Boekbespreking

C. A. Tukker: In het nooit ontdekte spoor; Uitgave De Banier, Utrecht, 134 pagina’s.

In een fraai gebonden boekwerkje zijn 10 preken gebundeld, die dr. C. A. Tukker voor de Herv. gemeente.van Kamerik heeft gehouden over de Ziekentroost, waarvan de schrijver zegt, dat het voor de gemeente en hem een ontdekking was, dat deze zich zo uitnemend leende tot een speciaal onderdeel van de christelijke leer, dat in onze tijd theologisch en praktisch wat in het vergeetboek dreigt te raken, namelijk de voorbereiding op het leven uit en in het eeuwige leven. De titel van het boek is ontleend aan psalm 77 : 11 (ber.). De preken worden voorafgegaan door een uitvoerige inleiding over zielzorg in de zestiende eeuw en het ontstaan van de Ziekentroost (van Cornelis van Hille) in het bijzonder. We bevelen deze doorwrochte, pastorale en indringende preken gaarne ter lezing aan.

W. L. Tukker: De orde van het heil; Uitgave Drukkerij Embede, Postbus 18, Maassluis, 93 pagina’s, ƒ 13, 90.

Van het bekende boekje over de orde des heils van ds. W. L. Tukker is bij de uitgever van ons blad thans de tweede druk verschenen, Het boekje bevat de Kamper lezingen over de praedestinatie, de roeping, de wedergeboorte, de rechtvaardigmaking, de heiligmaking en de heerlijkmaking. Een prachtig, helder geschreven boekje over zaken die het hart raken.

Drs. K. Exalto: De kracht der religie; Uitgave De Vuurtoren, Urk, 146 pagina’s.

Het is een goede zaak, dat drs. Exalto, de artikelen, die hij over minder bekende oude schrijvers in De Waarheidsvriend schreef, vastgelegd heeft in een goed uitgevoerd boek. De bijeengebrachte artikelen handelen over Adam Westerman, Lodewijk van Renesse, Adrianus Hasius, Simon Simonides, Johannes Quintius, Dionysius Denyssen, Caspar Alardin, Thaddeüs de Lantman, Nicolaas Simons van Leeuwarden en Jeremias Hollebeek. Het geheel is voorzien van een literatuurlijst aan het eind en een verantwoording vanwege het 'zeer gevarieerde voedsel' dat de lezer wordt voorgeschoteld. Bij de verschillende schrijvers waren er verschillen, die ten dele samenhingen met het verschil in tijd, waarin zij leefden, maar ook waren er verschillen van kerkelijke, theologische en religieuze aard. Er waren de meer bevindelijken, de boeteprekers, 'de wetprekers, de kenmerkenpredikers, er waren er die meer nadruk legden op de navolging van Christus en anderen op de heiliging, er waren strenge Voetianen en mildere Coccejanen. Maar de eenheid ligt - en daarom de titel van dit boek - in de kracht der religie, van de gereformeerde religie, waarvan het karakter bepaald wordt door 'de erkenning van het volstrekte gezag van het Woord Gods'. Die religie is niet alleen wat in het menselijk hart gevoeld wordt maar ze omvat de hele dienst aan God: in het hart, in de binnenkamer, in het gezin, in de kerk en in het publieke leven'. We citeren hier verder nog wat ds. Exalto zegt: 'De kracht die van de gereformeerde religie uitgaat is in de eerste plaats een weerhoudende. Al de door ons behandelde schrijvers toornen tegen een leven in de zonde. Zij hebben dat leven geschetst in de sappige taal van hun tijd, en ons wellicht hier en daar doen glimlachen; het zij zo, als wij maar niet vergeten dat de zaak zelf een hoogst ernstige is. Wie 'gereformeerd' wil zijn, zo hebben zij gesteld, zal dat ook moeten tonen. Thuis, op zee, in verre landen, waar geen oog van de vrouw, familieleden of buren hem ziet; in het gezin, in het huwelijk, in handel en wandel. Hij zal de strijd met de zonde moeten kennen. Met de zonden valt niet te schertsen. Zij verwekken Gods toorn: over ons persoonlijk leven, over de kerk, over heel het volk. Vandaar de boete-prediking.

Maar van de gereformeerde religie gaat verder ook een vernieuwende, regenerende kracht uit. Daarin geeft het geloof in Christus dat beleden wordt blijk van haar echtheid. Het heil hebben wij alleen aan Christus te danken en aan het geloof in Zijn Naam, maar de 'goede werken' zullen er het bewijs van moeten zijn dat wij waarlijk dat heil deelachtig zijn. Hier is grote nadruk op gelegd in het gereformeerde Protestantisme, hier en elders.

Hiermee hangt het derde aspect samen, deze religie heeft ook een sterk vertroostende kracht. Zij richt oog en hart omhoog, van waar onze hulp komt. Zij maakt de ziel 'verhemeld' (Simonides). Niet om hier op aarde de taken die ons zijn opgelegd te verzuimen, dat juist niet! maar om de mens los te maken van wat hem anders op deze aarde dermate binden zou dat hij onmogelijk voor God kan leven. En daarmee zijn wij dan tevens bij het hart van de zaak: De kracht der Gereformeerde religie is dat de mens leeft voor zijn God.’

We bevelen dit prachtige boek met zijn mooie doorkijkjes in een stuk gereformeerd leven in ons rijke godsdienstige verleden van harte aan. De inhoud is glashelder en veelzeggend.

v.d.G.

H. Stolk, J. V. d. Werf: Met de Bijbel het jaar door. Kampen 1965, prijs ƒ 20, 50.

Dit boek is 'n bundeling materiaal voor.het godsdienstonderwijs op de scholen, samengesteld vanwege de sectie schoolradio van de N.C.R.V. De schrijvers verzorgden een radiocursus godsdienstonderwijs ten behoeve van onderwijsgevenden op de basisschool.

Allereerst krijgt de werkwijze de aandacht. Opvallend is de nadruk op de 'namen' ('een naam in de Bijbel is altijd een samenvatting van één of meer verhalen') Vervolgens de nadruk op het lied , en met name het kerklied (' het kerklied is een speciale vorm van de taal, nl. deze taal op verhoogde toon'). Niet het kinderlied, maar het kerklied wordt voor het onderwijs gekozen, al bestaat het kerk­ lied voor de schrijvers voornamelijk uit liederen opgenomen in het Liedboek.”

De bijbellessen zelf zijn van een originele opzet. De samenstellers gaan niet uit van een chronologische behandeling van de bijbelse geschiedenis, maar ze gaan uit van het 'vieren van de feesten', van het kerkelijk jaar. Oude en Nieuwe Testament worden daarbij gelijk op gelezen. Het valt op dat op deze wijze veel meer bijbelgedeelten behandeld worden dan wanneer de bijbelles uitsluitend bestaat uit het vertellen van de bijbelse geschiedenissen; ook gedeelten van de Psalmen en de Profeten komen voor behandeling in aanmerking; de samenhang van het Oude en Nieuwe Testament krijgt eveneens alle aandacht. Wanneer er in deze lessen al verteld wordt, dan gebeurt dit bijna letterlijk, d.w.z. via de tekst in de Bijbel zelf, een voorlezen van dit bijbelgedeelte. Het 'lezen' van de bijbeltekst heeft veelal een voorvertelling nodig, om op deze wijze het kind bij de hand te nemen en naar de bijbeltekst toe te brengen. De fantasie die anders gebruikt wordt om het bijbelverhaal boeiend te maken, krijgt nu alle kans in de voorvertelling; het bijbelverhaal zelf wordt 'letterlijk' behandeld: een werkwijze die serieuze overweging verdient.

Veel aandacht wordt geschonken aan de verwerking door middel van werkstukken, tekeningen, het maken van schema's etc.

De achtergrondinformatie die geboden is heeft een stuk Joods karakter, waarschijnlijk uitdrukking van de theologische standpuntbepaling om toch vooral niet te vergeten dat het Oude Testament zonder de Joodse verwachting niet is te lezen. De heilshistorische lijn van de vervulling in Jezus Christus komt minder tot uitdrukking.

Een tweede bezwaar is te vinden in de vele onderdelen uit deze lessen die dramatiserend zijn. In de uitgangspunten hebben de schrijvers al uiteengezet dat het in de bijbellessen gaat 'om een toegang tot het toneel waarop de daden Gods plaatsvinden. Het kind moet meespeler worden'. De Bijbel leert ons niet dat we meespeler moeten worden, wel 'hoorder' en 'dader' van het Woord. Een dramatische vertolking van de Schrift valt daarom moeilijk met de Schrift te rijmen.

Vanwege de oorspronkelijke opzet en het vele materiaal is dit werk het waard om door onderwijzers bestudeerd te worden; zij zullen er vele goede suggesties in vinden. Een letterlijk gebruik zou het bijbelonderwijs op onze scholen niet ten goede komen: inhoudelijk is het gebaseerd op theologische visies die de onze niet zijn en ook de aanbevolen verwerkingsmethoden kunnen slechts selectief gebruikt worden.

M. Burggraaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen