Naar aanleiding van ‘Hier mag niet gezwegen worden’

De afschuwelijke moord op drie paters en vier missiezusters, die op 6 februari 1977 op 50 kilometer afstand van Salisbury werden neergeschoten, heeft alom verontwaardiging gewekt. De Wereldraad van Kerken, bij monde van zijn sekretaris-generaal, was een van de eersten die zich in scherpe bewoordingen van deze moordpartij distantieerde. Ook de Zimbabwe bevrijdingsbewegingen deden hetzelfde door elke verantwoordelijkheid voor deze daad af te wijzen.

De advertentie van de klub van tien stelt meer vragen dan dat zij beantwoordt. Het is toch op zijn minst vreemd, dat een advertentie verschijnt in alle grote kranten ter wereld, zonder dat het duidelijk wordt wie deze advertentie ondertekent? Intussen is de identiteit van deze mannen wel uitgelekt, het blijkt te gaan om tien zeer grote investeerders in blank Zuid-Afrika.

Het wekt nog meer vragen dat een dergelijke advertentiekampagne, die miljoenen kost, zoveel onjuistheden bevat. Ik noem er enkele. De advertentie stelt dat in september 1970 vijftien leden van de Wereldraad van Kerken elkaar in Geneve ontmoetten en besloten om hun Speciale Fonds ter Bestrijding van het rassisme te gebruiken om guerilla-organisaties te steunen. In werkelijkheid vergaderde in Arnoldshein (West-Duitsland) het dagelijks bestuur van de Wereldraad van Kerken om een besluit uit te voeren van het Centrale Komitee. Dat besluit is sindsdien ontelbare malen voorgelegd aan hetzelfde Uitvoerende Komitee, het Centrale Komitee en aan de hele Assemblee en is nooit teruggenomen.

De advertentie citeert dan uit het mandaat voor het Speciale Fonds twee zinsneden, die erop zouden moeten wijzen dat het Speciale Fonds wapenaankopen mogelijk maakt. Dit argument is reeds zo vaak weerlegd, dat het geen zin meer heeft om de argumenten nog eens te herhalen.

De geveinsde verontwaardiging van de klub van tien, dat de schenkingen van het Speciale Fonds van de Wereldraad zonder kontrole over de besteding worden gegeven, is al even bedenkelijk. Iedereen weet dat kontrole op schenkingen van deze aard uiterst moeilijk is en nooit waterdicht. Er zijn vele kerkelijke programma's, waarin deze kontrole als een blijk van vertrouwen achterwege blijft en er is geen enkele aanwijzing, dat enige door de Wereldraad gesteunde anti-rassistische organisatie de gelden ooit gebruikt heeft voor andere doeleinden dan waarvoor het gegeven wordt. De klub van tien spreekt dan breed uit dat bisschoppen, aartsbisschoppen en andere kerkelijke funktionarissen uit de hele wereld in de sterkste bewoordingen gewaarschuwd en geprotesteerd zouden hebben. Het moet echter duidelijk worden gezien, dat geen enkele kerk zich uit de Wereldraad heeft teruggetrokken om deze besluiten, dat geen enkele kerk zich verzet heeft tegen het mandaat van het Speciale Fonds en dat geen enkele kerk zich verzet heeft tegen de doelstelling van het Speciale Fonds. Het verzet van individuele kerkelijke persoonlijkheden was meestal gericht tegen het feit dat ook in de strijd gewikkelde groeperingen tóch steun kregen voor hun onderwijsprogramma's, hun rechtsbijstand of hun medische werk.

Er mag aan de Waarheidsvriend wel gevraagd worden waarom nu juist hier niet gezwegen mag worden. De kranten staan sinds weken vol over invallen van de troepen van Rhodesië in nabuurlanden, waarbij dorpen zonder onderscheid worden uitgeroeid en een veelvoud van de slachtoffers valt. Mag er wel gezwegen worden waar de blanken al jaren stelselmatig de zwarte bevolking onderdrukt en mag er niet gezwegen worden als er zeven blanken omkomen?

Mij dunkt, dat zowel de aktiviteiten van de anonieme klub van tien, als ook het voorval in een advertentie neergelegd, vragen om een duidelijk ja van onze kerk ten opzichte van het Programma ter Bestrijding van het rassisme. Is het zwijgen en vergoelijken van de blanke terreur in Zuidelijk Afrika sinds de dagen van Jan van Riebeeck niet juist wat de woede en de verbittering van de zwarte bevolking in deze gebieden tot een kookpunt brengt? Wanneer het erom gaat de tekenen des tijds te verstaan, dunkt mij dat we na moeten denken over de vraag of niet de klub van tien verantwoordelijk is voor de moorden op de paters en de zusters van de 6e februari.

A. H. van den Heuvel

Naschrift

We hebben uiteraard welwillend ruimte gegeven aan dr. Van den Heuvel voor zijn reactie. Maar enkele kanttekeningen zijn nodig.

1. De vraag welke namen schuilgingen achter 'The club often' laten we buiten beschouwing. Het feit dat deze club een internationale campagne voert met gerichte beschuldigingen was voor ons aanleiding te stellen: Hier mag niet gezwegen worden. Dr. Van den Heuvel zal daarbij het slot van het artikel niet over het hoofd hebben gezien, als we zeiden, 'en mocht de inhoud van de advertentie feitelijk geheel onjuist zijn dan vraagt de inhoud op z'n minst om publieke weerlegging'.

2. Dat de secretaris-generaal van de Wereldraad zich van de moordpartij distancieerde was bekend (zou het overigens ook anders kunnen en mógen? ) en de reactie van de Zimbabwe bevrijdingsbewegingen hebben we eveneens gelezen. Maar met het signaleren van deze dingen schiet dr. Van den Heuvel intussen dunkt me aan de intentie van ons artikel voorbij, en wel totaal voorbij.

3. Blijft namelijk staan het keiharde feit dat bewegingen, die voor moord niet terugdeinzen (ook al distancieert de leiding zich bij concrete gebeurtenissen, die de pers halen, ervan), financiële steun ontvangen vanuit de kerken. Dr. Van den Heuvel trekt onzes inziens een mistgordijn op als hij vraagt waarom De Waarheidsvriend meent dat 'juist hier niet gezwegen mag worden', terwijl de kranten 'sinds weken vol staan over invallen van Rhodesische troepen in nabuurlanden'. Krijgen deze troepen namelijk ergens vanuit de kerk(en) financiële steun? Heeft De Waarheidsvriend ooit enige steun bepleit voor moordende troepen? We mochten evenwel daarom stellen 'Hier mag niet gezwegen worden' omdat kerken in Wereldraadverband (waarbij onze kerk) gemeend hebben het zich te kunnen permiteren revolutionaire bewegingen, die geweld niet schuwen, financieel te steunen.

4. Dr. Van den Heuvel is dunkt ons wel al te snel klaar met de vraag of zulke steun kan. Hij vraagt een duidelijk 'ja van onze kerk'. Intussen wekt hij het vermoeden, dat er terzake bij de aangesloten kerken van de Wereldraad niets aan de hand is ('geen enkele kerk heeft zich uit de Wereldraad teruggetrokken...'). Zijn er dan in - om één voorbeeld te noemen - de Gereformeerde Kerken niet intensieve discussies geweest? Het ware te wensen dat onze kerk zich rekenschap zou geven van de vraag waar het bijbels motief kan liggen om zaken als de onderhavige te steunen. Een gereformeerde visie op de roeping van de kerk kan hier onmogelijk achter liggen. De vraag namelijk of de kerk andere middelen hanteren kan dan het Woord van waaruit zij haar profetisch getuigenis ook geeft in de wereld en haar dienst aan de wereld langs andere wegen bieden kan dan langs de weg van zending en diakonaat.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen