Boekbespreking

Samuel Rutherford: De beproeving en zegepraal des geloofs. G. Kool, Veenendaal, 1974, 380 blz. Geb. ƒ 37, 50.

Samuel Rutherford heeft, terecht, onder de liefhebbers van de lectuur der Puriteinen een goede naam. Het heeft een keer maar weinig gescheeld of hij zou overgekomen zijn naar de Nederlanden; hij had nl. een benoeming als theologisch hoogleraar te Utrecht, voelde er ook veel voor die aan te nemen, maar werd tenslotte door de situatie in eigen land, Schotland, weerhouden.

Het boek dat hier voor ons ligt bestaat uit 2 Leerredenen over de geschiedenis van de Kananese vrouw (Mattheus 15 en Markus 7).

Al jaren geleden zijn deze preken uit het Engels vertaald door ds. Y. Doornveld, toen Hervormd Predikant te Lage Vuursche, en door de bekende vertaler van diverse Engelse oude schrijvers de heer C. B. van Woerden. Thans heeft de uitgever G. Kool te Veenendaal voor een herdruk gezorgd; hij gaf aan het boek een degelijk en waardig uiterlijk.

Wij willen voorop stellen dat er over dit boek heel veel goeds is te zeggen. De lezer wordt onophoudelijk getroffen door sprekende beelden, door vele fijne en treffende uitspraken en door allerlei diepe gedachten. Men heeft als men het boek gebruikt als stof voor meditatie aan een paar bladzijden per dag genoeg. Wij bevelen het voor dit doel gaarne aan.

Er moet echter wel bij opgemerkt worden dat men zeker enigszins thuis moet zijn in het taalgebruik van de stichtelijke schrijvers uit de 17e eeuw wil men hetgeen hier geboden wordt recht kunnen waarderen, ja zelfs kunnen vatten.

Het verstaan van het boek is extra bemoeilijkt door de vele vaktermen die door Rutherford zijn gebruikt en die slechts heel gebrekkig vertaald zijn. Als er om slechts één voorbeeld te noemen op blz. 114 gesproken wordt over een 'woordelijk verbond' zullen velen niet-theologisch geschoolde lezers in het duister tasten naar de zin ervan.

Rutherford is een alleszins merkwaardig man geweest. Een Schots presbyteriaan; daarin zeer te prijzen; een puritein, die de middenweg wilde gaan tussen het nomisme (wetticisme) en antinomianisme (de idee dat de Wet voor de christen is afgeschaft), waarin door hem echter meer de kant van het wetticisme is gehouden dan ons lief is; een scholasticus, die, ook in dit boek, ettelijke onderscheidingen aanbrengt, — en daarin door ons onmogelijk te volgen is.

De exegese in deze preken is zeer zwak. De Leerredenen zijn eigenlijk meer theologische verhandelingen naar aanliding van een zeker Schriftgedeelte dan preken. Maar herhaaldelijk vlecht Rutherford daar de 'gebruiken' tussendoor, waardoor het geheel toch nog een min of meer praktisch karakter krijgt, wat dan de eigenlijke aroma aan dit boek geeft. De scholasticus en de pietist gingen in Rutherford gelijk op en waren zelfs innerlijk verbonden.

Hoewel Rutherford zijn boek genoemd heeft de Zegepraal des gelóófs, staat toch niet — wat men op grond van de titel wel verwachten zou — het geloof het meest centraal; dat is veeleer de wedergeboorte. Rutherford laat heel het geestelijke leven opkomen uit het zaad, de hebbelijkheid (habitus) des geloofs. Zelfs schroomt hij niet de genade in dit verband physiek te noemen (pg. 168).

Hoe ver is men hier verwijderd van wat eens de ontdekking van Luther was, n.l. dat de genade de gunst van God is, in Christus, jegens zondaren die alleen maar zondaren zijn.

Wij ontkennen hiermee niet, maar herhalen, dat het boek heel mooie passages bevat, vol geestelijke rijkdom. Rutherford was een zeer geestelijk en levend man en dat is ook in dit boek duidelijk merkbaar.

De waarschuwing aan de hele wereld voor het gevaar van het communisme die Alexander Solzjenitsyn op 30 juni van dit jaar in Washington liet horen is in een eenvoudig uitgevoerde brochure in Nederlandse vertaling onder de titel 'Onze vrijheid' verkrijgbaar. Te bestellen door storting van ƒ2, — en ƒ 0, 80 (porti) op gironr. 288866 van ds. G. A. Zijderveld, Loskade 13, Middelburg. Bü 50 ex. of meer ƒ 1, — per stuk. Zeer aanbevolen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen