Zelfs bij het naderen van de dood

Er zijn boeken, die men niet 'bespreken' kan als andere. Als iemand het óp kan brengen om het stervensproces van haar echtgenoot aan het papier toe te vertrouwen en zó ongetwijfeld het gehele proces ' van spanning, leed en lijden nog weer eens opnieuw doormaakt dan kan een recensent niet anders doen dan terugtreden en luisteren.

Mevrouw Van Malkenhorst-Visser gaf in interviews met Rik Valkenburg weer hoe de lange tijd van de ernstige ziekte van haar man verliep, van het moment af dat ze 'het' wisten en God hun leven honderd en tachtig graden wendde tot aan het moment van de scheiding. Wat hier te boek staat heeft zich ongetwijfeld in veel gezinnen afgespeeld en het speelt zich ook vandaag af en zal zich af blijven spelen omdat wij mensen sterfelijk zijn. Wat een angsten en vertwijfelingen, uitgestelde hoop en teleurgestelde verwachtingen komen er dan niet voor. Maar ook — als Gods genade erin meekomen mag — welk een verwondering en stille vreugde in God. Dan kan er ook — zoals dit boek laat zien — bij het naderen van de dood de verwonderde uitroep zijn: Wat een God ! Mevrouw Van Malkenhorst geeft in dit boek waardevolle adviezen in het proces van stervensbegeleiding. Wannéér je de dingen moet zeggen en hoe ? Ook wie het dichtst bij de stervende staat moet nog op afstand blijven. Want 'het sterven overnemen is onmogelijk', zo ook de gevoelens, die de stervende doormaakt. Maar dan luistert het ook juist nauw als het erom gaat wat de stervende verwerken kan en wat hij op bepaalde momenten nodig heeft.

Het is een goede zaak dat de bezinning op het geheel van de stervensbegeleiding , op gang komt. Temeer als we bedenken, dat het proces zich vaak voltrekt in de sfeer van het moderne ziekenhuis, waar elke intimiteit ontbreekt, waar men nauwelijks alléén sterven kan en waar men ook nauwelijks de binnenkamer vinden kan. Ook aan deze dingen besteedt dit boek aandacht. Duidelijk komt naar voren de onschatbare betekenis van een goed pastoraat. 'Wanneer een dominee altijd overal is, dan kan hij juist niet zijn daar waar hij werkelijk nodig is'. Mevrouw Van Malkenhorst vraagt aandacht voor het 'herderschap' in een tijd, waarin de predikant ook manusje-van-alles dreigt te worden.

Men leze dit boek. Van verre hebben we het proces dat hier beschreven wordt — het sterven van een onvergetelijke vriend — meegemaakt. Het is een dóór en dóór eerlijk boek, een boek met hoogten en diepten, een boek over een mens, maar over een mens mét zijn God.

Het zou kunnen zijn dat mensen, die hetzelfde hebben meegemaakt, dit boek lezen en het neerleggen met de gedachte: zó ben ik aan spreken niet toegekomen. Men bedenke dan drie dingen. In de eerste plaats, dat de ene gezinssituatie drukker, bezetter en moeilijker kan zijn dan de andere. God vraagt dan toch óók besef van verantwoordelijkheid voor het gehele gezin. In de tweede plaats is de pedagoog/psycholoog (de schrijfster is dit) in staat op een bepaalde wijze te verwoorden wat anderen moeilijker verwoorden kunnen. Èn in de derde plaats geeft een boek als dit een periode van twee jaar weer in gecomprimeerde, vorm. Het heeft zich alles niet in hetzelfde tempo voltrokken als waarin men een boek als dit lezen kan.

Velen zullen zich door dit boek aangesproken weten. Ik eindig met een voor Gods kinderen troostvolle uitspraak: 'De dood is het eind van het leven, maar God het einde van de dood.

Rik Valkenburg/S. T. van Malkenhorst-Visser: Zelfs bij het naderen van de dood. Uitgave La Rivière en Voorhoeve, Zwolle; 95 pag. ƒ 14, 90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen