Boekbespreking

M. van der Staal, Anneke Jansz (Historisch verhaal uit de eerste tijd der Hervorming) Uitg. De Vuurtoren, Vrk, 1976 (348 biz. Prijs ƒ 19, 50.

Dit boek is de ongewijzigde herdruk van een voorheen erg bekend en veel gelezen verhaal uit de beginperiode van de Icerkhervorming in ons land. De hoofdpersoon. Anneke Jansz, de dochter van een vooraanstaand koopman, is één van de eersten die in Den Briel 'de-nieuwe leer' belijdt. De ziekte van haar vader brengt haar in contact met de chirurgijn Arend Jansz, die óók de roomse kerk heeft verlaten en met wie zij na de dood van haar vader in het huwelijk treedt. Hans, de zoon van een Briels schepen, die haar tevergeefs tot zijn vrouw heeft begeerd, neemt wraak door de inquisitie in te lichten. Anneke en haar man moeten dan de wijk nemen naar Engeland. In Engeland wordt hun zoon Esaias geboren, maar daar sterft ook Arend. Anneke verlangt terug naar de vrienden in Holland, maar nauwelijks is zij in haar vaderland of Hans kruist opnieuw haar pad en verraadt haar ten tweeden male. Zij wordt gevangen gezet in 'Den Blauwen Thoorne' te Rotterdam en als pogingen om haar te bewegen tot afval van haar geloof mislukken, veroordeeld tot de dood door verdrinking. Op weg naar de plaats van de executie vraagt zij of iemand uit de samengestroomde menigte zich over haar kind wil ontfermen. Een zekere Matthijs de Lindt neemt haar zoon van haar over. Naar hem heette hij later Esaias Arentse de Lindt. Deze naam heeft later bekendheid gekregen, want dit ouderloze knaapje heeft het gebracht tot burgemeester van Rotterdam!

We hebben hier te doen met een verhaal waarvan de kern zuiver historisch is. De authentieke bijlagen (o.a. een brief van Anneke, vlak voor haar terechtstelling in de gevangenis geschreven aan haar zoon) zijn als bijlagen in het boek opgenomen. De auteur heeft van de historische gegevens een zó boeiend verhaal weten te maken dat men, eenmaal begonnen, het in één ruk uitleest.

We spreken er graag onze blijdschap over uit dat deze 'oude bekende', in een nieuw en fleurig jasje gestoken, weer voor ieder verkrijgbaar en leesbaar is. De oude uitgave van 'Anneke Jansz' kwam men alleen nog antiquarisch tegen.

Het verhaal is uitermate leerzaam, ook voor onze jongeren. Het laat ons niet alleen een stukje lijden zien van deze 'slachtschaapkens Christi', maar het geeft ook een helder inzicht in de verschillende stromingen uit de begintijd van de Reformatie. Verschillende mensen die niet genoeg meer hadden aan de kerkleer verlieten de roomse kerk, maar gingen vaak ieder een eigen kant uit. Zo hebben Anneke Jansz en haar geestverwanten contact gehad met Angelus Merula.de pastoor van Heenvliet, die in zijn hart allang met de roomse kerk gebroken had, maar toch die kerk niet kon verlaten. Onder de Dopersen, waartoe Anneke en haar echtgenoot behoorden, was ook lang geen eenstemmigheid. Naast een gematigde figuur als Meynardt uit Delft stond een zeer agressieve David Joris — later de moorman van de zogenaamde David Joristen, die met geweld het Koninkrijk Gods wilden vestigen. Al deze personen worden ten tonele gevoerd en uit hun lange gesprekken leert men hun opvattingen kennen. En — om niet meer te noemen — in Engeland maken Anneke en Arend kennis met de nog jonge John. Knox, de Reformator van Schotland.

In onze tijd, waarin geroepen wordt om oecumene en verbroedering, zou iedereen dit boek moeten lezen. Niet om een anti-papistische stemming aan te kweken, maar om ons opnieuw bewust te worden van de worsteling van onze vaderen om God te dienen naar Zijn Woord. In die strijd hebben ze alles op 't spel gezet: hun have en goed en zelfs hun leven. Daarvan legt dit boek een aangrijpend getuigenis af.

W. van Gorsel

R. J. v. d. Meulen, Prins van Egypte, bevrijder van Israël, 142 bïz., T. Wever, Franeker, 1975.

In dit boek wordt een aantal korte schetsen gegeven van het leven en het werk van Mozes, die goeddeels ontleend zijn aan het boek Exodus, met enkele schetsen van Schriftgedeelten uit Numeri en Deuteronomium. Het aantrekkelijke van dit boek is, dat de schrijver laat zien, van welke grote actualiteit het werk van Mozes is geweest in het leiden van zijn volk uit Egypte op weg naar Kanaan. Het is heilsgeschiedenis, waarvan het heil ook nu nog, voor Israël en voor de kerk, reddend en krachtig is. Het boek geeft voor predikers tevens een goed voorbeeld van een gepaste actualisering van de Schrift. Wij bevelen het boek graag aan.

C. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen