Eén reformatorische kerk?

Vorige week citeerden we dr. A. Kuyper uit de Heraut. We doen het nog een keer, nu over zijn uitzien naar de vereniging van alle gereformeerde belijders: 

’Het is daarom, dat we met dankbaarheid elk teeken begroeten, dat op een behoefte naar saamwerking en vereeniging van de verspreide leden der Gereformeerde gezindheid wijst.

Vooral in de ernstige tijden, die we beleven, is toenadering en vereeniging van al wat nog aan de Gereformeerde belijdenis vasthoudt, eisch.

In de Hervormde Kerk wordt dit ook door niet Gereformeerde broederen wel gevoeld, en er zijn, voor wie acht geeft op de teekenen der tijden, wel bewijzen, dat men ook daar allengs losraakt van de idee van de „Volkskerk", waarin „heel het volk" moet worden opgenomen, en men meer gevoelen gaat voor een saamvoegen van al wat nog Gereformeerd is in één Kerk, die dan weer zuiver naar den eisch van Gods Woord kan worden ingericht en voor de belijdenis der Vaderen kan opkomen. (...)

En eindelijk sluit zich daarbij aan, dat ook uit onze Gereformeerde Kerken de vraag is opgegaan, of het niet goed zou wezen, nadere aansluiting te zoeken met de Gereformeerde gemeenten in ons vaderland, waarin ook een deel van ons Gereformeerde volk gevonden wordt.

Kuyper zou nog eens moeten kunnen zien welke vraag thans 'uit onze Gereformeerde Kerken' is opgegaan, nu uitgerekend met de midden-orthodoxie een verbond wordt gemaakt in Samen-op-Weg. Het moderamen van de Hervormde Synode heeft de Ver. voor Vrijzinnige Hervormden al wel gerust gesteld door de functie van de vrijzinnigheid te erkennen en te waarderen (blijkens een opgetogen verklaring van de vrijzinnigen in hun blad Kerk en Wereld) en dat dit in Samen-op-Weg ook gehonoreerd zal worden. Maar terecht signaleert het Nederlands Dagblad, dat de vrijzinnigen in de Hervormde Kerk op retour zijn maar in de (syn.) Gereformeerde Kerken is de vrijzinnige stroming veel actiever en zijn juist de verontrusten in het defensief. Dat men zo'n impuls in zijn kerk kan missen als kiespijn, verstaan we. Ook zijn we het met het Nederlands Dagblad eens, dat Afscheiding en Doleantie, qua achtergrond, in Samen-op-Weg niet meer te herkennen zijn. Kuypers zicht op de ene reformatorische kerk krijgt in het samen-opweg streven geen gestalte. Eerder zit men wat met hen, die gereformeerd willen zijn en die als hindernis bij de eenwording worden ervaren.

Andere boeg

Toch wil ik het ook even over een andere boeg gooien. Want Kuypers visie van de éne reformatorische kerk duikt wél weer op. Met name vanuit de kring van de Gereformeerde Verontrusten wordt er nogal eens over gesproken en in het blad Koers duiken stemmen, die daar op aan dringen, ook nogal eens op. Merkwaardig is intussen, dat in toenemende mate verontruste gereformeerden zich begeven onder de Hervormd Gereformeerde prediking, zelfs Hervormd worden, en dat recent door de Verontrusten bij monde van de heer J. Rippen oriëntatie op de Gereformeerde Bond als mogelijkheid voor hen werd genoemd. Maar moeten we ook hier niet zeggen dat eerder de grote kerkelijke verlegenheid tot zulk een vraag van één reformatorische kerk leidt dan echt zicht op de noodzaak om samen kerk te zijn ? Zolang het 'goed' gaat in welke kerk of gemeente ook wordt er niet gepeinsd over samengaan. En, laten we eerlijk wezen: wie ziet het werkelijk echt gebeuren, al de gereformeerdheden bij elkaar in één kerk ? Ik zeg niet — om een woord van Luther te gebruiken — dat het zou zijn als wanneer 'een herder in één stal wolven, leeuwen, arenden en schapen bijeen deed', als in één kerk zouden samengaan: ds. W. L. Tukker, drs. A. Vergunst, ds. F. Mallan, ds. J. H. Velema, ds. E. du Marchie van Voorthuizen, prof. C. Veenhof, prof. dr. J. Douma, ds. J. V. Mechelen (we bedoelen hen als vertegenwoordigers van hun kerken) , en hen dan nog maar 'n willekeurge representant van vrije gereformeerd hetende groepen te noemen ds. A. Uitslag of ds. B. Jongejan. Misschien zou de één met de ander of de ander met de één het besf kunnen vinden. Maar zouden al deze voorgangers, met hun — door de jaren gestempelde — kerkelijke achtergrond, hun visie op de kerk, op de geloofsstukken zó maar in één kerk onder te brengen zijn? Het zou voorshands meer maakwerk zijn dan organische ontwikkeling. Hoe heeft elk van de kerken van Gereformeerde signatuur zélf weer niet z'n modaliteiten en, vanuit het besef dat men één moet zijn rondom de belijdenis, de grootste moeite om de vleugels bijeen te houden ? Zou het voor ons als Hervormd Gereformeerden anders zijn wanneer we eens als zelfstandige kerk zélf verantwoordelijk moesten zijn voor kerkelijk beleid ? Wat is er — om nog maar iets te noemen — twist, tweedracht, gekrakeel en onderlinge verdachtmaking tot beschamens toe, zelfs tot in het onbetamelijke. Of het dan niet zou moeten ? Ja en neen ! Bijbels gezien moet al wat gereformeerd is, naar de Schrift wil leven, bijeen zijn. Maar hoe en waar ? De Vrijgemaakt Gereformeerden hebben vanuit hun eerlijke verstaan van de Schriften de weg van de voortdurende reformatie — zeg zuivering, zeg per consequentie dus ook scheuring— gekozen en wat zij consequent uitvoeren willen anderen in principe. Hervormd Gereformeerden hebben vanuit hun verstaan van de Schriften de weg van de scheiding niet kunnen en willen gaan. Men kan nu toch maar niét even van visie veranderen zoals men van kruidenier verandert ?

Me dunkt, we dromen wel van één reformatorische kerk maar droom en gestalte zijn er nog altijd twee. God mag de hemelen wel scheuren en nederkomen om het gruis van Sion bijeen te brengen op Zijn tijd en wijze. Zo langzamerhand mogen wij er aan toe zijn — én in de binnenkamer én publiek in de gemeente voor Gods Aangezicht — om de breuk te bewenen en schuld te belijden. Bij Abraham, Izak en Jacob zien ze elkaar momenteel, zij die elkaar hier niet zagen of als ze elkaar zagen, zeiden welk hun eigen visie was of er ook met elkaar over streden. We geloven dat er ook nu een Kerk is door de kerken heen die straks met Abraham, Izak en Jacob rond het Lam zal staan. Dan zal aan de vorige dingen niet meer worden gedacht. Gelukkig als het ook thans nog mogelijk is, dat broeders van verschillende kerken met elkaar in vrede en eensgezindheid, ook al is het niet in één reformatorische kerk, kunnen verkeren. Men zal misschien zeggen: zó maakt u zich te gemakkelijk van de kerkvraag af. Toch niet: ik geloof dat we er niet anders over kunnen praten de 'standpunten' zijn nu toch bekend — zolang er niet werkelijk besef van schuld vanwege de breuk en de altijd maar weer voortetende broedertwist komt, tot in (letter)gevechten om te Bijbel toe.

De Psalmdichter zegt van de heidenen dat hij ze in de Naam des Heeren verbouwen heeft. Zo komt het helaas in gereformeerd hetende kringen, die samen reformatorisch(e kerk) zouden moeten zijn, ook voor dat de één de ander verbouwt. Wat ligt hier een door de jaren opgehoopte en tot op vandaag herhaalde schuld. En ook waar de verhoudingen vriendelijker liggen en waar Gode zij dank vruchtbare samenwerking zijn kan daar zijn de kerkelijke muren, die verdeeld houden, zó hoog, dat we er niet zonder kleerscheuren en pijn af (mogen) komen als die geslecht zouden worden. Als er een dag van verootmoediging komt dan mag het oordeel, dat van Gods huis begint, wel niet vergeten' worden !

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen