Boekbespreking

Wilhard Becker, Herbert Gudjons en Diéter Koller, 'Groepsdynamika, haar grenzen en mogelijkheden in het licht van de bijbel'. Serie Pastorale handreiking — J. N. Voorhoeve, Den Haag, ƒ 13, 90.

Dit boekje wil een bijdrage zijn in de discussie rondom het werken met groepsprocessen. Het doel is vooral inzicht te verschaffen in datgene wat onder groepsdynamica wordt verstaan, alsmede in datgene wat er niet mee wordt bedoeld.

Zeker is deze discussie de moeite waard binnen het welzijnswerk, omdat groepsprocessen als methodiek een grote belangstelling genieten.

Door velen wordt deze vorm van groepstrainingen als buitengewoon waardevol aangeprezen, terwijl anderen er bijzonder sceptisch tegenover staan.

In het eerste deel van dit goed leesbare boekje wordt wat uitvoeriger ingegaan op 't begrip 'groepsdynamika' (definitie, historische ontwikkeling, doeleinden en terreinen van praktische toepassing). Verder treft men hier in aan volgens welke beginselen en methoden men binnen de groepsdyamika werkt om tenslotte na te gaan hoe men groepsprocessen op het terrein van de kerkelijke gemeente kan toepassen.

Dit laatste doet men aan de hand van een verslag van de cursus 'Zielszorg vla de groep' (ontleend aan de 'Rufer'-beweging).

Uit de inhoudsopgave mag afgeleid worden dat de hier aangesneden problematiek binnen het, christelijk denken ons aller aandacht verdient. Zeker voor groepswerkers, vormingsleiders, jeugdleiders, alsmede voor predikanten in het pastorale werk is het de moeite waard kennis genomen te hebben van de groepsdynamika. In dit licht kan dit boekje beschouwd worden als een eerlijke poging om vanuit een bijbels verantwoord standpunt een meer en beter zicht te krijgen op processen die binnen de groep kunnen plaats vinden.

De auteurs zijn ervaren vakmensen en weten waarover zij het hebben. De problemen die aan de orde gesteld worden zijn relevant voor al diegenen, die binnen het pastoraat werkzaam zijn.

Gezien het feit, dal de invloed die van de groep uitgaat op de individuele groepsleden groot is, gaan de schrijvers uit van een specifieke groepssamenstelling: de leden behoren tot een kerk en kunnen als zodanig op hun geloof worden aangesproken. Binnen de groep ontstaat n.l. een groepsnorm' die bepalend is voor de gang van zaken. Het is met name deze groepsnorm die binnen de groepsdynamika aanleiding kan geven tot manipulatie en indoktrinatie. Deze gevaren worden door de schrijvers ook onderkend (blz. 25). Toch doen zij dit onvoldoende. Hoewel binnen de groep een bijbelse gedragslijn bepalend is voor het gehele groepsgebeuren zijn er ook tal van psychologische en ethische factoren die ondergronds in het 'gesprek' meespelen en daardoor een stempel zetten op de deelnemers. Spanningen binnen de groep kunnen op ongeoorloofde wijze afgereageerd worden op de enkeling.

Bovendien wordt invloed van de groepsdynamika overschat indien men spreekt van 'heropvoeding' van mensen door middel van groepen. Groepsdynamika is één van de middelen om mensen te beïnvloeden, maar de waarde moet niet overtrokken worden. Het zal steeds een samenspel van factoren zijn, dat aanleiding geeft tot verandering van gedrag. Het persoonlijk gesprek is daarvan een voorbeeld. Verder kunnen bij de 'heropvoeding' factoren een rol spelen die onttrokken zijn aan onze waarneming. Hoewel het dient te gaan om de innerlijke gesteldheid van mensen (blz. 20 e.v.) gaat het vaafe om uiterlijk waarneembaar gedrag. Het handelen dekt niet altijd het wezen. En maar al te vaak is het eerste het voorwerp van gesprek en ieder weet hoeveel slachtoffers dat heeft opgeleverd. Het zou nuttig zijn geweest indien de schrijvers van dit boek deze twee facetten duidelijker hadden onderscheiden, waardoor tevens ook de beperking van de groepsdynamika sterker naarvoren was gekomen.

C. Verhoeff

In het tweede en derde deel geven Dieter Koller en Wilhard Becker twee beschouwingen, waarin zij trachten te komen tot een plaatsbepaling van de groepsdynamika van theologisch gezichtspunt uit. Aan de geschiedenis van Israël wordt verduidelijkt, dat Gods handelen dynamisch is. Bij Jezus ontmoeten we zulke groepsdynamische doeleinden als oprechtheid (authenticiteit), positieve waardering (empathie), openheid en betrouwbaarheid.

De vraag wordt gesteld, of de groepsdynamijca ons in een psychische roes brengt of in het werkingsveld van de Heilige Geest.

Op die vraag wordt zeer genuanceerd geantwoord, waarbij de schrijvers alle moeite doen Heilige Geest en menselijke geest niet met elkaar, te verwarren. En toch meen ik, dat zij daar niet in slagen.

Ik kan niet aan de indruk ontkomen, dat het groepsproces functioneert ais een voorwaardenscheppende factor voor het werk van de H. Geest: 'Groepsprocessen zijn in zichzelf allesbehalve de goddelijke agape (liefde), maar zij kunnen bij christenen nieuwe voorwaarden scheppen voor een opbloeien van Gods liefde' (blz. 110). Te veel eer voor de humaniteit, te weinig eer voor de onweerstaanbare Geest Gods! Het geestelijke en het psychische, hoezeer ook voor de schrijvers van verschillende orde, worden m.i. toch tezeer op één lijn gesteld, zelfs in 'n hachelijke vergelijking met de verhouding der twee naturen van Christus: onvermengd en ongescheiden ! Wreekt zich hier niet in een gebrek-aan onderscheiding tussen het werk des Geestes in de schepping en in de herschepping ?

Overigens worden hier vragen aan de orde gsteld, die niet omzeild kunnen worden door allen, die betrokken zijn bij groeps-en vormingswerk.

A. Romein

J. F. Lescrauwaet, e.a., Balans van de Nederlandse Kerk, 281 blz., ƒ27, 50, Ambo, Bilthoven, 1975.

Als in dit boek gesproken wordt over de Nederlandse Kerk, wordt daarmee bedoeld de Roomskatholieke kerk in Nederland. Daarin is de laatste jaren ontzaglijk veel gebeurd. Er is een ontwikkeling gaande, die stormachtig genoemd kan worden, en die ver boven en tegenover alle verwachtingen is gegaan. Deze ontwikkeling is nog steeds gaande. In de laatste tijd gaat zij vooral in de richting van een voorzichtige terugbuiging, met de bedoeling om tot een juist evenwicht te komen tussen progressieve en conservatieve tendenzen, die beide voorkomen en lange tijd fel tegenover elkaar hebben gestaan. Een benoeming als die van kardinaal Willebrands wijst duidelijk in die richting. En in diezelfde richting wijst ook dit boek. De toon van dit boek is gematigd progressief, en doelbewust erop uit om samenbindend te werken en toch de winst van de nieuwere ontwikkeling vast te leggen. Zo gaan de diverse schrijvers op alle gebieden van theologie en kerk na, wat er op de nieuwe christologische ontwerpen, en Boeracker geeft een theologische analyse van wat er destijds het pastoraal Concilie in Noordwijkerhout is gebeurd. Ook worden het kerkrecht, de moraal en de liturgie behandeld, evenals de geloofsbeleving en het bisschoppelijk gezag. Kortom, wie dit boek leest, krijgt een vrij complete indruk van wat op dit ogenblik de stand van zaken is in de Roomskatholieke Kerk in Nederland.

C. G.

Aandacht voor Groen van Prinsterer, samengesteld door Dr. G. Puchinger, J. H. Kok, Kampen.

In boekje , (84 pagina's) heeft de historicus Puchinger drie oude artikeltjes over Groen weer uitgegeven: n.l. van Busken Huet (1870), Schaepman (1876) en Gerretson. Hoe keek de tijdgenoot (maar bepaald niet geestverwante) Huet tegen Groen aan ? Met diep respekt en invoelingsvermogen ! Maar 't heeft hem niet van zijn dwaalwegen kunnen weerhouden, voeg ik eraan toe.

Schaepman, de R.K. leider, was jongere tijdgenoot. Ook bij hem respekt. Maar of Groen niet wist wat het Evangelie was en in zijn, stervensure misschien wel de oude moederkerk in de schoot is gevallen, — heel die Roomse pathos doet ons belachelijk aan. Het artikel van de historicus Gerretson (het grootste) gaat over Groens aanleg, 't Is zoals steeds bij deze hooggeleerde boeiend, oorspronkelijk, deskundig en aanvechtbaar. Groen onze enige consequente - liberaal ? ! Vandaar zijn verdediging van de Afgescheidenen en van het recht der Geref. Gezindte in de N. H. Kerk ? ! Is Groens aanleg niet door een bekering heengegaan ?

Interessant voor historici.

C. Blenk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen