Wanneer is het Pasen?

Pasen. Het feest van overwinning. Pasen is in één zin samen te vatten: 'De Heere is waarlijk opgestaan'. Paasfeest is de triomf van het nieuwe. Zie, het oude is voorbijgegaan, het is alles nieuw geworden. Mag ik vragen: vieren wij het nog zo? Door de kracht van Christus' opstanding mag ik, met vallen en opstaan, uit mijn oude zondeleven opstaan tot een nieuw leven.

Als wij dit bedenken is Pasen meer dan één dag van het jaar. Of, als u de tweede Paasdag er bij wilt tellen, zelfs meer dan twee dagen. Elke zondag vieren wij Pasen.

Pasen, de zondag

Vroeger sprak men van de zondag als de dag, die Christus door Zijn opstanding gewijd en geheiligd had. Terecht. De christenen van de vroeg-christelijke kerk kwamen samen op de 'naar de zon genoemde dag'. Waarom juist op die dag? Omdat op de eerste dag der week Jezus uit de dood is opgestaan. Dit heilsfeit vormde de grondslag van het geloof. Bij zonsopgang zong men liederen ter ere van de opgestane Heiland en in de loop van de dag vierde men het H. Avondmaal.

Pasen, een jaarlijks feest

Van de drie grote feesten van de Joodse feestkalender heeft de Kerk er twee overgenomen: Pasen en Pinksteren, niet het Loofhuttenfeest.

De gelovigen uit de tijd van het Nieuwe Testament noemden dit eerste feest: feest der ongezuurde broden (Hand. 12 : 3 en 20 : 6) of 'Pascha' (1 Kor. 5:7). Dit feest valt voor de Joden in de maand Nisan, de maand van de uittocht uit Egypte. Het wordt gevierd in de nacht van de veertiende naar de vijftiende, dus op verschillende dagen van de week.

U weet, ter gelegenheid van Pasen werden er lammeren geslacht. Vermoedelijk heeft de christelijke gemeente in Jeruzalem zich daar tot de tempelverwoesting in het jaar 70, nog mee bezig gehouden. Mogelijk aten de eerste christenen eveneens de ongezuurde broden, broden zonder gist zouden wij zeggen.

Toch sprong één punt duidelijk naar voren bij de viering van het christelijke Paasfeest, n.l. de verwachting van de wederkomst van de Heere. Zeker, de Joden verwachten vooral in de Paasnacht de komst van de Messias (dit houdt verband met Maleachi 4:5), maar het geloofsleven van de eerste christenen werd opgericht op de wederkomst van een reeds verschenen Christus.

Het centrum van het jaarlijkse vroegchristelijke Paasfeest richtte zich dus niet op de opstanding, maar op de wederkomst. Zou soms daarom de Kerk er geen behoefte aan gehad hebben het Loofhuttenfeest over te nemen?

Historie van het jaarlijkse Paasfeest

Al spoedig werd de 14e Nisan voorafgegaan door een periode van 1-6 dagen vasten. Doel was de gemeente voor te bereiden op de komst van de Meester. In de Paasnacht werd de geschiedenis van de uitttocht uit Egypte gelezen (Exodus 12), waarbij het Paaslam op Christus werd betrokken. Bij het opgaan van de zon op Paasmorgen werd er gejubeld en een Avondmaalsdienst gehouden.

Met deze vereniging van de gemeente met haar Heere, begint een feestperiode van 50 dagen. Het is de vreugdetijd ter herinnering aan Christus' opstanding. Deze Paasperiode heiligt het hele jaar, zoals de zondag de week heiligt.

Van enige andere kerkelijke feestperiode wordt niet gerept. Pasen is 'het' feest: de verkondiging van de opgestane Heiland strekt zich uit over 50 dagen.

In de late 2de eeuw werd de periode van vasten uitgebreid tot 40 dagen. Dan omvat de hele Paascyclus 90 dagen, een vierde deel van het jaar.

De grootste verandering uit deze tijd, is de nieuwe betekenis, die aan het Paasfeest werd gegeven. Vrij algemeen werd het lijden van Christus in het middelpunt geplaatst, doordat men 'Pasen' ten onrechte meende te moeten afleiden van het Griekse 'paschein', 'lijden'.

Vanaf het begin van de vierde eeuw wordt de eigenlijke Paasviering verspreid over drie dagen: de vrijdag van het sterven, de zaterdag van de grafrust en de zondag van de opstanding des Heeren. Het hoogtepunt blijft de Paasnacht (ook wel verschoven naar de Paaszaterdagmorgen of - middag). In die nacht werden de bekeerlingen gedoopt: een oude gewoonte, die reeds in de tweede eeuw in gebruik kwam. De dopelingen werden met Christus medegekruisigd, medebegraven en mogen met Pasen met Hem opstaan.

Augustinus merkt op, dat Pasen komt van een Hebreeuws woord, dat 'doorgang' betekent. 'Pasen is ons aller overgang in Christus van dood naar leven, van strijd naar zege, van verwachting naar vervulling, van hoop naar rust, zoals ook Johannes zegt: overgegaan zijn wij uit de dood naar het leven'.

Aldus worden de grote lijnen van Pasen zichtbaar. Tenslotte werd de vijftigste dag na Pasen van de verrijzenis van Christus losgemaakt, en meer en meer als feest van de uitstorting van de Heilige Geest gevierd (Pinksteren).

De Paasdatum

De eerste christenen vierden dus Paasfeest op dezelfde dag, waarop de Joden hun Pasen hielden. Deze 14de Nisan was gewoonlijk een door-de-weekse-dag. Maar de kerk in het Westen koos al spoedig voor de zondag na de veertiende Nisan. Waarschijnlijk werd te Rome in het jaar 115 Pasen al op een zondag gehouden.

Dit werd een twistpunt tussen de Oosterse en Westerse Kerk. Het Oosten wilde de 14de Nisan handhaven, daarbij in zekere zin beklemtonend het lijden en de dood van Christus. Het Westen was geporteerd voor de zondag na de 14de Nisan, daarmee accentuerend de opstanding van Jezus. Het lukte niet tot overeenstemming te komen. In 154 deed Polycarpus, de bekende bisschop van Smyrna, een poging in die richting. Vergeefse moeite. Veertig jaar later bedreigde de bisschop van Rome de christenen van Klein Azië met de ban, als zij hun traditie niet loslieten.

In de derde eeuw werd nog een nieuw element in de kwestie opgenomen: het astronomische. Hoe is de naar de stand van de maan bepaalde datum van de 14de Nisan in verbinding te brengen met de tijdrekening van ons zonnejaar?

Na veel geharrewar bepaalde het concilie van Nica (325), dat het Paasfeest gevierd moest worden op de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente. Aan Alexandrië (het Oosten) werd de berekening, aan Rome (het Westen) de afkondiging van de datum overgelaten.

Toch bleven er na Nicea nog verschillen bestaan. De excommunicatie van de tegenstanders van het besluit van Nicea zal daartoe wel hebben bijgedragen. Pas in 525 kwam er een algemene uniformiteit, al smeulde de kwestie van de Paasdatum tot het begin van de zevende eeuw nog na in Engeland.

Pasen, een wisselend feest

Onze Paasdatum wordt bepaald door de stand van de maan. Daardoor valt Pasen op z'n vroegst op 22 maart, op z'n laatst op 25 april. Niet iedereen is daarmee gelukkig. Men wil trachten te komen tot een vaste datum voor Pasen. Voorgesteld wordt de zondag na de tweede zaterdag van april. Die zondag staat het dichtst bij de meest waarschijnlijke data van Jezus' dood en opstanding, zodat de band met het Joodse Pasen bewaard wordt.

Totdat dit geregeld is zal de vraag klinken: Wanneer is het Pasen?

Niet erg dit vraagteken. Want, wanneer, is het Pasen? Elke zondag. ledere dag, waarop de Heilige Geest de lofzang van John Bunyan in mijn hart nazingt: 'Iedere zondagmorgen zie ik Jezus Christus, lopend en springend rondom Zijn verlaten graf, omdat Hij op die morgen voor eeuwig John Bunyan vrijsprak van al zijn zonden'.

Schoonhoven

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen