Vraag en antwoord

In ons artikel van twee weken geleden NAIROBI EN DE POLITIEKE KOERS, maakten we melding van vragen die ds. C. van Sliedregt stelde aan dr. v. d. Heuvel inzake diens contacten met christenen in Oost Europa. Volledigheidshalve laten we thans de antwoorden die dr. v. d. Heuvel gaf volgen. Eerst noemen we nog eenmaal de vragen van ds. Van Sliedregt.

Vragen:

1. Is het kommunisme verenigbaar met het christelijk geloof? Zijn er positieve kansen voor het godsdienstige leven in een socialistische maatschappij?

2. Vergist ondergetekende zich als de voorgaande vraag met 'ja' beantwoord is door de officiële kerkleiders in Oost-Europa? Is deze vraag dan ook met 'ja' beantwoord door onze secretaris-generaal en zo door ons als synodeleden in ons zwijgend beamen van de gevoerde beleidslijn?

3. Als de informatiekloof inderdaad zo ontzettend diep is als Dr. Van den Heuvel uiteenzet, zouden dan de dissidenten ons temidden van hun informatiestroom toch niet veel waars aanreiken? Kunnen we ze afdoen als 'De stem der stommen? '

4. Zijn er nog meer wegen (dan de voorbede en een paasgroet) om te komen tot hulp aan de vervolgden? Hoe kan de 'Zone van stilte' verder doorbroken worden?

C. van Sliedregt,

Oude-Tonge, oktober 1976

Antwoorden

Een poging tot antwoord bij het sympathieke en pertinente stuk van ds. Van Sliedregt.

ad la.

Aanduidingen als 'communisme', 'socialisme', 'marxisme', 'leninisme' dekken een veelheid van interpretaties. In de beoordeling van de in Oost-Europa gepractiseerde vormen van communisme sluit ik mij graag aan bij de Assemblee van de Wereldraad, die zei:

’De kerken dienen de uitbreiding van ieder systeem te proberen te verhinderen, dat niet, alleen elementen van verdrukking in zich sluit, maar ook de slachtoffers van deze verdrukking iedere mogelijkheid van critiek of poging tot correctie verbiedt. Het behoort tot de zending van de kerk overal haar stem te laten horen, waar mensen het offer van terreur worden, waar hen zulke basisrechten van de mens worden onthouden als veihgheid voor willekeurige arrestatie en waar regeringen martelingen en gruwelijke straffen nodig hebben om het geweten van de mensen te intimideren’.

Men zou ook vele uitspraken kunnen citeren van de russische patriarchen Alexey en Pimen of van zulke leiders als Nikodim en Juvenali, die zelfs de dialoog met het marxisme afwijzen. De vraag naar de verhouding van communistische ideologieën of practijken en het christelijk geloof en kerk is overigens nog in volle discussie.

Zoals bij alle oecumenische probelemen doen wij er goed aan eerst zeer nauwkeurig te luisteren naar de mensen die daar leven, alvorens een oordeel uit te spreken.

ad Ib.

Natuurlijk zijn er positieve kansen voor het godsdienstig leven in de socialistische maatschappij. Artikel 27 NBG: 'Deze heilige kerk wordt door God staande gehouden tegen het woeden van de gehele wereld, hoewel zij soms een tijdlang zeer klein is en het niets schijnt te zijn geworden in de ogen der mensen....’.

ad 2.

Ja, dat is een vergissing. Een aantal kerkelijke leiders kiezen voor het socialisme; niemand kiest voor het communisme in de historisch-materialistische vorm die het nu heeft.

ad 2b.

Reeds beantwoord.

ad 3.

Achter deze vraag steekt een misverstand. Ons beleid is erop gericht overal en altijd eerst de vernederde en beledigde partij zelf te laten spreken. Daarom brachten wij ook het befaamde schrijven van Yakoenin en Regelson mee naar Nairobi; daarom steunen wij ook de instituten zoals Keston College en Glauben in der 2en Welt. Met 'Stem der stommen' wordt Solsenitsyn geciteerd, die ermee bedoelt 'de stem van hen die in hun eigen maatschappij tot zwijgen zijn gebracht'.

ad 4.

De Nederlandse Hervormde Kerk doet veel meer dan alleen pleiten voor voorbede en paasgroet. Wij hebben diaconale banden met vele oost-europese kerken; wij steunen gezinnen in nood en gevangenen; wij houden een levendig contact gaande met alle groepen in Oost-Europa middels onze twee hervormd/gereformeerde europa-commissies en de subcommissie van de sectie Internationale zaken van de raad van kerken; wij hebben een aantal studenten in vrijwel ieder oost-europees land gehad die na hun studie met die landen contact onderhouden; wij hebben bij herhaling protesten gebracht en gezonden aan de regeringen van oost-europese landen en hun ambassadeurs in ons land; wij hebben de gelegenheid om binnen de wereldraad, de KEK en de WARC niet alleen met kerkelijke leiders maar ook met oosteuropese theologen contact te houden; er worden vanuit Nederland op alle niveau's contacten gebracht aan alle groepen in de oost-europese kerken. In de kerkelijke pers, vooral in het persbulletin en in Hervormd Nederland staat meer over de situatie van de oost-europese , christenen te lezen dan in enige andere Nederlandse krant.

Toch lijkt het mij, dat van al deze dingen de voorbede, met naam en toenaam, en het zoeken van wegen om onze broeders en zusters op de hoogte te stellen van deze geestelijke verbondenheid de belangrijkste aspecten zijn. Zo wordt pas echt de 'Zone van de stilte' doorbroken. En dat is ook meteen het geestelijk rendement.

A. H. v. d. Heuvel

Bij alle waardering voor de goede dingen die dr. v. d. Heuvel in zijn beantwoording zegt menen wij dat hij zich te gemakkelijk afmaakt van vraag 2. Is het mogelijk in communistisch geregeerde landen te kiezen voor het socialisme en dat te doen in ander kader dan waarin men daar gedwongen is te leven, namelijk in een communistische maatschappij? En wat zou de achtergrond zijn dat er scherpe controversen zijn in de Oost Europese landen tussen kerkleden en kerkleiders die (te) goede contacten met de overheid hebben? Socialisme, marxisme en communisme grijpen in het Oostblok te veel ineen dan dat men het één tegen het ander kan uitspelen.

Red.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen