldoende, zo werd dan gezegd. Dat laatste zal waar zijn. Het Woord gaat boven alles. Maar er is door de eeuwen heen op allerlei wijzen, soms op wonderbaarlijke wijzen met de Schrift omgesprongen. Daarom heeft de kerk het nodig geoordeeld om óók over de Schrift zelf te belijden en wel de onfeilbaarheid van de Schrift en het absolute gezag ervan over het hele leven te belijden: 'wij geloven zonder enige twijfel al wat daarin begrepen is'. (N.G.B.) Wie zich baseert op de Drie Formulieren van Enigheid doet niet méér dan zich baseren op de Schrift, maar spreekt wel uit zich onvoorwaardelijk te willen baseren op het onfeilbare Woord van God. Wie zegt zich wèl op de Bijbel te. willen funderen maar daarbij niet de Drie Formulieren te willen aanvaarden heeft óf nooit begrepen wat de Formulieren zeggen en bedoelen (heenwijzen naar het Woord) of wil toch — bewust of onbewust — ruimte laten of geven aan schrift-kritische ideeën van welke aard dan ook. Daarom is het echt niet zo'n onschuldige zaak als er voorstellen komen in besturen en dergelijke om de Drie Formulieren in de grondslag te schrappen.

Een stap verder

Een stap verder gaat de eveneens aan de gang zijnde discussie over de bijbel of het evangelie. Het blijkt in vele gevallen óók al moeilijk te worden om de Bijbel in de grondslag te krijgen of te handhaven. In plaats van de Bijbel als grondslag moet het evangelie als grondslag dienen. En weer moet gezegd: daar is geen tegenstelling tussen. Maar de praktijk is wel gaan leren, dat er een tegenstelling tussen gemaakt wordt.

Ten diepste is het natuurlijk zo, dat de Bijbel, het Woord van God, wet èn evangelie bevat. Dat alleen al maakt het toch raadzaam om gewoon over de Bijbel, of het Woord van God als grondslag te spreken omdat dan wet èn evangelie bedoeld zijn. Het moet namelijk opvallend heten dat in het Oude Testament de uitdrukking evangelie niet voorkomt. Wel in het Nieuwe Testament. Dan kan met recht worden gesteld, dat in die uitdrukking 'evangelie' de hele boodschap van het Woord Gods begrepen is en dat het Oude Testament zo ook het hele evangelie bevat. Predikt het evangelie aan alle creaturen (Marcus 16 : 15). Dat kan niet an­ders zijn dan het volle Woord Gods. Maar men kan evengoed zeggen, dat het Woord Gods wet en evangelie bevat. Daarom: wie zich baseert op de Bijbel neemt gebod én belofte ernstig. Wie zich baseert op het evangelie kan daarmee bedoelen de geboden , van God voor het heden niet meer relevant te achten.

De praktijk leert toch immers wèl, dat velen met de geboden van God in het persoonlijke en maatschappelijke leven weinig of geen rekening meer houden. En als dan het evangelie als basis voor een vereniging, een partij, een stichting of een instituut genomen wordt, dan dient wel in alle ernst gevraagd te worden wat men eigenlijk bedoelt. Bedoelt men met het 'evangelie', liever nog met 'evangelische inspiratie' de Bijbel zelf op dood spoor te rangeren?

Ik heb onlangs een dergelijke discussie over Bijbel of evangelie meegemaakt. Elke bijbelse argumentatie (vanuit concrete bijbelteksten), waarmee men ontwikkelingen, die met Gods gebod in strijd zijn, wilde afwijzen, werd in feite niet serieus genomen. Als dan daarna bezwaar gemaakt wordt tegen de Bijbel als grondslag en men liever het evangelie als grondslag neemt dan dienen de lampen wel op rood te springen.

CHU — CDA

Dezer dagen is de discussie over Bijbel of evangelie ook in politiek opzicht weer actueel. De CHU heeft vorige week een speciale vergadering belegd over de grondslag van het CDA, het Christen Democratisch Appèl, waartoe ARP, CHU en KVP samen zouden moeten komen. In de voorgestelde grondslag van het CDA wordt het evangelie genoemd als richtsnoer van het politiek handelen. De bezwaren daartegen van diegenen binnen de CHU, die liever wilden spreken over 'het bijbels getuigenis van Gods beloften en geboden', zijn in het licht van het bovenstaande duidelijk.Dat de uitslag op het CHU congres is geweest, dat een duidelijke meerderheid te kennen gaf de Bijbel als grondslag te willen is een goede zaak. En dat besloten werd voor te stellen bij de genoemde grondslag te formuleren, dat de naam evangelie moet worden verstaan als het Bijbels getuigenis van Gods geboden en beloften mag tekenend genoemd worden voor het besef, dat er was, dat een basering op het evangelie — gezien de huidige interpretaties te vaag en te mager is.

Afgezien van het feit of deze toevoeging voor een partij als de KVP aanvaardbaar is, rijst intussen toch wel de vraag of een dergelijke toevoeging alléén een garantie is voor een op die geboden en beloften van de Bijbel gebaseerde praktische politiek. Mr. Andriessen van de KVP liet — blijkens een persverslag — al weten, dat het hem niet duidelijk was hoe de gewenste toelichting van 'gebod en belofte' in het politieke program van de CDA zou moeten verwerkt. Daar ligt toch de kardinale kwestie! Zal in de nieuwe politieke samenwerking de meerderheid toch niet een vage vulling gaan geven aan het statuut wat de uitwerking in de praktijk betreft. Prof. Steenkamp (KVP) zei in Accent — ik citeer een open brief van Ir. J. J. Grünbauer aan het CHU bestuur: We zijn duidelijk niet meer gebonden aan één kerk of een bepaalde overtuiging. De christelijke democratie is een politieke doctrine naast het socialisme en het liberalisme. Ik wil er duidelijk op wijzen dat het CDA heeft gezegd dat voor de partij het Evangelie als richtsnoer geldt, maar dat mensen van welke afkomst dan ook rechtstreeks kunnen toetreden. Iedereen kan meedoen op het politieke program. Te vrezen is gezien uitspraken als deze, dat het evangelie als basis voor velen niet meer zal betekenen dan een vage heenwijzing naar een algemeen religieus gevoelen, waarin toch gebod en belofte van het Woord niet functioneren.

Het mag tekenend heten als in een tijd van onduidelijkheid en verwarring er zo uitgebreid gediscussieerd moet worden over de Bijbel of het evangelie als grondslag. In de discussies, die hier gevoerd werden op 't politieke erf, zei iemand, dat er geen tegenstelling is tussen bijbel en evangelie en dat daarom best het evangelie als basis genomen mocht worden. Maar als het dan géén verschil maakt, waarom is er dan zoveel bezwaar om de Bijbel te noemen. Als we de Bijbel noemen weet ieder toch wat bedoeld wordt. Noemen we het evangelie dan moet gevraagd worden: Wat bedoelt u precies?

Ph. J. Hoedemaker

Toen in de vorige eeuw de coalitie (politieke verbintenis van Rooms en Protestant) in het geding was schreef dr. Ph. J. Hoedemaker naar aanleiding van een vraag in de Standaard (Kuypers politiek orgaan) of de verbinding van de groepen in de coalitie protestant of christelijk of calvinistisch moet zijn: Valt hier dan te kiezen? Is de protestant geen christen en de calvinist geen protestant? Ligt het verschil tussen deze drie (echter) niet hierin, dat de protestant de kring, waarin hij samenwerking zoekt, wat enger neemt dan hij die alles wat christen heet omvatten wil? En dat hij, die zich Calvinist noemt, de kring nog nauwer, veel nauwer neemt? 

Een dergelijke uitspraak is nu ook uiterst actueel. Het zou kunnen zijn dat hij, die al wat christen heet omvatten wil, de ruime basis van het evangelie nodig verkiest, maar in feite meer de Bijbel bedoelt, dat de protestant de kring enger neemt en de grens legt bij de. Bijbel maar de Drie Formulieren liever kwijt is en dat de Calvinist weliswaar aan de Bijbel genoeg maar er behoefte aan heeft er met de Drie Formulieren bij te zeggen, dat de Bijbel als het onfeilbare Woord van God met al wat daarin begrepen is gezaghebbend is!

Bijbel en evangelie zijn geen tegenstelling maar kunnen het in het licht van bepaalde ontwikkelingen in de interpretatie wel worden. Men kan onder het vaandel van evangelische inspiratie uitverkoop houden van bijbelse waarden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen