Het recht van de meerderheid?

Op de laatst gehouden synodevergadering heeft ds. J. Vroegindeweij in de rondvraag nog weer eens met klem aangedrongen de indeling van de classes nader te bezien, opdat de synode een getrouwe weerspiegeling zou zijn van de kerk. Daar is al meer op aan gedrongen en ook is een rapport of nota daarover in het vooruitzicht gesteld. Van allerlei zijden is de laatste jaren gesteld, dat er met de vertegenwoordiging in de synode iets mis is. Prof. Rasker stelde nog niet zo lang geleden dat de Gereformeerde Bond sterk ondervertegenwoordigd is op de synode. Als men het kerkelijk handboek van Van Alphen er eens op naslaat en men bestudeert de aantallen, zowel wat betreft de predikantsplaatsen als wat betreft het lidmatenbestand van de gemeenten, dan doet men verrassende ontdekkingen. Het is altijd gevaarlijk om zo maar wat getallen naast elkaar te zettten. Dan zou men een volledig overzicht moeten geven. Maar als we zien dat Noord Holland boven het IJ met 70 predikantsplaatsen ongeveer 90.000 Hervormden in drie classes is verdeeld en dus drie afgevaardigden oplevert naar de synode en dat de Alblasserwaard en de Vijf Herenlanden met 60 predikantsplaatsen en ongeveer 85.000 Hervormden in de classis Gorinchem één afgevaardigde geeft dan is er toch wel sprake van een sterke vertekening, waarbij ik dan de kerkelijke meelevendheid nog maar buiten beschouwing laat. Wat dit laatste betreft: ik zou nog wel eens willen weten hoe dan de getalsverhoudingen uivielen als de kaartenbakken er eens op nagekeken werden wat betreft geboorteleden, die geen enkele relatie meer tot de kerk hebben. Een kerkelijk gezien dicht bevolkt gebied als de Veluwe levert verder met 60 predikantsplaatsen en ongeveer 135.000 Hervormden één afgevaardigde en de twee classes Doetinchem en Zutphen, die qua bevolkingsdichtheid daarmee minstens te vergelijken zijn gezien de middelgrote steden die daarin liggen, leveren met ongeveer 125.000 Hervormden en 75 gemeenten twee afgevaardigden. Zo zouden meer voorbeelden gegeven kunnen worden. Diverse classes tellen ook heel wat gemeenten van Hervormd Gereformeerde signatuur maar deze vormen een minderheid , zij het een aanzienlijke, en leveren toch nooit een Hervormd Gereformeerde afgevaardigde. Daarom, gegeven dit alles en gegeven vooral ook de ingrijpende wijzigingen, die het ledenbestand van de Hervormde Kerk thans ondergaat, en de drastische vermindering van predikantsplaatsen in allerlei gebieden is een herstructurering van de classicale indeling dringend geboden. Daarom was het terecht, dat ds. Vroegindeweij daarbij nog eens de vinger heeft gelegd in de synode.

Niet het getal beslist

En toch, als we zo alléén maar redeneren, moeten we oppassen, dat we een ongezonde kerkelijke situatie als normaal gaan beschouwen. Zo in de trant van: als de synode nu de verhoudingen in de kerk maar goed weerspiegelt dan zijn we op de goede weg. Het kan immers nooit een normale toestand zijn als men uitgaat van een juiste getalsverhouding — want dat zit er toch achter — van de modaliteiten. In de kerk gaat het om de Waarheid, om Gods Waarheid. En over zaken de waarheid betreffende wordt niet beslist bij meerderheid van stemmen. Dr. Ph. J. Hoedemaker zei in een discussie met dr. A. Kuyper: 'Gods recht is volstrekt en geldt niet een partij of een zich de heerschappij aanmatigende richting'. Hij zei dit aangaande 't staatkundig leven. Ook daar is Gods recht volstrekt, ook daar gaat het ten diepste niet om de helft plus één. Hoeveel te meer geldt dit dan de kerk, waar alleen het Woord heerschappij mag hebben. Het gaat er niet om dat een bepaalde richting in de synode de meerderheid heeft maar dat Gods Woord er absoluut gezag heeft. Niemand vertegenwoordigt in de synode een richting, een modaliteit. Ieder staat er slechts in de dienst van 't Woord. We kunnen in dit opzicht zó menselijk en democratisch gaan denken, dat we in feite uitgaan van het recht van de sterkste in plaats van het recht van de Sterke, de Sterke God, de Vader der eeuwigheid, de Vredevorst. Wat zou er ten diepste gewonnen zijn wanneer een meerderheid ter synode gereformeerd zou zijn in de klassieke zin en de waarheid zou worden uitgemaakt bij dan die meerderheid van stemmen? In de Schrift komen we het tegen, dat het lot in de schoot werd geworpen en dat het besef leefde dat het beleid van de Heere was. Op het apostelconvent te Jeruzalem — de eerste synode waar apostelen en ouderlingen bijeen waren — was twist over de besnijdenis en over het onderhouden van de wet van Mozes door de heidenen. Maar toen Petrus getuigenis gaf van het werk van de Heilige Geest onder de heidenen en zei dat hun harten gereinigd waren door het geloof en dat geen juk op de hals van de discipelen moest worden gelegd en dat zij geloofden door de genade van de Heere Jezus Christus zalig te worden op dezelfde wijze als ook zij, zweeg ieder stil. Men leze Handelingen 12 om te zien hoe Jakobus weer aansluit bij de woorden van Petrus en hoe dan met grote eenparigheid besluiten worden genomen. 'Het heeft de Heilige Geest en ons goed gedacht u geen meerdere last op te leggen dan deze noodzakelijke dingen: namelijk dat gij u onthoudt van hetgeen de afgoden geofferd is en van bloed en van het verstikte en van hoererij'. En eendrachtig worden Judas en Silas uitgezonden. Het Woord — Jacobus wijst terug naar de profeten — èn de Geest hadden gezag op de eerste synode en daardoor was er eendracht. Zo zou het op elke synode moeten zijn als het gaat om zaken, die direct Gods Waarheid raken. Dan gaat het niet om meerderheid van stemmen maar om het gezag van het. Woord. Soms is het er, dat opeens het gezag van het Woord door de richtingen heenbreekt en er toch iets zichtbaar wordt van de leiding door Woord en Geest. Als op een vergadering, op een kerkelijke vergadering echt het Woord gezag heeft en beslag legt dan is dat merkbaar. Dan wordt iets van het echte kerk-zijn gevoeld.

Niet door kracht of geweld

Intussen heerst niet zelden in de kerk de macht van het getal. Hoe vaak gaan we in de kerk of het nu de gemeente betreft of de kerk in haar brede verbanden, niet dóór onder de dictatuur van de helft plus één! Hoeveel beslissingen worden niet bij meerderheid van stemmen bevochten. Hoe vaak heerst daarbij niet het geestelijk geweld in plaats van de geest der zachtmoedigheid, die zich onderworpen weet aan de leiding van de Heilige Geest. Wat kan er in de kerk geleden worden onder deze macht van het getal en de­ ze geest van geweld. Wat een richtingsstrijd is er niet in de gemeenten om het gelijk voor eigen richting bij meerderheid van stemmen te behalen. En hoe lopen we zelf ook het gevaar om het van de meerderheid van stemmen te gaan verwachten om onze overwinningen te boeken in de gemeente. Ik weet hoe alles in verzet kan komen als ergens de gereformeerde prediking 'dreigt' te komen. Met geweld van getalsterkte — waar men de mensen dan ook halen moet, of ze de kerk ooit van binnen zien of niet — tracht men het te keren. Dan is de verzoeking groot om getal tegenover getal, geweld tegenover geweld te stellen en 'onze' zaak af te dwingen met 'onze' methoden. Maar de Schrift zegt: niet door kracht, noch door geweld, maar door mijn Geest zal het geschieden. Met bidden is altijd al meer bereikt dan met vechten, al sluit bidden het werken niet uit maar in. De Waarheid alleen maakt vrij. Alleen het Woord zal het doen. Er zijn in de kerk veel mensen, die er niet meer tegenop kunnen vanwege de strijd der richtingen in de gemeente. Dat is de pijn van het Hervormd zijn al zal elke kerk er in meerdere of mindere mate wel wat van kennen. Maar intussen het Woord werkt door en Gods molens malen gewis. Een classicale herindeling is best en gemeentelijke regelingen om een plaats te geven aan de prediking naar Schrift en belijdenis kunnen goed zijn en nodig. Maar daarmee zijn we er niet. Het gaat niet om een plaatsje voor de Waarheid naast haar tegendeel, noch minder om een plaatsje voor een modaliteit die de waarheid in pacht meent te hebben. Gods recht is volstrekt. Daarom hebben we als kerk bekering nodig tot God opdat Zijn recht zegeviere. Maar die bekering hebben we dan ook nodig van links tot rechts en omgekeerd.

Intussen zullen wij ernaar moeten streven dat onze kerk ook in een gebroken situatie zoveel mogelijk aan haar gereformeerd karakter beantwoordt waarbij dan de samenstelling van de Synode en dergelijke toch wel van het grootste belang is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen