Ontmoeting te Tangmentoe

Het hoofddoel van het bezoek, dat de Hervormde delegatie aan Indonesië bracht, was een ontmoeting met afgevaardigden van 22 kerken, waarmee de Hervormde Kerk door de jaren heen een zendingsrelatie heeft gehad. Als plaats voor de ontmoeting was gekozen het vormingscentrum van Tangmentoe, prachtig gelegen op een plateau op vier kilometer van Kante Pao in Toradjaland. Ds. en mevrouw Kobong hebben de leiding over dit centrum. Ze hebben met hun staf voor een uitstekende ontvangst en begeleiding gezorgd. De delegatieleden waren ondergebracht in de twee nu leegstaande huizen van de zendingsarbeiders. (Ds. J. D. van Roest en drs. B. Oosterom waren de laatste bewoners). Vanuit het huis waar we logeerden hadden we een prachtig uitzicht over de sawah's. 's Morgens vroeg hoorde je in de verte al het monotone gedreun van de rijststampers, en dat ging de hele dag door. Al met al was ook door de prachtige omgeving de keuze van Tangmentoe als ontmoetingscentrum zeer geslaagd.

De reis er heen is een ervaring apart. Na een prachtige vliegtocht van Jakarta naar Unjung Pandang (Makassar) zaten we negen uur in een bus, die ons van Unjung Pandang naar Rante Pao bracht langs een weg die op sommige plaatsen zo onbegaanbaar is (dwars door het oerwoud) dat men aan het eind echt wel het gevoel heeft dat men op reis is geweest. Je denkt dan wel even terug aan de werkers van het eerste uur die met een minimum aan vervoersmogelijkheden het Toradjaland met het Woord van God hebben mogen bereiken. Daar heeft men heel wat ontberingen voor over gehad.

Intussen kan men nu al reizende genieten van het geweldig mooie landschap. Het Toradjaland is mooi, zo mooi dat ds. J. de Heer — één van de toegewijde vertalers op de conferentie — ons zei, dat hij en zijn vrouw besloten hebben daar voorgoed te blijven. Ze hebben hun hart aan het Toradjaland en het Toradjavolk verpand.

We hebben — tussen alle bedrijven door — heel wat van het Toradjaland kunnen zien. Eén keer maakten we met alle delegatieleden een tocht door het land waarbij we vooral geconfronteerd werden met de geheel eigen cultuur van het volk. We zagen behalve de prachtig aangelegde rijstvelden (trapsgewijs langs de hellingen) de markante rotsgraven, toegesloten met een soort deurtje waarop een afbeelding is uitgehouwen of geschilderd. Deze rotsgraven herinneren ook aan de wijze van dodenverzorging, zoals die ook nu nog in sommige plaatsen voor komt. De dode blijft zolang opgebaard in zijn woning tot het lichaam is vergaan. De overige gezinsleden leven zo vlak bij de dode. Men acht deze pas echt gestorven, wanneer het lichaam is vergaan. Voor die tijd is hij ziek. Na ongeveer 2 jaar vindt dan de begrafenis plaats met een dodenfeest, waarvoor velen worden uitgenodigd, zodat door de hoge kosten, die moeten worden gemaakt — er worden karbouwen geslacht en er wordt een uitgebreide maaltijd gehouden — families zichzelf soms ruineren. Het is  één van de hardnekkige gewoonten geweest waarmee de kerk ook geconfronteerd werd en waar in zij leiding had te geven.

De conferentie

Bij de ontmoeting in Tangmentoe waren van elke kerk 2 afgevaardigden aanwezig, meestal de synodepraeses en de synodesecretaris. Verder was aanwezig het moderamen van de Indonesische Raad van Kerken (D.G.I.), een Raad, waarbij de afzonderlijke kerken zijn aangesloten en die een overkoepelend orgaan wil zijn van de verschillende kerken in het uitgebreide land met z'n vele afzonderlijke eilanden, waar de kerken hun eigen geschiedenis, ontwikkeling, traditie hebben en vaak ook hun eigen stempel dragen. De uitnodiging aan de Nederlandse delegatie was van deze D.G.I. uitgegaan. Er werden voor de conferentie drie voorzitters gekozen, t.w. prof. dr. J. L. Abineno, één van de voorzitters van de D.G.I., ds. A. J. Anqui, de voorzitter van de Toradjakerk en ds. G. Spilt, de hervormde synodepraeses, onder wiens voortreffelijke leiding de delegatie stond. Het kan niet anders, of een dergelijke conferentie heeft zijn momenten van spanning, gegeven de verschillende achtergronden bij de kerken daar en in de Nederlandse delegatie. Maar gesproken kan worden over een diepgaande ontmoeting in openhartige, goede sfeer.

Bijbelstudie

Elke morgen was er een twee uur durende bijbelstudie, ingeleid door één van de predikanten. Behandeld werden Mattheüs 5 : 1 - 16, over het Koninkrijk Gods, Rom. 8 : 1 - 17, het leven uit de Geest tegenover het leven naar het vlees, Leviticus 19 : 1 - 3, 9 - 18, 32 - 37, geboden voor het leven, en Jesaja 65 : 17-25, over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. De laatste twee bijbelstudies werden ingeleid door resp. ds. A. de Haan en ds. C. J. P. Lam.

Ik moet zeggen dat deze gezamenlijke bijbelstudie met de bespreking in groepen een hoogtepunt vormden van de conferentie. Daar kwamen de wezenlijke dingen aan de orde. Het is telkens weer een verrassende zaak geweest als we samen de verbanden van de Schrift onderzochten. Het Woord smeedt een gemeenschap, die dieper reikt dan welke gemeenschap dan ook. Eigenlijk zou elke kerkelijke samenkomst, een synodevergadering of andere ambtelijke vergadering met bijbelstudie moeten beginnen. Alleen rondom het Woord is er wezenlijke ontmoeting. Is het manco van veel christelijk leven niet gebrek aan bezinning óp en bezig zijn mét de Schrift? Als ik persoonlijk terugdenk aan Tangmentoe, dan waren de uren van bijbelstudie de meest verrijkende. Ook de inzet van de conferentie, met een kerkdienst, geleid door ds. Anqui over: 'Niemand kan een ander fundament leggen dan hetgeen gelegd is, Jezus Christus en Die gekruisigd', was een goede zaak.

Het verleden verwerkt?

Tijdens de conferentie bleek er bij de Indonesische delegatieleden een spanningsveld te zijn, dat door de Nederlandse delegatie vooraf onvoldoende was gepeild. De vraag kwam op hoe binnen de Hervormde Kerk de zelfstandigwording van Indonesië was verwerkt. Toen nl. 'n diaserie werd vertoond over de Hervormde Kerk van de na-oorlogse jaren had men pijnlijk dit facet gemist. De zelfstandigwording van het land is kennelijk voor de Indonesiërs een ingrijpend gebeuren geweest, zodat het bij hen als pijnlijk wordt ervaren wanneer we vanuit Nederland aan dat facet geen aandacht meer besteden, als zou het een zaak van het verleden alleen zijn. De Nederlandse delegatie kreeg te horen dat dit dan een niet-verwerkt verleden was. Hoe dit ook zij, de gevoelens dienaangaande waren bij de Indonesische afgevaardigden vrij algemeen. Maar nergens proefde men rancune over wat dan heet het koloniale verleden. Integendeel, de ontmoeting werd gekenmerkt door grote vriendschappelijkheid en gastvrijheid, zoals we dat trouwens overal in het land tegenkwamen.

Intussen betekent de zelfstandigheid van het land niet dat men geen steun uit het Westen, in concreto ook uit Nederland, meer verlangt. Telkens werd uitgesproken dat men in Indonesië nog te weinig toekomt aan zelfstandige theologische bezinning, maar nog vaak aangewezen is op theologen uit het Westen, waarbij overigens één en andermaal gezegd werd, dat men op import van de Westerse moderne theologie ook niet was gesteld.

De gedachte van het zogenaamde (moratorium (terugtrekking van alle buitenlandse zendingsarbeiders) komt men daar niet tegen, althans we werden er niet mee geconfronteerd. Wel zoekt men naar wegen om voluit zelfstandig als kerken daar te werken. Maar financieel voelt men zich vaak wel sterk afhankelijk. Geen van de kerken kan of wil de financiële steun vanuit Nederland (o.a.) missen. Iemand zei: 'Ik voel mij onafhankelijk, maar financieel nog niet'.

Duidelijk is wel, dat de mensen van de zending, die in Indonesië werken anders werken dan de vroegere zendelingen. Ze zijn in de meeste gevallen toegevoegd als helpers aan de zelfstandige kerken daar (b.v. in de theologische opleiding of het onderwijs of bij bepaalde projecten). Er zijn daar ook de pioniersgebieden, die nog bewerkt moeten worden. Maar dat gebeurt dan nu vanuit die zelfstandige kerken, waarbij dan uiteraard ook de zendingsarbeiders hun plaats hebben. Nu is op de conferentie in overweging gegeven vanwege de veranderde relatie — de naam van de Raad voor de Zending te verande­ren. Daarover zal nog wel heel wat beraad plaats vinden, want de zending is een zodanig vitaal onderdeel van de opdracht van de kerk, dat we - naar mijn overtuiging - dat woord niet mogen verliezen alleen terwille van een andere relatie met die kerken, waarmee dóór de jaren heen nu eenmaal het meeste contact is geweest. Zending is in Indonesië (met z'n miljoenen niet-christenen) en hier opdracht voor de kerken. Als wij vanuit Nederland daar mogen meewerken om aan het getuigenis en de dienst van de kerk in een nietchristelijke samenleving mede gestalte te geven dan is er dunkt me alle aanleiding om van zending te blijven spreken. Het thema van de conferentie was bovendien: 'Samen gezonden in de wereld' (curs. van mij, V. d. G.). Inwendige zending en uitwendige zending liggen vlak bij elkaar. Maar wel zending, gezonden zijn. Daar en hier!

Wanneer we voor behoud van dit bijbelse woord pleiten, dan ligt er anderzijds wel de roeping om daar en hier duidelijk te maken dat zending meer is dan evangelieverkondiging aan primitieven — zoals dat ook nu nog in pioniersgebieden voorkomt — en dat Indonesië voor Nederland niet alleen object voor de zending is maar dat én Nederland én Indonesië object voor zending zijn voor de kerken daar en hier. Volgende week wil ik nog iets vertellen over de conferentie en nog enkele algemene opmerkingen ten besluite geven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen