De kerkvisitatie

Nu in de kerk de vraag naar moderatoren is opgekomen, is het misschien goed nog eens iets te zeggen over de kerkvisitatie, die in ordinantie II van de kerkorde wordt voorgeschreven. Het is niet aan mij om te schrijven over het al of niet instellen van de figuur van de moderator. Wel is mij gevraagd iets te zeggen over de visitatie in het algemeen, over de wijze van functioneren daarvan en over het nut, dat zij voor de kerk kan hebben.

De visitatie staat dan onder het hoofd: 'Het opzicht over de gemeenten'. De kerkvisiatie, dienstbaar aan de opbouw van de gemeente als lichaam des Heeren, gaat uit van de meerdere vergaderingen, en omvat het onderzoek naar en het opzicht over het geestelijk leven der gemeenten en de vervulling van ambten, bedieningen en functies; het wegnemen — door raadgeving en overleg — van moeilijkheden in en tussen de organen van gemeente en kerk en de bevordering van de dienst der gemeente in de wereld.

De kerkvisitatie wordt gehouden door visitatoren-provinciaal, daarin bijgestaan door de brede moderamina der classicale vergaderingen en door visitatoren-generaal.

Aan de visitatie van visitatoren-provinciaal zijn onderworpen de gemeenten, de ambten, bedieningen, functies en organen, behorende tot, of, werkzaam zijnde binnen de grenzen van een kerkprovincie; aan de visitatoren-generaal de overige ambten, bedieningen, functies en organen.

Het getal van provinciale visitatoren bedraagt één meer dan het tweevoud van het getal der in de betrokken kerkprovincie gelegen classes, dat van de visitatorengeneraal bedraagt vijf. Van de visitatorenprovinciaal benoemt elke classicale vergadering er twee, voor het tijdvak van vier jaren, en wel één uit de dienaren des - Woords en één uit de ouderlingen der kerkprovincie. Het nog ontbrekende lid wordt voor het tijdvak van acht jaren benoemd door de provinciale kerkvergadering uit dé dienaren des Woords der kerk of uit hen, die vroeger met dit ambt zijn bekleed geweest en de rechten als van een emeritus hebben; dit lid fungeert dan als praeses van de visitatoren-provinciaal. Van de visitatoren-generaal worden er vier benoemd door de generale synode voor het tijdvak van vijf jaren, namelijk twee uit de dienaren des Woords en twee uit de ouderlingen der kerk, terwijl het vijfde lid, dat tevens optreedt als praeses van de visitatoren-generaal door de Synode benoemd wordt voor een tijdvak van tien jaren, wederom uit de dienaren des Woords of uit hen, die vroeger met dit ambt zijn bekleed geweest en de rechten als van een emeritus hebben. Behalve voor de praeses wordt naast elke visitator een secundes benoemd.

Functie

De visitatie is een zeer oude instelling. Van de vierde eeuw af werd reeds op kerkelijk gebied onderzoek ingesteld naar kerkelijke toestanden. Maar van den beginne aan verrichtten Paulus en Barnabas reeds visitaties, niet lang na de stichting van de gemeenten, tijdens vorige zendingsreizen. Rome heeft Sendgerichten of Senden gehad, een kerkelijke zowel als burgerlijke rechtspraak, die later tot een Inquisitie uitgroeide. Deze Sendgerichten of Sênden gingen van de bisschoppen uit, dus van bovenaf. Het veel latere Protestantisme nam de kerkelijke visitatie over en onze kerk der Reformatie regelde de kerkvisitatie in artikel 44 van de Dordtse kerkenorde. Daarbij werd bepaald dat 'toezicht gehouden werd op leeraars, kerkeraden en schoolmeesters, om te zien, of zij hun ambt getrouwelijk waarnamen, of zij bleven bij de zuiverheid der leer en de aangenomen orde in alles onderhielden'. Thans wordt in onze kerk eenmaal in de vier jaren een visitatie gehouden in elke gemeente door een tweetal visitatoren, daarbij bijgestaan door de brede moderamina van de classicale vergaderingen, die ook zelf in overleg met de visitatoren kunnen overgaan tot het houden van een bijzondere visitatie binnen hun classis. Buitengewone visitaties kunnen tussentijds gehouden worden bij voorkomende moeilijkheden of ongeregeldheden in gemeenten, zo die de visitatie of de classis ter kennis komen, of zo daar door een kerkeraad of door het breed moderamen van een meerdere vergadering een verzoek aan de visitatie gedaan wordt.

Elk kerkeraadslid is verplicht de vergadering tot kerkvisitatie bij te wonen en bij verhindering schriftelijk en met opgaaf van redenen kennis te geven. Elk, die uit de gemeente opgeroepen wordt op die vergadering te verschijnen is daartoe verplicht.

Bereidheid

Het is in de practijk niet zo eenvoudig gebleken om mensen bereid te vinden een benoeming tot visitator te aanvaarden. Het werk vordert veel tijd om de regelmatige visitatorenvergaderingen bij te wonen en de reizen te ma^en om de diverse gemeenten te bezoeken, vooral als men niet in de eigen classis visiteert. Een visitatie-bezoek vordert toch wel doorgaans een deel van de middag en de hele avond. Dan ook is het niet eenvoudig om de geschiktste mensen bereid te vinden. Mensen, die over genoeg ervaring beschikken in dorpsgemeenten en in stadsgemeenten en die theologisch en kerkelijk behoorlijk thuis zijn en bovendien over de nodige wijsheid beschikken, zijn niet zo dik gezaaid en worden doorgaans al in bestuursfuncties gekozen. Toch geschiedt deze arbeid en geschiedt ze getrouw. Wat de beschikbare mankracht betreft, geldt in de kerk toch wel doorgaans 'Gij hebt kleine kracht, maar Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht'. Met welke mensen de kerk ook werkt, ze is altijd maar op de hulp en de zegen van boven aangewezen.

De predikant

De bezoeken beginnen doorgaans met een bezoek aan de predikant en zijn gezin, zulks in de middag, voorafgaande aan de avondvergadering, uittermate nuttig, dat de kerk haar mensen, de dienaren des Woords, kent. Wie is de man, die Gods ambassadeur is in deze gemeente ? Is hij een man Gods ? Hoe is zijn gezin: mede betrokken in de dienst der kerk ? Uit pastorieën moeten vaak komende dienaren der kerk voortkomen, zoals in Israël priesterzonen dienden achter hun vaders. De gezindheid, de liefde tot het werk, de moed en de trouw zullen wel hoofdzakelijk de dingen zijn, waarnaar gepeild wordt, al zal daar met woorden en vragen niet mee in huis gevallen worden. Maar het is pastorale kennismaking of voortgezette kennismaking. De kerk leeft niet alleen op haar dienaren, maar zij leeft er ook vóór. Zij stelt belang in hun welzijn, geestelijk en stoffelijk. Dit vooronderzoek is een bewijs van haar liefde, van haar zorg, van haar bemoediging.

Gemeente

Na dat bezoek volgt de eigenlijke vergadering. — Voorafgegaan door een half uur waar leden uit de gemeente gelegenheid krijgen om met de visitatoren te spreken. Dit zal wel meestal bestaan in het op tafel leggen van klachten, als die er zijn. Ondankbaarheid te tonen, of om dingen aan te brengen in het algemeen belang der kerk, zal men wel niet dan zelden komen. Als er klachten zijn aangaande het beleid van de kerkeraad, of aangaande de dienst van de predikant, of aangaande verhoudingen in de gemeente, of modaliteitsmoeilijkheden, dan worden die genoteerd, om daarna in de kerkeraad behandeld te worden. In de meeste gevallen verschijnt er niemand uit de gemeente en geeft dit de visitatoren geen aparte zorg.

Kerkeraad

Volgt dan de kerkeraadsvergadering, geopend met gebed en schriftlezing, ingeleid door de predikant-visitator. De plaatselijke predikant verlaat voor enige tijd de vergadering en de kerkeraad wordt gevraagd naar de dienst van de predikant, naar zijn leer en naar zijn leven. Dit acht ik een zeer belangrijk ding. De kerkeraad heeft nu eenmaal toezicht te houden op de leer en het leven van de dienaren des Woords. En vooral de plaatselijke predikant staat onder het directe toezicht, opzicht van zijn kerkeraad. En wat zijn leer aangaat, en wat zijn leven betreft. Het wil nogal wat zeggen: goed in de leer te staan, alles te geloven wat er gepreekt moet worden en dan ook alles te preken, wat er geloofd moet worden. Al de klokken van het dogma der kerk moeten beurtelings luiden, én in goede volgorde en in goed samenspel. Het is nogal wat: de heilige leer, de leer des Heeren, de leer van Gods Woord te mogen verkondigen ! De totaliteit van de leer ! — Wij hebben vroeger eens aan de orde gesteld, om door de hele kerk heen eens te informeren naar vergeten of overgeslagen leerstukken. — Het is ook zo van belang de dingen te bepreken in de mate, waarin zij in de bijbel voorkomen. Waar de leer, scheef gaat, of hiaten vertoont, daar gaat zeker het leven scheef — beide van prediker en gemeente. Het is zo'n goede zaak, als de kerk daarover openhartig met de predikant en de kerkeraad spreekt: een goede leer en een Godvruchtig leven: het moet er bij de voorgangers zijn, wil het er in de gemeente zijn. Het echte geloof en het echte geloofsleven. En wij hebben de stem van de kerk der eeuwen achter ons, die ons in ons spreken, en in ons leven steunt en stuwt. Daarom, wél geïnformeerd naar de goede en volledige leer en naar een Gode welgevallig leven. Dit onderzoek naar leer en leven geldt uitteraard niet alleen de predikant, maar evenzeer de hele kerkeraad en ook de gemeente. De wijze van ambtsvervulling van de hele kerkeraad wordt ter sprake gebracht. Een kerkeraad, die zich aan de bijbelse boodschap houdt, en die werkt, die getrouw is in het opzicht over de gemeente, getrouw in het huis- en ziekenbezoek en die de gemeente bezoekt met de gpede boodschap: Christus, de Heere voor zondaren en die op alle gebied het welzijn van de gemeente zoekt, op pastoraal en op diakonaal vlak, zal zijn eigen onuitgesproken gezag hebben. Die zal ook aan de visitatie wat hebben te vertellen over het zijn en welzijn van de gemeente.

Niet gering is het, als de visitatie tenslotte de gemeenten en hun ambtsdragers in het gebed opdraagt aan de Koning der kerk, Christus, en evenmin gering is het, als de leiding der kerk via de visitatie bericht, rapport, ontvangt van de wijze, waarop de gemeenten staan in de genade van onze énige Heere, Jezus Christus.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen