Boekbespreking

Dr. Okke Jager: Schrale troost in magere jaren. Theologische kritiek in maatschappelijke krises; 162 blz., prijs ƒ 18, 50; Ten Have, Baarn 1976.

Dit boek is een bundel opstellen, die hun eenheid vinden in het bezig zijn met thema's uit onze samenleving. Milieukrisis en werkloosheid vormen de onderwerpen van hoofdstuk 3 en 4. Daaraan vooraf gaat een hoofdstuk over Kuypers' theologie. Het boek sluit met een hoofdstuk over de theologie, waarin dan vooral haar taak temidden van de veranderingen aan de orde komt.

Wat Jager bij Kuyper kritiseert, probeert hij in het slothoofdstuk zelf positief uit te werken. Het gaat eigenlijk om een hermeneutiek, die de mogelijkheid biedt veranderingen in de samenleving kritisch te begeleiden en te stimuleren. Het standpunt van Jager komt erop neer dat we de Bijbel er wel bij nodig hebben, maar daarbij niet moeten blijven staan. Twee treffende citaten ter illustratie: 'De subjectieve factor speelt mee in het beroep op de Schrift' en 'God is na het ontstaan van de Bijbel niet met vacantie gegaan' (blz. 126).

Wat de onderwerpen werkloosheid en milieukrisis betreft vinden we hier een nadere toespitsing van gedachten die reeds eerder in kleiner of groter verband gepubliceerd werden. Nu wordt daarvan eigenlijk de hermeneutische verantwoording gegeven. Zowel het probleem als de hermeneutische verantwoording komen, door elkaar heen aan de orde. Dat maakt het boek tot wat moeilijk te verteren kost.

De kritiek op Kuyper is wel uiterst merkwaardig. Kuyper zou sociaal zeer vooruitstrevend geweest 'zijn, maar kon zijn eigen opzet niet doorvoeren. Hij had namelijk last van vrees voor onzekerheid. Daarom nam hij de toevlucht tot de leer van de scheppingsordeningen en tot de stelling van het formele Schriftgezag. Kuyper is dus eigenlijk in een dualisme blijven steken.

Men vraagt zich af hoe Jager de gedachte van een formele kant aan het Schriftgezag bijvoorbeeld bij Herman Bavinck en Herman Ridderbos zal verklaren. Ook langs psychologische weg? Ik geloof dat het dualisme bij Kuyper veeleer filosofisch dan psychologisch gemotiveerd is.

Opvallend dat het beslissende betoog op blz. 124-130 voorkomt in een passage ter verdediging van de politiek van mr. Aantjes. We treffen in dit boek een spoor aan dat steeds duidelijker afbuigt van de gereformeerde theologie en dat steeds meer de invloed ondergaat van nieuwere opvattingen, zoals die met name in Duitsland circuleren. Dit boek heeft de stijl van een theologisch essay. Dat heeft zijn eigen bekoorlijkheden. Het geeft ook zijn eigen moeiten. Ik vermoed dat vele lezers de laatste groter zullen achten dan de eerste. Een boek dat een bepaalde overgang die heeft plaats gevonden markeert en deze daarmee verder stimuleert.

W. H. Velema

Helmut Donsbach, Wilhard Becker e.a.: 'Gemeente in training'; uitg. J. N. Voorhoeve, Den Haag 1977; paperback, 106 blz., prijs ƒ 14, 90.

Met dit boekje weet ik niet veel te beginnen. Het gaat uit van de vaststelling, dat de christelijke gemeente in onze tijd gebrekkig functioneert. Als oorzaak daarvan wordt gezien de afwezigheid van werkelijke gemeenschap. Ik geloof, dat daarmee een belangrijke leemte wordt aangewezen. Voor veel mensen, jongeren vooral, biedt de kerk inderdaad dikwijls weinig warmte en saamhorigheid. Maar als medicijn wordt dan niet aangewezen een nieuwe oriëntatie op het Woord van God, maar het toepassen van regels en technieken ter verbetering van de gemeenschap. Dan gaat de kerkdienst op de helling en komen er ontmoetingsexperimenten naast en zelfs ervoor in de plaats.

Verbluffend is wel het aantal geopperde mogelijkheden en daar zit heus wel wat tussen, waar we in onze gemeenten iets mee kunnen doen. Maar het doet komisch aan, wanneer in alle ernst een schoenpoetsgroep wordt voorgesteld als eigentijdse vorm van voetwassing en in de 'ziekendienst' zalving met parfum wordt gepropageerd als modern vervangingsmiddel voor de olie, die de oudsten gebruikten in bijbelse tijd.

Mijn voornaamste bezwaar is, dat de kerkdienst te veel beschouwd wordt als activiteit van de gemeente, te weinig als de plaats, waar het Woord van Godswege verkondigd wordt.

A. Romein

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen