De combi-synode

We zullen de lezers niet vermoeien met een gedetailleerd verslag van een (vooral op de eerste dag) tamme zitting van de gecombineerde Gereformeerde en Hervormde Synode. Wel geven we een impressie, een soort dwarsdoorsnede van deze tweede synodale ontmoeting van beide kerken.

Magere koeien

Het rapport 'Kernen van belijden' kreeg een slecht onthaal. Voor de één ging het te ver en voor de ander niet ver genoeg. We hebben geen behoefte aan een nieuw belijdenis geschrift, was een algemeen gehoorde opmerking, voor de één niet omdat men helemaal geen behoefte had aan een vaste belijdenis (belijden is een dynamische zaak) voor de ander niet omdat we in de klassieke belijdenisgeschriften het belijden adequaat vertolkt vinden.

De gereformeerde ds. J. Vlaardingerbroek stelde eigenlijk eerst een voorvraag: 'Hoe gaan we samen op weg'. Vroeger vond men binnen de Gereformeerde Kerken dat - deze de vette koe was (een belijdende kerk) en de Hervormde Kerk de magere. Bij samengaan zou de vette koe door de magere worden verslonden. Thans — aldus ds. Vlaardingerbroek — zijn beide kerken mager. Als beide kerken, die moeite hebben met het belijden, thans samen zullen gaan ontstaat er geen nieuwe belijdende kerk. Twee zieken worden niet beter als je ze in hetzelfde bed stopt. Weten we nog wat bekering betekent ? We moeten als kerken staan voor de Waarheid, die we niet behoeven op te zoeken maar 'die we drommels goed weten' en die in de belijdenis is vertolkt.

Ds. M. Baan (Herv., Aalburg) vond, dat we ons zelf met zo'n gezamenlijke synode voor de gek aan het houden waren. 'Zet de hele aanzet in het museum' concludeerde hij. We zijn bezig een schip te bouwen, dat niet zeewaardig is. Hij vergeleek het met een rederij, die in de zestiende eeuw een zo fraai en goed schip maakte, dat vele anderen ook zo'n schip wilden. Door de jaren heen kwamen er steeds weer andere deskundigen aan te pas die de één hier, de ander daar een wijziging aanbrachten tot tenslotte een schip ontstond waar niets meer op z'n plaats stond en dat niet meer dreef. Zo werd er ook aan het belijden geknutseld, terwijl we van huis uit een goede belijdenis hebben. Het maken van een belijdenis, aldus ds. Baan is niet een zaak voor een commissie maar een belijdenis wordt geboren in nachtelijke worsteling, waarna 'een man deze over een muur werpt' (Guido de Brés).

Ds. H. Binnekamp (Hervormd, Maarssen) vroeg de zorg, die uit de Verklaring van het hoofdbestuur van de G.B. sprak over het rechte belijden ter harte te nemen (al had hij de Verklaring breder en dieper willen doen wortelen in de Geref. Gezindte). 'Als we de stemvork van het belijden houden bij vele theologische publicaties dan horen we de dissonant'. Daarom hebben we als Hervormden en Gereformeerden ons samen te verootmoedigen. We moeten ook niet komen tot een nieuwe belijdenis. Dat heeft altijd het gevaar van reductie. Hij pleitte wel voor concentratie.

Merkwaardig was, dat enkele ouderlingen uit de Gereformeerde Kerken aansloten bij de Verklaring van het hoofdbestuur, die al of niet uitgesproken toch wel op de achtergrond telkens merkbaar was. Eén van hen zei getroffen te zijn door het opkomen voor de belijdenis in de Verklaring. Het gaat in de kerk niet om ruimte voor vrijzinnigen, verontrusten en Gereformeerde Bonders, maar om ruimte voor het Woord. 'Wat mag er op de kansel ? ' is de kernvraag, merkte een ander op. De Gereformeerde Kerken zijn ontstaan vanwege het loslaten van het Woord in de Hervormde Kerk. We mogen nu geen ja zeggen tegen vereniging als er zóveel wind van leer is.

Prof. dr. H. Jonker, die in de Hervormde Kerk drie stromingen onderscheidde (vrijzinnig hervormd, midden-orthodox hervormd en gereformeerd hervormd) en in de Gereformeerde Kerken, twee (oecumenisch gereformeerd en confessioneel gereformeerd) zag de belijdenis als een oorlogsvlag in de strijd (géén vaandel). We moeten elkander erkennen in de strijd om de Waarheid, die wij in de Hervormde Kerk al jaren kennen.

Ds. C. van Sliedregt riep op tot verootmoediging bij het verbroken altaar. De grenzen van de Waarheid worden getrokken bij het altaar vandaan. Laat in het samengaan de Bonders en de Verontrusten niet achter, vroeg hij, want dan wordt een altaar gebouwd met 10 stenen.

Ouderling Ledegang (Geref.) zei dat er al veel pogingen tot nieuw belijden waren gedaan maar dat alleen de Heidelbergse Catechismus het 400 jaar heeft uitgehouden.

Prof. dr. J. Plomp meende dat. we bezig zijn een slag in de lucht te slaan. In de gemeenten moet het groeien anders slaan we met een belijdend stuk een slag in de lucht. Er is bovendien nog geen stuk ontstaan, dat bij beide kerken weerklank vond. Het Eenparig Geloofsgetuigenis, van prof. dr. G. C. Berkouwer en prof. dr. H. N. Ridderbos, dat nog wel weer opnieuw in de Geref. Kerken aan de orde moet komen, maar onder somber voorteken ('de doodsklok wordt er al over geluid') vond in de Hervormde Kerk op een enkele confessionele na een slecht onthaal. En het Getuigenis, dat in de kerk grote weerklank vond, vond in de Gereformeerde Kerken geen weerklank.

Al met al was het debat over de Belijdenis een povere zaak. Men is geneigd te zeggen, dat men bleef steken in de belijdenis van de magere koeien. Eén ding is echter zeker: in geen van beide kerken is meer te rekenen op een meerderheid, die binding aan de belijdenis wenst.

Een tiental afgevaardigden (5 Hervormden en 5 Gereformeerden) stelden voor de werkgroep (voor het belijden) op te dragen: 'studie te maken van het funktioneren van de bestaande belijdenisgeschriften en zodanige voorstellen te doen dat zowel in de Ned. Herv. Kerk en de Geref. Kerken afzonderlijk als in deze kerken in haar Samen-op-weg-zijn de binding aan deze belijdenisgeschriften tot haar recht komt'.

(Ingediend door: M. Baan, A. J. de Bakker, W. Boer, S. Buikema, J. Koele, E. Pieltjes, J. Vlaardingerbroek, J. Vroegindeweij, J. Groen en J. Pronk). Dit voorstel verwierf 37 stemmen. Te weinig om het te halen. Het volgende voorstel haalde het wel: 

’Dankbaar ons houdend aan en levend uit de belijdenis die onze kerken gemeenschappelijk hebben, in verlegenheid om te komen tot de formulering van een geheel nieuw belijdenisgeschrift, besluit de vergadering de beide synoden aan te bevelen een geschrift te doen opstellen waarin enkele grondlijnen van het belijden in kaart worden gebracht, om de gemeente van dienst te zijn in de uitdagingen en aanvechtingen van deze tijd'.

Plaatselijke samenwerking

In de bespreking van de nota plaatselijke samenwerking kwamen allerlei elementen uit de eerder gevoerde discussie terug. Ds. M. Baan vroeg of men bij de eenwording elkaar vond in het schuldenaar worden voor God. Werd men uit de nood tot elkaar gedreven of is het dat de blinde de blinde leidt ? Waar is de aandacht — zo vroeg hij verder — voor het werk van de Heilige Geest ?

Ds. J. Vlaardingerbroek wilde graag samen op weg met ieder die naar het Woord belijdt. Hij vreesde echter dat de nu nagestreefde oecumene de oecumene van het midden was, en dat vele ter anderer zijde door de samenwerking zouden worden ontheemd.

Dr. A. H. van den Heuvel hoopte, dat op de tweede dag het resultaat vreugdevoller zou zijn dan op de eerste dag toen niets werd aanvaard en alles afgewezen. Hij signaleerde, dat er twee groepen in de kerken waren. De groep vertegenwoordigd door het hoofdbestuur van de Geref. Bond en die door ds. Vlaardingerbroek, die wel samen willen 'maar niet zó' en de mensen die zeggen: gescheiden optrekken mag geen dag langer. 'We kunnen het ons niet veroorloven geen risico's te nemen’.

Ds. H. Binnekamp merkte intussen op het te betreuren dat niet duidelijk boven tafel is gekomen waarom in Geref. Bondsgemeenten het contact met de Geref. Kerken maar stroef verloopt: het verschil in visie op het gezag van de Schrift, de functie van de belijdenis en het zich meer en meer verwijderen van het gereformeerde spoor in de theologische arbeid binnen de Geref. Kerken (in het kort de verklaring van het hoofdbestuur van de G.B.). Het gaat om de twee-eenheid van Woord en Geest. Ds. Binnekamp uitte zijn bezorgdheid óver het feit, dat bij een samengaan der kerken de problemen 'die wij in onze kerk hebben alleen maar verdubbelen'. Onze zorg is: het reformatorisch karakter van de kerk.

Dr. B. Rietveld (Geref.) zou het op prijsstellen als de rechterflank mee ging doen. Ds. B. Aalbers (predikant voor hervormden en gereformeerden te Geldrop), die meende, dat de gereformeerden thans de vragen die de vrijzinnigen stellen (prof. dr. E. J. Beker vroeg daar nl. aandacht voor) beter oppikken dan de gereformeerden zelf, merkte op: de Verklaring van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond staat dwars op wat wij plaatselijk bedoelen. Hij vroeg: wat is de inbreng van de Gereformeerde Bond zélf ?

Zo kabbelden de discussies voort in dit grote synodale gezelschapsspel, waar weinig tot echte duidelijkheid kwam. Ook hier bleek intussen dat de oecumene hier die van het midden is. Waar zal het uitkomen ? Een triest moment vonden we (het zou een voorspel kunnen zijn op wat verder komen moet) dat moment, waarop de R.K. bisschop Ernst de synode toe: sprak. Sommige synodeleden trokken zich toen terug. Een R.K. bisschop op een reformatorische synode! Natuurlijk gaat het me niet om de man. Deze was alle vriendelijkheid zelf. Maar ligt tussen Rome en ons nog de mis als een vervloekte afgoderij ? (H.C.) Deze terminologie past niet meer — we weten het — in de zoete droom der oecumene. Een applaus volgde op het bisschoppelijk betoog inzake geloofsverbondenheid. We konden de vreugde erover niet meebeleven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen