De patiënt en zijn verpleging

2

De verpleegkundige

De verpleegkundige is in de verhouding arts-patiënt niet alleen een schakel, maar heeft een eigen taak.

Bij Hippokrates wordt de verpleegkundige reeds genoemd. In zijn werken schrijft hij: 'Bij de patiënt wordt een leerling achtergelaten:

Ie om te zorgen, dat de voorschriften juist in acht worden genomen;

2e om het voedsel op de juiste tijd én in passende samenstelling toe te dienen;

3e opdat de dokter niet onkundig blijve van reacties en veranderingen.

Het toezicht op de zieke mag nooit aan leken worden opgedragen’.

De diakonessen zijn de eerste verpleegsters geweest. De 'diakonoi' waren de dienende leden van de vroeg christelijke kerkelijke gemeenschap, die o.a. dienden om de zieken te verzorgen.

Toen er nog bijna geen artsen in West Europa waren, bestond de verzorging van de zieken bijna uitsluitend uit verpleging. Eeuwenlang liet men religieuzen het werk doen in de ziekenhuizen, 'vaak om 'de goede werken' te doen.

In Lyon bestond er in het begin van de 16e eeuw reeds een wereldlijk verpleegsterskorps, waarbij een zorgvuldige selectie werd toegepast en waar een proeftijd bestond.

In de 17e en 18e eeuw ziet men een diep verval in de ziekenhuizen: sociaal sterke achteruitgang en de zieken en armen werden als een out-cast van de maatschappij gezien.

In 1822 komt er een réveil met Fliedner. Hij legt echter alleen de nadruk op het geven van zorg en troost bij de verpleging van zieken. Kort hierna komt Florence Nightingale, zij stichtte een school voor opleiding voor verpleegsters, waar vakopleiding de kern vormt. Hier had de accentverschuiving in de verpleging plaats van het religieuze naar het technisch-deskundige.

Zaalvisite

Graag wil ik u nu een korte beschrijving geven hoe dit alles in de praktijk uitwerkte en wel door een zaalvisite te beschrijven.

De zaal aan de kant, de bedden gericht, het beddegped gladgetrokken; onder doodse stilte betrad het hoofd van de afdeling de zaal. Aan zijn linkerschouder de hoofdzuster, stijf van het glanzendste linnen, rechts de oudste zaalassistent, daarachter de Ie verpleegster om de voorschriften op te schrijven en de jongste zaalassistent met de ziektegeschiedenis. En daarachter een stoet van studenten allemaal wit-gejast, allemaal met stethoscoop en percussie-hamer op dezelfde manier in de zak als de leermeester en daarom heen de zaalzusters, dé ogen groot van eerbied. Zo schrijdt de stoet van bed tot bed; een korte blik hier, daar even een tasten, wat verder een uitvoeriger onderzoek, een gefluisterde beslissing of met een plotselinge stemverheffing een demonstratie voor de studenten.

De patiënt voelt zich aangeraakt door een macht, die leven en dood in handen heeft.

Samenwerking

Wij keren nu weer terug tot de patiënt, de lijdende mens. Het lijden, dat ont­ staan kan zijn uit pijn, maar ook door angst voor het onbekende zolang de diagnose nog niet gesteld is: 'dokter, het is toch geen kanker' ? en 'wat gaat er nu met me gebeuren' ? Rond deze patiënt staan nu de arts, de verpleegkundige en de pastor. Het is in dit geheel niet, dat een verpleegkundige voor de arts werkt, maar dat beiden samenwerken aan het heil van de patiënt; daarbij heeft een ieder zich te concentreren op zijn eigen taak, waarbij een wederzijds respecteren van ieders competentie aanwezig moet zijn. Het kennen van eikaars werkzaamheden zal zeker het functioneel inspelen op eikaars verwachtingen ten goede komen. Dat er in de praktijk storingen ontstaan door kortsluitingen is niet vreemd; tijdgebrek en personeelstekort zijn hiervan vaak de oorzaak.

Een zieke kan men niet alleen behandelen, men moet ook begeleiden en in dit begeleiden legt ieder een verschillend accent. Hier is sprake van empathie, het a.h.w. in de huid van de ander kruipen. Men moet zich open stellen voor de ander, maar als men te veel vervuld is van zichzelf kan men zich niet openstellen. Het kan ook zijn dat men te angstig is om zich open te stellen voor de ander. n

Het ingaan op innerlijk leed vraagt niet alleen om tot wijsheid verdichte ervaring, maar ook om goedheid, die tot echt medelijden in staat is en tegelijkertijd geborgenheid geeft.

Technische hulpverlening

Door de sterke funktionalisering en secularisatie van de verpleging ontstaat het gevaar van de reductie van de verpleging tot technische hulpverlening. Wij denken hierbij vooral aan de cardio-en intensivecare afdelingen, aan de nier-dialyse enz., waar véél knopjes en monitors aanwezig zijn en men gemakkelijker geneigd is om te vergeten, dat hier een mens ligt, een mens voor wie deze techniek juist iets bedreigends krijgt. In de regel horen wij, dat het voor de patiënt een verademing is, als hij van deze hooggespecialiseerde afdeling overgeplaatst kan worden naar de 'gewone' afdeling. Hier wordt dus nog een extra appèl - op de verpleegkundige gedaan.

Door verdere intellectualisering van de verpleegkundigen, als gevolg van toenemend theoretisch onderricht, wordt de persoonlijkheidsvorming ook wel , verwaarloosd.

Op een verpleegafdeling wórdt de relatie verpleegkundige-patiënt voortdurend opgesplitst; de verpleegkundige verzorgt een groot aantal patiënten; hierdoor wórdt het persoonlijk contact sterk teruggedrongen; ook wordt de onpersoonlijkheid onderstreept door b.v. te spreken over 'kamer 9 met die galblaas'. Men streeft dan aar een emotionele verharding; men dient niet te merken wat er in de verpleegkundige omgaat, er is ook geen ruimte (letterlijk en figuurlijk), waar de verpleegkundige zich emotioneel kan ontladen. Hierdoor kan de betrokkene in een emotioneel isolement komen, waardoor ongewild, ook de patiënt gevangene van zijn emoties kan worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen