Ontsporingen

2

Actualiteit

In het eerste artikel wezen wij op het geheimeniskarakter van de openbaring, hetgeen een reden is geweest, waarom altijd weer de vragen hieromtrent aan de orde zijn gesteld. Nu willen wij vooral letten op het existentieel-actuele karakter van dit onderwerp.

Als wij een blik in de geschiedenis werpen, ontdekken wij, dat de meeste dwalingen in de kerk zijn ontstaan op het punt van de verhouding tussen Woord en Geest. Dat ligt ook min of meer voor de hand. In de eerste plaats bestaat het gevaar, dat wij mensen voor de grens van ons weten en denken niet blijven staan, maar dieper willen doordringen in het geheimenis der Godsopenbaring dan ons gegeven is. Dan vinden er ongeoorloofde grensoverschrijdingen plaats, waardoor menselijke speculatie de plaats gaat innemen van het gehoorzaam luisteren naar het Schriftwoord. Tegelijk zien wij dan, dat het niet bij speculaties blijft. Het hele geestelijke leven wordt erdoor ontwricht, zowel in de verhouding tussen de mens en God alsook in de verhouding tussen de mensen onderling.

Het Woord ten koste van de Geest

In concreto ontstond de afwijking meestal in het eenzijdig beklemtonen van het Woord ten koste van de Geest óf, precies andersom, in het eenzijdig beklemtonen van de Geest ten koste van het Woord. In het eerste geval zien wij altijd verstarring optreden, het heersen van een rationele leer, waarin het leven van de Geest wordt gemist. Men meende dan aan het instemmen met de rechte leer genoeg te hebben en men ging deze maatstaf wettisch hanteren als een keurslijf, waarin het leven van de gemeente werd doodgedrukt.

Deze eenzijdigheid treffen wij meerdere malen in de geschiedenis van de kerk aan, zowel vóór als na de Reformatie, en het zal door niemand kunnen worden ontkend, dat ze ook in het heden nog voorkomt, bepaald niet ver van huis. Men kan zich zo verschansen in een erkennen van de waarheid van de Schrift, dat het wel allemaal heel erg waar is, wat men zegt, maar toch de wervende en overtuigende kracht erin wordt gemist.

Ten diepste steekt hier het grondige misverstand achter, dat Gods openbaring alleen een kwestie is van het hebben van een boek, van de Bijbel, die toch gelijk heeft, zonder dat men een oog en een hart heeft voor de werkelijkheid van de Geest. Men is dan vergeten, dat God zich aan ons bekend heeft gemaakt en zich nog bekend maakt door Woord en Geest.

De Geest ten koste van het Woord

Toch moet worden gezegd, dat de afglijding ter anderer zijde veel meer en in veel agressievere vorm is opgetreden. Juist in reactie op een dode leerheiligheid zijn er altijd weer geweest, die op de toer van de Geest gingen denken en leven en zodoende kwamen tot een verwaarlozing van het Woord. Wij vinden deze reactie reeds in de oude kerk. Toen waren er al de groepen, die zich van de kerk afscheidden, omdat zij meenden, dat de kerk een dode kerk is, die wel de leer en de letter bezit maar niet de Geest en het leven. Zij lieten zich erop voorstaan, dat zij daarentegen bezitters waren van de Geest, door de Geest vervuld en verlicht, en daarom alleen in staat om God te kennen, om te weten wat het heil is. Deze mensen achtten de kennis van het Woord van weinig belang. Zij koersten veel meer op een directe openbaring door de Geest van binnen. Zij leefden bij het inwendige licht.

In de tijd van de Reformatie zien wij dezelfde stromingen weer naar voren treden in de Dopers. Ongetwijfeld zijn daar vele waarachtige gelovigen onder geweest. Maar zij gingen fout op het misverstaan van de rechte verhouding tussen Woord en.Geest en kwamen zodoende tot allerlei andere verkeerde voorstellingen.

Tot op heden zien wij echter deze lijn zich voortbewegen, op allerlei wijze. Het kan zich voordoen in een ouderwetse vorm, wanneer de innerlijke beleving wordt losgemaakt van de Schrift, en als 'het echte' op rekening van de Geest wordt geschreven. Het is duidelijk, dat dit een verschijnsel is, dat ook in onze kring niet geheel onbekend is.

Anderzijds komen wij het ook in hele moderne vormen tegen. Wanneer mem b.v. in de ontwikkeling van 't eigentijdse denken een beweging van de Geest meent te ontdekken, die een eigen gezag heeft ten opzichte van en zelfs tegenover het gezag van het Woord. Men geeft dan aan de openbaring door de Geest een inhoud, die op gespannen voet staat met het spreken van de Schrift. Zo worden momenteel in de kerk heel wat nieuwe opvattingen gelanceerd en in practijk gebracht, die wij niet alleen in de Schrift niet aantreffen, maar waartegen de Schrift zich zelfs duidelijk keert. En men motiveert dit dan met de uitspraak, dat men op deze wijze zich laat leiden door de Geest.

Uit het bovenstaande wordt duidelijk, dat het een actuele zaak is om over Woord en Geest in hun onderlinge verbondenheid en onderscheidenheid na te denken. Daarbij zal, zoals wij al opmerkten, in de eerste plaats moeten worden nagegaan, hoe de Schrift zelf hierover spreekt. Maar daarna zal ook de geschiedenis haar woord moeten spreken, juist met het oog op de lering, die hieruit te trekken valt voor het heden. Terwijl het dan ook nodig is om tot een eigentijdse positiebepaling te komen, opdat wij zo in verbondenheid met de Schrift en het belijden der kerk komen tot een verantwoorde stellingname tegen allerlei stromingen in onze tijd, waarin de rechte verhouding tussen Woord en Geest opnieuw wordt bedreigd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen