Christenen en moslims in Nederland

In de Waarheidsvriend verscheen enige tijd geleden een artikel van de hand van de heer J. A. E. Vermaat onder de titel 'Waarheen met de Nederlandse Zendingsraad ? ' Het was een reactie op een consultatie die op 14 dec. 1974 te Amersfoort had plaats gevonden op initiatief van de Nederlandse Zendingsraad. Die consultatie w^erd bijgewoond door een aantal christenen en moslims en handelde over de religieuze problematiek van de aanwezigheid van moslimse buitenlandse werknemers in Nederland. De heer Vermaat geeft in zijn artikel enkele indrukken van deze consultatie en knoopt er een beschouwing aan vast. Hij vond de geest van de conferentie heel duidelijk syncretistisch of nader: neo-syncretistisch. En hij meent daarin te herkennen de neosyncretistische oriëntatie van het dialoogprogramma van de Wereldraad van Kerken. Onder neo-syncretisme verstaat de schrijver de theologie en de praktijk van de dialoog, een gezamenlijk optrekken van mensen van verschillende godsdiensten met elkaar. Hij ziet dit neo-syncretisme als de voorloper van het syncretisme, de vermenging van geloven. Aan het eind van zijn artikel stelt Vermaat dat de Nederlandse Zendingsraad zich op hellend vlak bevindt en niet ver meer af is van echt syncretisme en hij roept op om met deze raad te breken.

Het is een verdrietig werk om telkens weer op de aanvallen van de heer Vermaat te reageren (ook in het maandblad Koers schreef hij een dergelijk artikel), maar wanneer er niet gereageerd wordt, dreigt het gevaar dat er toch iets van zijn beschuldigingen hangen blijft en dat zou jammer zijn, want ze zijn even zovele slagen in de lucht. Ik noem eerst twee concrete punten en kom dan op de consultatie in Amersfoort terug.

Vermaat beweert, dat de laatste ontmoeting van aanhangers van vijf godsdiensten in Colombo april 1974, georganiseerd door de Wereldraad van Kerken, sterk neo-syncretistisch was georiënteerd. Ik heb die conferentie bijgewoond en er verslag van gegeven in het zendingswetenschappelijke tijdschrift Wereld en Zending. Wat Vermaat nu verder ook bedoelen mag met zijn term neo-syncretisme, één ding is duidelijk: deze conferentie was niet een stap op weg naar het syncretisme. Vermenging van godsdiensten of geloven is in Colombo nadrukkelijk afgewezen en diepgaande verschillen zijn er niet verdoezeld.

En dan een tweede puntje: de heer Vermaat citeert wat ik op de conferentie te Amrsfoort gezegd heb. Een moslim had gevraagd: worden wij hier in Nederland als moslims gelijkwaardig met anderen beschouwd ? Als voorzitter van de conferentie heb ik toen geantwoord: 'wel gelijkwaardig voor de Nederlandse wet, met evenveel vrijheden en rechten als elke andere Nederlandse ingezetene; maar gelijkwaardig is iets anders dan gelijkelijk waar. Nog steeds lijkt me dit een redelijk standpunt, zelfs het enige standpunt dat in een democratische samenleving mogelijk is. Maar Vermaat holt er meteen mee weg en noemt dit de dwaling van de gelijkwaardigheid, die dan strijdt met het geloof in de Bijbel als Gods enig Woord en Openbaring (het lijkt me overigens sterk te betwijfelen of het wel bijbels is om de Bijbel te zien als Gods enig Woord en Openbaring, maar op dat punt kan wellicht een andere keer worden ingegaan).

En nu over die consultatie in Amersfoort. Wat was de bedoeling van dit initiatief van de Nederlandse Zendingsraad ? Al enige tijd is men er in zendingskringen mee bezig geweest dat er wel meer en meer aandacht komt voor de sociale noden van de zogenaamde gastarbeiders, maar dat er weinig aandacht is voor de religieuze problematiek van hun aanwezigheid.

Die problematiek kan als volgt worden omschreven. Ten eerste is er de vraag of moslims in onze Nederlandse samenleving voldoende vrijheid en mogelijkheid bezitten om hun godsdienst uit te oefenen. Ten tweede is er de vraag: wat betekent dat nu dat we in Nederland een honderdduizend moslims als onze buren hebben ? Hoe maken wij duidelijk aan de moslims wat wij verstaan onder het Evangelie en hoe maken moslims aan ons duidelijk wat zij als de boodschap van God zien ?

Eén ding is in Amersfoort gebleken: willen wij van onze kant als christenen aan moslims bekend maken wat wij geloven omtrent God en Jezus Christus, dan zul­ len we moeten leren als gelijkwaardige en gelijkberechtigde mensen met hen om te gaan. Zolang we hen als minderwaardige mensen beschouwen, zijn we zelf in strijd met de bijbelse boodschap en kunnen we aan hen die boodschap nooit duidelijk maken.

Het zou belangrijk zijn, als de heer Vermaat en de met hem gelijkdenkenden, dat nu eens zouden willen beseffen. Hij doet een ongemotiveerde aanval op de Nederlandse Zendingsraad. Maar men kan zich ernstig afvragen of hij zelf niet het evangelisch getuigenis onder moslims met zijn opvattingen in de weg staat. In ieder geval was zijn beoordeling van de conferentie te Amersfoort onjuist en het spijt me dan ook dat de redactie van de Waarheidsvriend in een noot bij zijn artikel stelt, dat de 'oecumenische' zending van dit moment wel heel duidelijk van de bijbelse zendingsopdracht afwijkt.

D. C. Mulder

(We hebben uiteraard dr. Mulder graag de gelegenheid gegeven te reageren op het artikel in de Waarheidsvriend. We doen dat zonder nader commentaar. Onzes inziens is het echter in een tijd, waarin de nadruk op de oecumene steeds meer valt op de dialoog — men zie ook de stukken voor de komende assemblee van de wereldraad — noodzakelijk zodanig duidelijk te zijn dat geen aanleiding tot misverstanden wordt gegeven. Want er liggen hier toch wel heel bepaald gevaar­ lijke ontwikkelingen.

Red.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen