Boekbespreking

Richard Sibbes, Het gekrookte riet en de rokende vlaswiek. Herschreven door ds. J. van der Haar. J. P. van den Tol, Dordrecht 1974, 184 blz. Geb. f 16, 90 (voor abonne's ƒ 12, 50).

Richard Sibbes, of Sibbs, is een der bekendste en beste vertegenwoordigers van het Engelse Puritanisme. Zijn boek over 'het gekrookte riet' is wel zijn 'hoofdwerk' genoemd. Er bestaan oude nederlandse vertalingen van. Nu ligt het hier voor ons in nieuwe gedaante.

Het is een verhandeling naar aanleding van de beidende tekst Mattheus 12:20 'Het gekrookte riet zal Hij niet verbreken en het rokende lemmet zal Hij niet uitblussen, totdat Hij het oordeel zal uitbrengen tot overwinning'.

Het is niet zo dat deze hele verhandeling over die ene tekst gaat. Onze vaderen waren daar erg gemakkellijk in, een bepaalde tekst namen zij als uitgangspimt en dan volgt soms, zoals ook hier het geval is, een heel boek waarin allerlei gegevens uit die tekst een eigen leven gaan leiden.

Dit sluit niet uit dat zo'n boek toch geheel bijbels van toon en inhoud is. Wat zeker ook bij Sibbs het geval is.

Vraagt men wat de eigenlijke bedoeling ervan is? die zal men hierin moeten zoeken dat de kleinen en de zwakken versterkt worden. Zo nu en dan wordt het 'sacrament' genoemd, wat er op wijst dat de oorsprong gelegen is in een avondmaalsviering. Vele puriteinse geschriften hebben daarin hun oorsprong. Het Avondmaal heeft onder hen bijzonder veel betekend!

Het boek staat vol pastorale wijsheid. Sibbs was een zacht en meedogend pastor. Een paar citaten: 'Een bepaalde maat van zelfverbrijzeling laat zich niet voorschrijven' (36). Men mag niet te lang op verbrijzeling aandringen (37). De beste christenen zijn streng voor zichzelf en teer voor anderen (49). De gezanten van de vriendelijke Zaligmaker moete niet zo meesterachtig zijn, om zichzelf in de harten van het volk te installeren, waar alleen Christus als in Zijn eigen tempel behoort te zitten (51). En tenslotte nog de rake vergelijking: Slechte gedachten gelijken op de diefjes, die door het raam binnenklauteren, om de deur voor grotere dieven open te zetten (79). Dit is maar een greep. Wie meer verlangt kope en leze zelf dit boek; dat wij gaarne in vele handen zien.

Simon Simonides, De ziel onder een wolk. Herschreven door ds. J. van der Haar. J. P. van den Tol, Dordrecht 1974, 135 blz. Geb. ƒ 12, 50 (intekenaren op de serie betalen f 9, 50).

Ook Simonides behoort tot de minder bekende oude schrijvers. Dat geldt echter alleen voor onze tijd, niet voor de tijd waann hij leefde, toen was hij een zeer bekend man. Hij schijnt een kast vol boeken geschreven te hebben, waarvan naar wij vermoeden vele in manuscript verloren zijn gegaan. Het boekje dat hier voor ons ligt is voorzien van een Voorrede van Franciscus Ridderus, een vriend van Simonides. Wij zijn blij dat de uitgever deze Voorrede opgenomen heeft, want zij is, vooral uit biografisch oogpunt, erg belangrijk.

Het thema van het boekje is dat van de 'geestelijke verlatingen'. Ook Voetius, Hoornbeek en Joseph Simons (Engelsman) schreven er over.

Het is een zeer 'praktikaal' geschrift. De oorzaken van de geestelijke verlatingen worden opgespoord en de middelen tot genezing worden aangewezen.

Onder 'geestelijke verlating' wordt verstaan de onttrekking van het gevoel der genade, anders gezegd: het missen van de gevoelige tegenwoordigheid Gods.  Zij gaat gepaard met o.a. geestelijke dorheid, lusteloosheid en mistroostigheid.

Simonides stelt er tegenover dat men ook zonder dit gevoel een christen kan zijn, want dat het behoort tot het welwezen en niet tot het wezen van het christenzijn (55).

Hij biedt verder een hele reeks vertroostingen; en wijst op de middelen die gebruikt kunnen worden: het gebed en het lezen van Gods Woord.

In boekjes van dit soort neemt het boek Hooglied gewoonlijk een grote plaats in, dat is ook hier het geval. Verder spelen ook de werken van Augustinus, Bernard en Gerson er een belangrijke rol in. Kortom, een nuttig en heilzaam boekje.

K. Exalto

Theodorus van der Groe, 'Die overwint'. Vijftal nagelaten leerredenen over Openbaringen 2:11 en 17. Herschreven door J. van der Haar. J. P. van den Tol, Dordrecht 1974, 99 bk. Fraai gebonden ƒ 10, —. Voor abonne's op de Silvere Poortklock-serie ƒ 7, 50.

Van der Groe heeft zijn liefhebbers en zal ze ook wel altijd houden. De wat stuurse en eenkennige man blijft boeien. En dat is ook geen wonder, want hij is iemand geweest die werkelijk wat te zeggen had.

Hij is niet alleen de man van 'de ware en de valse genade' en van dreigende biddagpreken, maar ook de inleider van de preken van de Erskines en de auteur van bundels preken die eenvoudig zijn maar tegelijk zeer indringend.

De tijd waarin hij leefde was er een van veel gebazel, maar dat vindt men bij Van der Groe bepaald niet. Hij mist ook de veel in de 18e eeuw voorkomende omslachtigheid. Zijn preken zijn direct, zakelijk.

Op één punt is hij wel typisch 18de eeuws, op elke bladzijde komt ettelijke keren de uitroep o! voor. Dat had heel wat minder gekund.

Het neemt niet weg dat zijn preken het lezen en overdenken alleszins waard zijn. Zij zijn eenvoudig, bijbels en bevindelijk. Van harte aanbevolen. De prijs is heel geschikt; zeker voor de abonne's van de serie waarin dit boekje verschenen is. Men informere daarvoor bij de uitgever.

K. Exalto

Simon Oomius, Het wenen der tortelduive. Herschreven door ds. J. van der Haar. 3. P. van den Tol, Dordrecht 1974, 113 blz. Fraai gebonden f 10, —. Voor abonne's van de Silvere Poortklock-serie ƒ 8, —.

Wij mogen blij zijn dat oude en soms ook wel vergeten werkjes van de 'oude schrijvers' opnieuw het licht zien.

Ik veronderstel dat Simon Oomius voor velen een onbekende is. En toch heeft deze 17e eeuwse predikant in ons vaderland er wel mogen zijn! Een hele reeks praktikale geschriften staat op zijn naam. Dit boekje is er een van.

De titel is ontleend aan Jesaja 38:14 'Ik kirde als een duif'.

Zoals duidelijk zal zijn uit de titel gaat het hele boekje over het wenen der christenen. Er wordt in uiteengezet waar de oorzaak ligt van dit wenen, wat de waarde, de betekenis en het nut ervan is.

Enerzijds wil Oomius het wenen niet maken tot een kenmerk van de echtheid van het geesteüjk leven en geeft hij blijk van een grote mate van christelijke nuchterheid, anderzijds legt hij evenwel op het wenen toch ook wel weer zoveel nadruk dat de vraag opkomt of het een niet in strijd is met het ander.

Hetzelfde doet zich voor als het gaat over de kracht van het wenen. Niet de tranen reinigen van de zonden maar Jezus' bloed, dat stelt ook Oomius nadrukkelijk vast (66 v). Maar toch waagt hij zich, in aansluiting aan de boeteleer van de oude kerk, aan uitspraken die, naar ons gevoelen, zich niet helemaal binnen deze grenzen houden.

Wij behoeven Oomius niet in alles na te volgen om toch tegelijk hem hoog te waarderen. Zijn boek is een nuttig en goed boek. Wie zou mogen ontkennen dat er een ware christelijke droefheid is? en wie zou kunnen ontkennen dat deze droefheid over de zonden zich kan uiten in wenen en zich daarin ook uiten mag?

Het is heilzaam daar nog weer eens op gewezen te worden, en dan op zulk een nuchtere en tegelijk indringende wijze als Oomius doet.

K. Exalto

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen