Boekbespreking

Nabij God te zijn, deel I, meditaties over het Oude Testament, door dr. C. Steenblok, in leven predikant van de Gereformeerde Gemeente van Gouda. Uitgave van de Gereformeerde Pers, stichting tot publicatie van geschriften op ger. grondslag, Gouda, 1974, 246 blz. Prijs ƒ 19, 75.

In dit geschrift zijn 91 meditaties gebundeld, die indertijd geschreven zijn door de bekende dr. C. Steenblok. De meditaties zijn afkomstig uit 'de Saambinder', 'de Wachter Sions' en de voormalige 'Kerkbode' van de gereformeerde gemeente te Gouda. Het zijn in dit eerste deel alleen meditaties over teksten uit het Oude Testament, in de volgorde van de Bijbelboeken opgenomen. Een tweede deel over het Nieuwe Testament volgt.

In de uiteenzetting over het werk van God in Christus door de Heilige Geest en de beschrijving daarvan in het geestelijk leven, zoals deze overvloedig voorkomt in dit boek, staan vele dingen waar we van harte mee instemmen. Toch wordt ook in dit boek tegelijk de Bijbelse verkondiging (de volle Raad) op smal spoor gezet, smaller in ieder geval dan in de reformatorische prediking. Dat het spoor te smal is, blijkt uit de totale afwezigheid van de directe en onvoorwaardelijke oproep tot bekering enerzijds en van de directe en onvoorwaardelijke aanbieding van Gods beloften aan ieder zondaar anderzijds. De och-mocht-vorm overheerst en duwt elke appellering opzij. Dat is een ernstig manko. Het verbond als de bedding, waarin de verkiezing zich realiseert, met al de eisen en plichten, voorrechten en zegeningen mis ik in deze meditaties totaal. Nathan zei tegen David na zijn overspel met Bathseba niet: Mocht het U nog eens tot schuld worden. Hij slingerde hem in het gezicht: 'Gij zijt die man!' Schuldenaar worden is een werk van God de Heilige Geest. Maar juist omdat die Geest door de profetische verkondiging van het Woord wil werken, komt het er op aan, dat wij iedere zondaar voor Gods rechterstoel plaatsen in onze woordverkondiging en hem geen dag permissie laten om onbekeerd te leven. De meditaties van dr. Steenblok zijn mij mede met het oog daarop veel te algemeen en vrijblijvend. Hoeveel warmte en gloed er ook spreekt uit de bevindelijke taal, waarmee het werk van Gods Geest in de harten beschreven wordt, (en daardoor voel ik me aangesproken), ik mis er toch ook in het broederlijk bij de hand nemen van de kleinen in het geloof in al hun aanvechtingen en strijd om ze te weiden in de grazige weiden van het belofte woord Gods.

In dit opzicht acht ik de meditaties weinig 'onderscheidenlijk'. De beperking van de aanbieding des heils is een verdrietige en onbijbelse zaak. Dat blijft staan, hoeveel ernstige bezwaren wij anderzijds ook hebben tegen een prediking, waarin het 'cor Ecclesiae' (de uitverkiezing) is weggesneden. Al met al ademt het boek met meditaties van dr. Steenblok duidelijk een andere geest dan de werken van bv. de Schotse oud-vaders, de Erskines,  A. Gray, James Durham, R. M. Mc.'Cheyne, enz. In een preek van James Durham over Matt. 22 : 4 spreekt hij degenen aan, die geen klaar en beslist geloof kunnen oefenen. Hij doet dat aldus: Wat zou dat? Onze Heere staat daar niet op; al kunt gij niet goed schrijven, doe het zo goed als gij kunt. Het is wonderlijk om te zien, hoe de ondertekening van sommigen veel weg heeft van hanepoten en toch is het een geldige ondertekening. Sommigen weder zullen een kruisje schrijven in plaats van hun naam en ook dat wordt, waar het bekend is, als geldig toegelaten. Als gij Uw naam niet met mooie leesbare letters kunt schrijven, zet dan maar een kruisje, of zet maar een paar schraapjes in welke vorm dan ook; als gij niet zo onderscheidenlijk kunt geloven, doe dan, wat gij kunt....' En tegen hen, die zeggen, dat ze niet weten, of ze wel uitverkoren zijn, zegt Durham: Wat zou dat? Gij weet niet, wat gij zegt. Hebt gij zo opeens en uit de eerste hand iets te maken met die verborgenheid? Wordt gij niet uitgenodigd om Christus te trouwen? Is dat niet Zijn aan U geopenbaarde wil!? Zal iemand uwer zo redeneren als hij een vrouw zoekt in de wereld? Wilt gij geen vrouw zoeken noch trouwen, zolang gij niet zeker weet, dat God besloten heeft, dat zij Uw vrouw zal zijn? ....

Ik zeg het de inleiders van het boek van Steenblok in hun Ten geleide niet na, dat dr. Steenblok één van de weinige theologen van de twintigste eeuw heten mag, die de oude gereformeerde leer niet alleen met kennis van zaken naar voren heeft gehaald, maar ook met al de kracht, die in hem was verdedigd heeft. Men hoeft niet te kwader trouw te zijn om te zeggen, dat in de theologie van Steenblok klassieke bijbelse en reformatorische elementen verdwenen zijn, zeer tot schade van een waarlijk opgewekt geestelijk leven. Wat dat betreft heeft zijn leer wel degelijk iets zeer speciaals.

C. den Boer

M. B. Grosvenor, c.s., Dagelijks leven in bijbeltijd, 448 blz., geb. ƒ 45, —, bij Int. ƒ 39, 50 National Geographic Society, De Haan, Unieboek, Bussum, 1974.

Van dit magnifieke werk over dagelijks leven in de tijd van de Bijbel kan eerlijk worden gezegd, dat niet elke dag zulk een boek verschijnt. Het is het eerste deel van een te verschijnen reeks van vier, waarin deskundigen grote tijdperken uit de geschiedenis tot leven zoeken te brengen. De volgende delen zullen beschrijven: Griekenland en Rome (verschijnt binnen enkele maanden). Riddertijd, Renaissance. De uitgever heeft bij de presentatie van dit boek aan de pers ('k had nog nooit Utrecht van zo grote hoogte bekeken als op die sombere decembermiddag in de hoogste etage van de Holiday Inn) iets verteld over de vóórgeschiedenis van deze Nederlandse uitgave, vertaling van een der vele publicaties van het wereldbekende National Geographic Society te Washington.

De grootscheepse opzet geldt niet alleen de oplage, hoewel voor een klein taalgebied als het onze een oplaag van 20.000 exemplaren geen kleinigheid is, maar veel meer de uitvoering. De eerste indruk is: wat een prachtig kijkboek; het bevat 528 illustraties, waarvan 447 in kleur en bovendien een twaalftal kaarten. De illustraties zijn soms te groot voor twee bladzijden, waarom een uitslaande bladzijde nodig was: bijvoorbeeld de leeuwenjacht van Assurbanipal, de foto van Jeruzalem met ingetekende aanduiding van de situatie in de bijbelse tijd. Het is niet mogelijk ook maar enigszins een opsomming te geven van het plaatwerk; pracht-foto's van de pyramiden van Egypte, van de weg door de Cilicische poort, die oosten en westen verbond en waar Paulus meer dan eens doorheen getrokken zal zijn. de Djebel Moesa (berg van Mozes met zijn 2249 meter hoge top) en de ruïnes van het oude Efeze, waar Paulus lange tijd heeft vertoefd.... Hier zijn stuk voor stuk vakmensen aan het werk, die het verleden voor ons laten leven. Eeuwen vallen weg bij het zien van taferelen als het zaaien en oogsten in Egypte, of het dorsen met ossen of het drijven van de ploeg door het land.

Maar het boek geeft meer. Het is een leer-en leesboek. Een team van deskundigen trok door de bijbelse landen; zij gingen in de voetsporen van Abraham, van Mozes, en vertellen van hun reiservaringen en in hun verhaal vlechten zij allerlei in over diep ingrijpende gebeurtenissen uit het verleden, over archeologische vondsten en daarbij zoeken zij een beeld te geven uit het leven van elke dag in de oude tijd.

Men reist van Ur naar Kanaan en bezoekt het huidige Haran en Damascus, eeuwenoude steden. Grote aandacht wordt besteed aan Egypte aan Gosen, het land van de slavernij; de schrijvers geven een indruk van de rijkdom van de Nijldelta, halen de geschiedenis op van de ontdekking van het graf van Toetanchamon in 1922, toen de rijkste schat van een farao, ooit gevonden, door Carter ontdekt werd. De archeoloog Wright (zijn boek Biblical Archeology verscheen in het Nederlands onder de titel De Bijbel ontdekt in aarde en steen) schrijft over de tijd van David en Salomo. Ook de tijd van het Nieuwe Testament trekt in woord en illustratie aan de lezer voorbij. Daar vinden wij ook een uitgebreid verhaal over de vondsten van de Dode Zee rollen. En tenslotte volgt een gedeelte over Paulus tot Rome waar de auteur eindigt met de woorden van 2 Timotheus 4:7: k heb het geloof behouden. 'Dit geloof was hetzelfde dat mensen door het hele Bijbelepos leidde, van de omzwervingen van Abraham tot de reizen van Paulus. Nu zou het geloof bewaard blijven, want het einde van Paulus was slechts een begin’.

Dat in een groot werk als dit ondanks alle zorg daaraan besteed enige feilen inslopen verbaast niet (een verwarring bij de naamsbetekenis van Abraham en een storende aantekening bij de illustratie van Nazareth).

Gaarne vestig ik de aandacht op dit kostbare werk dat de eeuwen voor de lezer laat herleven door woord en beeld. En het is voor wat het geeft naar inhoud en uitvoering niet duur.

Bt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen