Uit de pers

Op weg naar een nieuwe levensstijl

Zoals de lezers wellicht bekend is heeft de Raad van Kerken op de beleidsconferentie van vorig jaar november besloten dat zij alle pogingen om vorm te geven aan een nieuwe levensstijl zal aanmoedigen. Onder meer werd opgeroepen tot een wekelijkse vastendag als praktische en symbolische oefening. En de aandacht werd gericht op een nieuwe stijl van leven waarin heel duidelijk onze verantwoordelijkheid voor de huidige en toekomstige samenleving tot uiting zal komen.

Op zichzelf zal niemand onwelwillend mogen staan tegen deze oproep. Integendeel! De Schrift spreekt op allerlei plaatsen zeer duidelijk over een levenshouding die gekenmerkt wordt door soberheid, door het zich rentemeester-weten tegenover de Heere God en de naaste. Let ook op de combinatie: vasten en bidden die op menige plaats terugkeert in de Bijbel.

En als we spreken over een nieuwe levensstijl kunnen we denken aan wat de Bijbel zegt over het nieuwe leven des geloofs, de vernieuwing van ons denken, willen en handelen door het Woord en de Geest van God. Wanneer Paulus in Efeze 4 spreekt over het heidense leven in losbandigheid en egoïsme schrijft hij aan de gemeente: Gij geheel anders, ge hebt Christus leren kennen.

In de derde plaats mogen we niet voorbijzien aan de indringende problemen waar we voor staan ook in wereldsamenhang: de milieuvervuiling, de verhouding tot de derde wereld, de grondstoffencrissis, de bedreiging waaraan het leefklimaat bloot staat etc. Wanneer we belijden dat deze wereld Gods schepping is en wanneer we bedenken dat we mens zijn voor het aangezicht van onze God, zal geen christen zich van deze problemen mogen afmaken.

Toch is het tegelijk geen geringe zaak, die ons hier op het hart gebonden wordt. Wat verstaan we onder het vasten? Alleen minder consumeren, vermindering van vleesgebruik etc? Niet alléén dat slagers en veehouders daar graag het hunne van zeggen, de vraag is gewettigd of we zo recht doen aan de Schrift. Wie nagaat wat de Bijbel zegt over het vasten, ontdekt dat het om heel wat meer gaat dan een wekelijkse vastendag. Dan zullen we ook niet mogen verwaarlozen wat de Schrift zegt over de bekering tot God, de verootmoediging, het buigen onder Zijn gericht.

En als we praten over versobering, hoe is dat dan bedoeld? In de zin van een grauwe nivellering van het leven, waarin de staat de toon aangeeft inzake de bestedingen? Wat is eigenlijk luxe? Is dat voor elk mens gelijk? Alweer: de Bijbel waarschuwt gedurig weer tegen het gevaar van de Mammonsdienst. Geld is geen onschuldig gegeven. Maar diezelfde Bijbel spreekt ook positief over rijkdom, overvloed, een welvarend bestaan. .

Ook hier zullen we nauwlettend hebben te luisteren.

Nu is de werkgroep 'Nieuwe levensstijl' bezig een en ander uit te werken om ons in dit opzicht informatie aan te reiken. In Woord en Dienst van 23 augustus schrijft de secretaris van deze werkgroep, drs. J .E. van Veen over deze zaak een artikel, waarin hij onder meer het volgende zegt:

Veel mensen zullen zich afvragen wat is het 'nieuwe' aan de nieuwe levensstijl. Is het in het christendom niet altijd gegaan om een nieuwe manier van leven, waarin de verantwoordelijkheid voor de naaste tot uitdrukking kwam. Ik geloof dat dat juist is. En waar de Geest werkzaan was en is daar zien we ook sporen van solidariteit en verantwoordelijkheid. Daarmee is deze oproep tot vernieuwing van levensstijl ook in het geheel niet mee in tegenspraak. Het heeft alleszins met een diepgaande ommekeer te maken. Wel kent iedere tijd zijn eigen uitdagingen en wordt van de kerk van Jezus Christus gevraagd dat zij haar Heer, Heer van hemel en aarde, belijdt in antwoord op die uitdagingen. De uitdaging van deze tijd is anders, maar niet minder ernstig dan de uitdaging van het derde rijk een kleine halve eeuw achter ons. Oefenen in nieuwe levensstijl heeft een belijdend karakter, wij hebben de aarde van godswege lief, we geloven in haar toekomst, wij hopen op allesomvattende vrede en gerechtigheid. Het gaat om vernieuwing van denken, om een volledige inzet, terwijl de ernst van de problematiek minder direct zichtbaar is en velen nog leven in ons technologisch tijdperk in de geest van het vooruitgangsgeloof van de negentiende eeuw. Bovendien hebben rijken erg veel moeite om zich te bevrijden naar een meer open en menselijke toekomst. Wij zitten gevangen in onze voorrechten. Veeleer moeten we opengebroken worden door de warme hoop die armen koesteren tegen alles in. Dat maakt het voor ons niet eenvoudig. Zending in zes continenten hebben wij wel 't meest nodig.

Nieuwe levensstijl heeft een persoonlijke en een structurele zijde. We hebben als werkgroep drie velden aangegeven: omgaan met geld, goederen, dieren en de aarde, omgaan met mensen, omgaan met tijd. Je mag het niet versmallen tot een versoberings of vasten-aktie, dat is te eng. Misschien moeten we het niet in eerste ronde hebben van wat kleine veranderingen in ons gedrag in onze consumptie, maar kunnen we beter in kleine groepen analyseren waaruit onze manier van leven momenteel bestaat; wat ons heilig is en waarom, dan gaan we niet aan de fundamenten voorbij. De werkgroep probeert de komende tijd extra materiaal te maken over bestedingspatronen (november), productiepatronen (januari), omgaan met mensen, bijv. minderheidsgroepen (maart), omgaan met tijd en arbeid (mei). September en oktober zijn gereserveerd voor mondiale vraagstukken. Het Interkerkelijk Vredesberaad en anderen die Nairobi voorbereiden zullen dan wel voor materiaal zorgen. We proberen ook de media de derde week van de maand er wat bij te betrekken om de gezamenlijkheid van ons bewegen naar een nieuwe levensstijl te onderstrepen. Aan een klimaatsverandering in onze samenleving kunnen de kerken een belangrijke bijdrage leveren. En dat is één van de voorwaarden voor noodzakelijke politieke beslissingen. Een brief aan de Raad van Kerken sprak over 'een nieuw feestelijk leven'. Wie weet.

Enkele vragen

Ik twijfel niet aan de grote ernst die er achter dit alles schuilt. En nogmaals: christenen die weten: De aarde is des Heeren, mitsgaders haar volheid, zullen ernst hebben te maken met de vraag: Hoe gaan we om met de aarde, met ons geld, met onze tijd. En toch heb ik een aantal vragen bij dit artikel. Toch blijf ik na lezing zitten met het nare gevoel, dat wezenlijke elementen uit het christen-zijn niet aan bod komen. Wat verstaat Van Veen onder een 'diepgaande ommekeer'. Uit het artikel krijg je de indruk dat het uitsluitend gaat om de verhouding tot de aarde, de medemens. En de Heere God en zijn dienst? Ter synode is destijds door ds. Binnekamp gewezen op bijbelse aspecten inzake het vasten. Dat maakte toen op de vergadering diepe indruk. Maar in het nadien ter beschikking gestelde materiaal, o.a. een informatiekrant, en in dit artikel kom ik nauwelijks iets tegen van de teneur van Binnekamp's betoog.

En de plannen die de werkgroep heeft zijn alle gericht op de horizontale aspecten, (besteding, productie, minderheidsgroepen, tijd, arbeid etc). Ongetwijfeld zeer belangrijk en we zullen ons er niet van mogen afmaken. Maar de kerk heeft vanuit de beloften en geboden Gods toch meer te zeggen. Tot een nieuwe levensstijl zal toch ook behoren het nee-zeggen tegen al die verschijnselen in onze maatschappij die de normen van Gods wet opzijschuiven (in de medische ethiek b.v., in de sexuele moraal). Tot een nieuwe levensstijl zal toch ook behoren aandacht voor de viering van de zondag. In dit verband trof me wat ds. Kooistra schreef in het Hervormd Weekblad van 28 augustus:

Als wij naar een nieuwe levensstijl van versobering toe moeten groeien, moeten wij ons onder andere bezinnen op de betekenis van het sabbatsgebod. Ik vraag mij af, of er zich niet verkeerde leefgewoonten ontwikkelen'. Is het nu werkelijk nodig, dat iedereen met een tweede huis begint om daar naar toe te vliegen met het lange weekend? Wat een onrust op onze wegen! En is er dan nog wel rust om 's zondags samen te komen als Gemeente en om te bouwen aan het eigen kerkelijk leven? Ik ben niet een voorstander van een wettische zondagsviering en ik heb een hekel aan discussies over wat al of niet mag op zondag (fietsen, zwemmen enz....). Persoonlijk meen ik, dat de N.T.-ische zondag niet geheel samenvalt met de O.T.-ische sabbat. Maar ik vraag me steeds meer af, of de mens niet opgejaagd wordt door de georganiseerde zondagssport en de massa-recreatie op zondag. In de nota van de werkgroep Nieuwe Levensstijl heb ik over dit aspekt van de versobering niets gelezen. Versoberen met of zonder een wekelijkse vastendag., daar zullen wij ons inderdaad op moeten bezinnen. Dat zal van ons offers vragen, o.a. het offer om met minder inkomen, genoegen te nemen. Zoals het Geref. geschrift in de samenvatting zegt: 'Dit alles betekent wel dat we bereid moeten zijn af te zien van voortdurende inkomensstijging. Want inkomensgroei en meer geld besteden betekent bij een geringer aanbod van goederen inflatie. Critischer en soberder consumeren houdt dan ook tegelijk in: samen minder willen verdienen'.

Ik eindig met een woord uit het Spreukenboek, dat in de jongste Postille als tekst voor de Biddag voor Gewas en Arbeid werd genoemd en waarover ik zelf ook bij die gelegenheid preekte: Beter is een wenig in de vreze des HEREN, dan een grote schat en onrust daarbij'. (Spr. 15 : 16).

Vanuit het hart van het Evangelie

Wanneer de kerken oproepen tot een nieuwe levensstijl zal dat alleen maar kunnen vanuit het hart van het Evangelie, de prediking van zonde en genade, het heil in Christus. Dan zal de oproep tot verootmoediging en bekering tot God niet mogen ontbreken. Anders vervallen we in verwettelijking en moralisme. Dan zullen we tegelijk de demonisering van het verwereldlijkte leven hebben aan te wijzen. Dan zullen we in ons spreken en handelen iets moeten vertonen van het: 'Wij zijn burgers van een rijk in de hemelen'. Vreemdelingen op aarde!

Nogmaals het bovenstaande is niet geschreven uit de zucht het appèl tot een nieuwe levensstijl te kritiseren. Laten ook onze gemeenten daar ernst mee maken, persoonlijk en gemeentelijk. Maar waar ik voor pleit is een bijbels kader, waarin de dingen gezet worden. Wij zijn er niet met gelijke rechten voor allen, en we zijn er niet met een eerlijke verdeling van het inkomen, hoe belangrijk ook. De kerk van Christus zal hebben te getuigen dat het waarachtige welzijn gelegen is in de vreze des Heeren, de gemeenschap door het geloof met Christus. Geen welvaart zonder dit wei-zijn. Daarom hoop ik dat juist diegenen die krachtens hun belijdenis ernst willen maken met het gezag van de Schrift ook hier de weg van het Woord zullen gaan. Dat zijn we schuldig aan onze God, aan onze kerk, ook aan hen wier opvattingen we om allerlei redenen niet delen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen