Navolging als kruisweg

Wie Jezus volgt, komt onder het kruis. Geen christen, die delen wil in de victorie van Christus, zal in het 'strijdperk van dit leven' het kruis kunnen ontlopen. Hij zal het niet willen ook. Daarop heeft de Heere Jezus Zijn discipelen zo vaak gewezen. Hoe indringend heeft Hij het gezegd: Wie zijn kruis niet op zich neemt en Mij navolgt, is Mijns niet waardig (Matt. 10:30). Nu wij in onze 'Pastorale Rubriek' bezig zijn met de navolging van Christus, moeten we, ook aan dit facet van de zaak aandacht geven. Jezus volgen is kruis dragen.

Leven is strijd

Iemand zou echter kunnen opmerken, dat het niet slechts voor christenen kenmerkend is, dat zij vaak gebukt door het leven moeten gaan. Is heel het leven eigenlijk niet een lijden? Ieder huis heeft zijn kruis, ieder hart zijn smart. Onder de vrolijkste lach gaat soms het zwaarste leed schuil. En hoe zwaar is juist zo'n verborgen kruis, een strijd, waar niemand van weet. De eenzaamheid van een weduwschap. Een telkens weerkerende kwaal, die ons verhindert ons werk te doen. Grote zorgen in verband met opgroeiende kinderen. Huwelijksverdriet. Zo ligt het in ons persoonlijk leven. Maar ook in het grote geheel van het wereldgebeuren is dat zo. Er zijn duistere machten, die zich op de schepping werpen en het leven dreigen te vernietigen. Er zijn natuurrampen, die duizenden mensen het leven kosten. Er zijn oorlogen tussen de volkeren, waarbij onnozele kinderen nameloos leed wordt berokkend. Er is sociale ongerechtigheid, die het leven voor miljoenen tot een gevangenis maakt. Leven is strijd. Het spreekt haast vanzelf, dat we in het verband van ons onderwerp niet uitvoerig kunnen stilstaan bij de vele vragen, die hier opkomen en die samengevat zouden kunnen worden in de éne: 'Hoe is het mogelijk, dat God dat alles toelaat? ! Als er dan een God is...!' De mens is geneigd om zichzelf een klopje op de schouder te geven, als het goed gaat in zijn leven. Maar als de zaak in de war loopt, kijkt hij omhoog en wijst naar de hemel: 'Daar zit de fout; God is de schuldige'. Eén ding moeten wij ten aanzien van deze dingen in elk geval zeggen, nl. dat er een diep en onlosmakelijk verband is tussen zonde en leed. Op de bodem aller vragen ligt der wereld zondeschuld. Wie hier niet begint bij Genesis 3, vertilt zich aan de problemen. Calvijn schreef aan Madame de Cany: 'Wij verdienen vanwege onze zonden smaad en schande, ongeluk en beproeving, ja duizend doden te moeten sterven, als dit mogelijk was'. De zonde zit in de structuren, zo wordt nog wel eens gezegd. Zo is het ook. De zonde heeft in heel Gods schepping zich geopenbaard als een ruïnerende macht. Wij zijn, hoezeer we ons ook ingenesteld hebben in ons bestaan, altijd nog gevloekte ballingen buiten het paradijs. En daar worden we op duizend en één manieren aan herinnerd.

Het kruis in het christenleven

Een levensgroot probleem, waarmee vele kinderen van God geworsteld hebben en nog worstelen, is echter, hoe het kan bestaan, dat ook iemand, die Christus deelachtig is geworden, nog door vele plagen en smarten wordt getroffen. Als er een Man van smarten is geweest, op Wie al onze ongerechtigheden zijn aangelopen en Die al onze krankheden droeg, moest dat dan niet ook de afschaffing en verdwijning betekenen van elk kruis in het christenleven? Als God in Christus onze Vader geworden is, is het dan niet onbegrijpelijk, dat het leed vaak verhevigd wordt in plaats van opgeheven? God keert de rollen niet zelden om. De goddelozen gaat het goed, de vromen kwaad. Dat is het probleem van de zg. theodicee, de rechtvaardiging van Gods wereldbestuur, dat haast zo oud is als de mensheid op aarde. Die verheviging van het leed krijgt zelfs nog een sterke toespitsing, doordat een christenmens moet rekenen op een kruis dat een niet-christen niet kent. Een volgeling van Christus krijgt er een kruis bij. Hij staat immers in de navolging van Christus per definitie reeds op een kruisweg. Hij deelt in een lots-en lijdensgemeenschap met zijn Heere. 'Een dienstknecht is niet meerder dan zijn heer. Indien zij Mij vervolgd hebben, zij zullen ook U vervolgen'(Joh. 15 : 20). Hoe nauwer de vereniging mag worden met de gekruiste Zaligmaker, hoe zwaarder het kruis gaat worden, het kruis van het wanbegrip, de vereenzaming, de smaad, de laster, de vervolging. Pascal heeft eens gezegd, dat Christus in doodslijden blijft tot aan het eind der wereld. Als de satan het hemelse Hoofd Christus niet meer raken kan, dan zal hij in elk geval de lidmaten van Zijn Lichaam, zoveel als hij kan, martelen. Over dit specifieke kruis dragen, waartoe een christen geroepen wordt, spreekt het Nieuwe Testament heel vaak. Men zou zelfs kunnen zeggen, dat heel het Nieuwe Testament geschreven is vanuit het standpunt van de verdrukte gemeente. Wie Jezus volgt, komt onder het kruis. Hij moet gelijkvormig worden gemaakt aan zijn Heere. Paulus spreekt in dit verband over de overblijfselen van de verdrukkingen van Christus. (Kol. 1 : 24). En hij gaat zelfs zover, dat hij zegt, dat in zijn vlees aangevuld wordt, wat aan het lijden van Christus ontbreekt. Wat niet betekent, dat het verzoeningswerk van Christus niet volkomen zou zijn, maar wel, dat met het 'Het is volbracht' niet het lijden heeft opgehouden. Christus blijft tot op zekere hoogte lijden in al de lidmaten van Zijn lichaam. In hen wordt Hij nog maar steeds verworpen, gehoond en geslagen. En in deze schande en verwerping gaan zij met hun Meester mee tot aan de randen van de afgrond der godsverlating. 'Waar is nu God, die Gij verwacht'. Het siddert soms door hen heen: Zou God Zijn gena vergeten? ' En in deze nood, waarin zij dreigen om te komen, blijft hun dan maar één houvast. Dat is Hij, Die voor hen de schande en de verwerping van Gods gericht onderging en daarin één beslissende stap verder ging. Zover als een mens niet hoeft te komen, wanneer Hij althans op deze Christus leerde hopen.

Verzet of gelatenheid

En wat zal nu onze houding moeten zijn, wanneer wij te maken krijgen met een intensivering van het leed en een toespitsing van het kruislijden in de navolging van Jezus? Men spreekt vandaag over het leed als onrecht, dat ons wordt aangedaan en waartegen wij ons hebben te verzetten. Aanvaarding van het lijden als een door God, opgelegd kruis schijnt contrabande. De christelijke leer van een lijdzaam en geduldig dragen van het leed moet plaatsmaken voor een revolutionaire en grimmige levenshouding, waarbij alle nadruk valt op de menselijke verantwoordelijkheid. Niet buigen onder het kruis. Maar een gezamenlijk verzet. Daartoe moet de mens het lef hebben. De atheïst Nietzsche heeft dat al veel eerder onder woorden gebracht. De rang van een mens werd volgens hem bepaald door de mate, waarin hij in staat was om te lijden. Maar dan niet in staat om te lijden in de zin van een slaafs bukken onder de gesel van een God, Die ons het kwade toeschikt. Nee, dat was immers maar een slavenmoraal. Daardoor zou men alleen maar bewijzen, dat men het leven niet aandurfde. Hemelverlangen is volgens Nietzsche het antwoord op de wrok, die men ten aanzien van het mislukte leven heeft. Men vlucht dan in dat hemelverlangen weg. Men vergeet, dat men temidden van al de sociale ellende pok nog een taak heeft. Wie echter zijn Bijbel kent, weet, dat deze leer van de gebalde vuist, die ook in onze dagen weer druk zijn ronde doet, niet uit God is. De Bijbel zegt ons onomwonden, dat wij de nek hebben te buigen, te verdragen, te dulden. Wie deze woorden uit het woordenboek van zijn leven schrappen wil, schopt uiteindelijk tegen het kruis van Christus. Maar betekent dat nu, dat een christenmens zich altijd maar gedwee en gelaten bij de huidige stand van zaken moet neerleggen? Is er ook niet in dezen een valse lijdelijkheid, die christelijk schijnt, maar meer heidens is? Men hoort nog wel eens zeggen: je moet het maar nemen, zoals 't valt'. 'Het wordt je niet door mensen aangedaan'. 'Berust er maar in'. 'Tanden op elkaar'. Aan een meisje, dat bij een ongeval haar been ernstig verbrijzeld had, werd eens gevraagd: Hoe ben je daar nu onder? 'Ach', zei ze, 't helpt toch niet, al verzet je je er tegen'. 'En als dat nu eens wel zou helpen', werd haar daarna gevraagd. Waarop ze antwoordde: Dan weet ik nog niet, wat ik zou doen'. Er zijn gemaskerde zielen, die met een cynische glimlach het kruis dragen, terwijl het van binnen vloekt. Dat is meer een boedhistische monnikengelatenheid, waarbij het eeuwige nirwana (niets) de oplossing voor het lijdensvolle leven is. Was ik maar dood! Of het is een soort stoïsche apathie, waarin men alle aandoeningen, hetzij vreugdevol, hetzij verdrietig, wil bemeesteren door er hoogmoedig boven te staan. Men is immuum voor het leed. Dat zijn mensen met eelt om hun ziel. Maar deze doffe berusting is niet het christelijke kruis dragen. Lijdzaamheid is nog wat anders dan lijdelijkheid. Een christenmens is iemand, die onder het kruis lijdt, die ook met de grote Kruisdrager op zijn tijd weent (bv. bij Lazarus' graf) en bidt: Indien het mogelijk is, laat deze drinkbeker van Mij voorbijgaan'. (Matth. 26 : 39). Hij zal er ook alles aan willen doen om het kruis in het leven van anderen draaglijk te maken en zo mogelijk weg te nemen. Maar hij is tegelijk de mens, die roemt in de verdrukkingen, omdat hij in de zwaarste wegen van het kruis en druk mag weten: Niets zal mij kunnen scheiden van de liefde van God in Christus Jezus, onze Heere' (Rom. 8 : 39).

Verzet of gelatenheid? Geen van beiden. Maar lijdzaamheid, lankmoedigheid, geduld!

(Wageningen)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen