De buitengewone wijkgemeente in wording

In de zogenaamde overgangsbepalingen van de kerkorde is de kwestie van de buitengewone wijkgemeente in wording geregeld. Het moderamen van de synode kan krachtens deze bepaling ruimte voor een minderheidsgroep binnen een gemeente scheppen wanneer de kerkeraad ter plaatse niet bereid is een andere modaliteit van prediking ruimte te geven. Naast de plaatselijke gemeente wordt dan een buitengewone wijkgemeente-inwording gevormd met eigen kerkeraad naast die van de plaatselijke gemeente.

Telkens na vijf jaar moet deze zaak opnieuw worden bekeken. En aangezien de termijn voor deze bepaling weer ten einde liep boog de synode zich opnieuw over deze materie. De vraag was of deze bepaling niet als een gewoon kerkordeartikel moet worden opgenomen, een punt waarvoor enkele synodeleden pleitten. De synode is zover niet gegaan maar besloot de bepaling als overgangsbepaling te laten staan en sprak daarbij uit, dat binnen ten hoogste tien jaar — op elk gewenst tijdstip binnen die termijn — de synode zich weer met deze bepaling moet bezig houden. Verder werd overeengekomen, dat de kerkeraden van de plaatselijke gemeente en de b.w.i.w. eenmaal per vijf paar een gesprek zouden moeten hebben onder leiding van de visitatorengeneraal. (De huidige regeling bepaalde: eenmaal per twee jaar).

Zo bleef een uitermate problematische en gevoelige zaak binnen onze kerk liggen. Ds. C. van Sliedregt (Oude-Tonge) heeft terecht — in het voetspoor van prof. Haitjema e.a. — gezegd, dat een dergelijke regeling — omdat het een noodoplossing betreft — niet in de bepalingen van de kerkorde zélf kan. Er wordt hier immers 'van boven af' een ingreep gedaan in de zelfstandigheid van de plaatselijke gemeente. Een ingreep in die zin dat van hogerhand, met fiat van de synode dus, mensen worden onttrokken aan het opzicht van de plaatselijke gemeente en dat over de kerkeraad heen in de gemeente wordt ingegrepen. Is dat in overeenstemming met het belijden van de kerk?

De huidige situatie is intussen zo, dat de meeste buitengewone wijkgemeenten-inwording voorkomen in zogeheten Gereformeerde Bondsgemeenten (37 in totaal). Daarom wordt allerwege het verwijt gehoord, dat de starre houding van de GBkerkeraden de oorzaak van deze problematiek is. Men vergeet dan echter dat hervormd gereformeerde minderheden voor zich deze noodoplossing vaak niet hebben willen vragen vanwege het zicht op de zelfstandigheid van de plaatselijke gemeente, waarin een synode niet zómaar kan ingrijpen. En men vergeet dan tevens dat er evenzovele evangelisaties in niet-GB gemeenten zijn als b.w.i.w.'s in GB-gemeenten. Omdat de kerkorde over de evangelisaties zwijgt komt deze kwestie bij het beraad over deze dingen ter synode zelden ter sprake. Maar die problematiek staat ook levensgroot voor ons.

Middenorthodoxe gemeenten maar ook verschillende confessionele gemeenten zijn niet bereid ruimte te geven aan hervormd gereformeerde minderheden of evangelisaties.

Intussen kan pastorale nood vragen om bijzondere bepalingen en noodoplossingen. Dat beseffen we zeer wel. Maar die pastorale nood kan nooit een kerkelijke deugd worden.

In de meeste gevallen is een verzoek om ruimte binnen een hervormd gereformeerde gemeente gedaan door een minderheid, die van 'Schrift en belijdenis' niet wilde weten. Daartegen werd dan door de kerkeraad onomwonden neen gezegd. Ds. H. Binnekamp vroeg begrip voor die kerkeraden, die niet over Schrift en belijdenis heen kunnen en een andere opvatting over het kerk-zijn hebben dan de minderheden die om ruimte vragen. Een feit is, dat vele b.w.i.w.'s — ook waar ze onder confessionele vlag wilden varen — in een hoek terecht kwamen waaraan hervormd gereformeerde kerkeraden terecht vanuit hun beginsel geen ruimte konden geven. In andere gemeenten is binnen het raam van Schrift en belijdenis wel ruimte gegeven maar de praktijk leert ook dan vaak, dat het moeilijk is om binnen die ruimte te blijven.

De problematiek ligt naar twee kanten.

Nog een ding over deze kwestie. Er is ook sprake van een kerkordelijke onbillijkheid, die telkens zich aandient en ook met de huidige regeling niet weggenomen is. De b.w.i.w. kan — eenvoudig gezegd — alleen gegeven worden als de plaatselijke gemeente 'niets' wil. Hervormd gereformeerde kerkeraden hebben vaak vanuit hun beginsel ondubbelzinnig neen gezegd en dan was de b.w.i.w. er binnen de kortste keren. Er zijn intussen diverse gevallen, waarin kerkeraden in niet-hervormd gereformeerde gemeenten een oplossing van een b.w.i.w. — wanneer die uit pastorale nood door hervormd gereformeerde minderheden tóch werd gewild — tegenhielden, door enkele kerkdiensten toe te staan, die dan echter niet haalbaar was omdat er een volledige predikantsplaats aan verbonden moest zijn. Een b.w.i.w. — die thans met een part-time predikant mogelijk is — werd dan niet toegestaan, want de kerkeraad wilde toch wel wat. Hier zit iets scheef.

Zo blijft intussen de b.w.i.w. een indicatie voor éen stuk nood van ons kerkelijk leven. Samen hervormd, maar niet samen onder dezelfde prediking...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen