Boekbespreking

Fakkeldragers, deel I en II, door J. v. d. Graaf, J. Kattenberg, J. J. Poort, C. A. Tukker, H. Verwey; uitgave van 'De Banier', Utrecht.

Bij de uitgeverij De Banier is enige tijd geleden een tweetal boeken verschenen onder de titel Fakkeldragers, die ik graag in handen zou wensen van al onze jongeren. De beide deeltjes behandelen onderwerpen, die in het bijzonder voor de middelbare schooljeugd van groot belang zijn. Aan voorlichting op seksueel gebied, op het terrein van verloving en huwelijk, van de militaire dienst, op het gebied van kerk en school, van de politiek en van de cultuur ontbreekt het vandaag niet. Maar die voorlichting staat er niet zelden bijzonder gekleurd op. Bovengenoemde schrijvers laten ons op grond van de Bijbel zien, hoe een christenmens zijn weg kan vinden in de veelheid van vragen, die vandaag op hem afkomt. Er wordt op een machtige en grondige manier ingegaan op de problemen, waar menige jongen en meisje mee worstelen. Bij bepaalde onderdelen van de boeken zal men wel wat moeite moeten doen om zich het taaieigen van de schrijver eigen te maken. Maar wie geïnteresseerd is, zal zich die moeite getroosten en voelt zich na lezing verrijkt met wat hem hier geboden is. ledere jeugdvereniging moest ze maar aanschaffen en de onderwerpen of onderdelen daarvan aan de orde stellen op de verenigingsavonden. Bovendien acht ik ze van groot belang voor de ambtsdragers, die in hun contact met de gemeente telkens weer in aanraking komen met de problemen, die hier besproken worden. Tenslotte zou ik de ouders, die kinderen hebben op de middelbare scholen en die er zich zelf misschien wel eens op betrappen; dat ze op de vragen, waarmee die kinderen thuiskomen, vaak geen antwoord hebben, met klem willen aanraden deze boeken te lezen. Ze zullen er een hulp in vinden om op een zinvolle manier over dat, wat voor onze jonge mensen van zo groot belang is, in het gezin met elkaar te spreken.

C. den Boer

J. C. Hamel: Soldatendominee. Uitgave T. Wever, Franeker; 1975; 222 blz.; ƒ 17, 50.

Ds. Hamel was voor de Tweede Wereldoorlog predikant in het toenmalige Nederlands Indië en kwam bij de Japanse dreiging in '41/'42 als veldprediker in militaire dienst. Hij begeleidde daar het leger tijdens de Japanse invasie en in krijgsgevangenschap in Soerabaja, Singapore, Thailand en Japan. Dit boek van zijn hand, nu • in tweede druk, beschrijft zijn ervaringen in de vele kampen op pakkende wijze. Onopgesmukt, sober wordt verhaald over de onvoorstelbare ontberingen die men daar onderging, de geest van kameraadschap die er groeide en het, prachtige werk, dat deze gave en karaktervolle predikant daar heeft verricht. Al lezend krijgt men daar diep respect voor.

Door de soberheid van het verhaal bijzonder boeiend, niet alleen voor hen wier verwanten bij deze episode betrokken zijn geweest, maar voor allen die zich interesseren in onze koloniale nadagen in Azië en belang stellen in hoe deze schokkende periode door militairen, al of niet van christeUjken huize, werd verwerkt. Hier was het met recht: de mens in grenssituatie.

G. B. Smit

Dr. J. van Raalte: De puinhoop van het christendom als teken van hoop. Uitgave J. H. Kok B.V., Kampen; z.j.; 89 blz.; ƒ 11, 75.

Deze studie is door een ongetwijfeld deskundig socioloog op heldere wijze geschreven. Een zestal veranderingen in de Westeuropese samenleving en cultuur wordt behandeld: in de onderlinge verhoudingen in de maatschappij, de verstedelijking, de toenemende pluraliteit, in wetenschap en techniek, in staatkundige verhoudingen (de politieke ontvoogding) en in de benadering van het buitenkerkelijke gebied.

In de geschiedenis van elk van deze veranderende zaken onderscheidt schrijver drie fasen. In de eerste ondergaat de mensheid de werkelijkheid om zich heen als een goddelijk, sacraal, niet door hem beïnvloedbaar geheel; in de tweede heeft hij, door het Evangelie, als het ware een greep op die werkelijkheid gekregen, om tenslotte daarbij kerk en Evangelie niet meer nodig te hebben; in dat laatste 'secularisatie'-stadium leven wij nu.

Het hele betoog is vernuftig geconstrueerd en bevat vele opmerkingen waaruit blijkt hoe schrijver totaliteiten weet te overzien. Toch bevredigen de conclusies en de suggesties omtrent wat de kerk nu te doen staat, niet.

In een korte aankondiging als deze kan dit niet anders dan globaal worden aangeduid. Een bezwaar lijkt mij te zijn dat de kerk en de ontwikkeling van zijn positie te diesseitig georiënteerd worden gezien, te veel in een sociologisch kader worden gezet. De kerk lijkt volgens schrijver alleen toekomst te hebben krachtens een sociale-missionaire houding, niet primair krachtens een kerugma waarin zij ook zelf is opgenomen.

Niet het uitoefenen van macht (politiek of sociaal) constitueerde de traditionele kerk, zodat die maar zo snel mogelijk voor een dienende kerk plaats moet maken; maar het brengen in getrouwheid van een boodschap die zich door haar bijbels gehalte aan een evolutie-in-een-aantal-stadia onttrekt. Daardoor blijft om zo te zeggen van de suggestiviteit van de meeste van schrijvers suggesties weinig over. Niettemin: dr. Van Raalte stelt het probleem van de kerk in deze tijd tenminste aan de orde. Aan ons, er ons óók mee bezig te houden. Dit boekje kan ertoe inspireren.

G. B. Smit

Hans Bouma: God draagt hem in Zijn hart. Uitgave J. H. Kok B.V., Kampen; z.j.; 112 blz.; ƒ 10, 90.

In dit veertigtal bijbelse verkenningen is een predikant aan het woord die de dingen fris en origineel weet te zeggen. Dat is heel waardevol in een tijd waarin zeer velen vervreemd zijn van het klassiekgereformeerde idioom. Daarom is dit boekje goed bruikbaar om predikanten te inspireren die veel met rand-of buitenkerkelijken in aanraking komen. Ook meelevende gemeenteleden zullen vaak worden verrast door de bondige en duidelijke commentaar op het behandelde Schriftgedeelte.

Er wordt dus gepoogd, datgene wat de Schrift wil zeggen op moderne wijze op de lezers 'over te dragen'. Een moeilijkheid blijft, daarbij geen wezenlijke schriftuurlijke noties te verzwakken of te verliezen. Dat weet schrijver niet altijd te vermijden. Hij glijdt wel eens uit in de richting van geseculariseerde ideeën over vrede en gerechtigheid, waar­ bij de klassiek-gereformeerde persoonlijke beleving van ellende en verlossing wat uit het zicht raken; hoewel schrijver van die beleving gelukkig toch weet heeft, getuige zijn verdiensteüjke beschouwing over Kerstmis: 'Een hard, weerbarstig feest'.

Maar kan men de geschiedenis van de hoofdman over honderd verkennen zonder, in te gaan op diens gevoelen van onwaardigheid (Matth. 8:8)? Ook is het niet elegant, nu juist de oer-vrijzinnige Albert Schweitzer van stal te halen om de wat vorigeeeuwse vegetarische eerbied voor het leven van de geachte schrijver te ondersteunen. En het gemeenschappelijk eenzaamheidsgevoel van Jezus en de tiende melaatse (blz. 16, naar Luc. 17:11—10) lijkt mij ronduit een gestrand exegese-schip dat een baken is in deze verkenningen-zee.

Zo is er meer dat tot voorzichtigheid noopt in het profeteren van wat deze originele stukjes bieden. Maar dat men er onder ons onder dit voorbehoud profijt van kan hebben is ontegenzeggelijk.

G. B. Smit

Prof. dr. Joh. de Groot: In de binnenkamer van het Oude Testament (uitleg van tien psalmen). Uitg. G. F. Callenbach, Nijkerk; 150 bladzijden; prijs ƒ 25, 50.

Dit boek is een oude bekende. Wijlen prof. De Groot, hoogleraar aan de Rijks Universiteit te Utrecht, hield destijds enkele radiolezingen over de psalmen. Deze lezingen werden later in boekvorm uitgegeven. Het werk was de laatste tijd alleen nog antiquarisch te krijgen en het is dan ook een goede gedachte geweest van Uitgeverij Callenbach een tweede druk te verzorgen. Het , is een drukmechanische uitgave geworden, d.w.z. in de vooroorlogse spelling, compleet met de dubbele oo, de sch en de naamvals-uitgangen. Dat laatste vind ik toch wel een bezwaar. Onnodig wordt hiermee de indruk gewekt dat we met een verouderd boek te doen hebben.

De auteur behandelt tien bekende psalmen (8, 40, 42, 69, 65, 73, 84, 90, 91, 130). Hij geeft eerst een eigen vertaling, daarna een meditatieve uitleg, waaraan overigens een gedegen exegese ten grondslag ligt. Daarbij verliest de auteur zich niet — zoals vaak gebeurt — in allerlei exegetische details, maar houdt hij de eenheid van de psalm in het oog. Predikanten, verenigingen en bijbelkringen kunnen met dit boek zeker hun winst doen, terwijl het ook z'n diensten kan bewijzen bij persoonlijke bijbelstudie. Ik sluit me graag aan bij de visie van de schrijver als hij opmerkt: 'Voor hen die de omgang met God kennen is dan ook de psalmbundel ongetwijfeld het meest geliefde deel van het Oude Testament... Ze hebben de psalmbundel lief omdat hier God en God alléén in het middelpunt staat en niettegenstaande alle benauwenis voortdurend geprezen wordt'.

Callenbach zorgde voor een smaakvolle uitvoering. De prijs van deze drukmechanische uitgave mag er overigens óók zijn...

W. van Gorsel

Dr. M. van Rhijn: Gedachten en Gestalten uit de Evangeliën (I). Uitg. G. F. Callenbach, Nijkerk; 172 bladzijden; prijs ƒ 27, 50.

Wijlen prof. Van Rhijn is bekend geworden door zijn populaire studies over gedeelten uit het Nieuwe Testament. Hij was van mening dat de Schriftuitleg van theologen voor hen die niet zoveel bijbelkennis hebben, vaak te vaktechnisch was. Vandaar probeerde hij gedeelten uit het Nieuwe Testament als het ware vertellenderwijs te behandelen. Ook dit boek geeft daarvan een proeve. Het bestaat uit twee delen. Het eerste betreft het leven van Johannes de Doper, het tweede is een eenvoudige verklaring van Lucas 10, waarin onder andere de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan voorkomt, en de geschiedenis van Martha en Maria. Een lijst van aantekeningen, waaruit een grondige voorstudie blijkt, en een register van aangehaalde bijbelplaatsen completeren het geheel.

Dit is de derde druk van een bekend werk. Blijkbaar vonden deze Schriftstudies steeds hun weg. Geen wonder: overbekende bijbelgedeelten beginnen door de wijze waarop ze worden behandeld opnieuw voor ons te leven, terwijl ze op details daarvan soms een verrassend nieuw licht werpen.

Het lijkt me toe dat predikanten, die b.v. in de Adventstijd en na Kerstmis het leven van Johannes de Doper eens in z'n geheel voor de gemeente willen bepreken, hier veel praktische opmerkingen kunnen vinden. Maar ook voor gemeenteleden die eens studie willen maken van een afgerond Schriftgedeelte wordt hier veel praktisch materiaal aangedragen. Het boek is ook naar het uiterlijk keurig verzorgd. Dat mag trouwens ook wel voor deze prijs...

W. van Gorsel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen