Boekbesprekingen

J. P. Boendermaker, Drie maal drie is negen, Liturgie voor gemeenteleden, 152 blz. Prijs ƒ 17, 50. Boekencentrum BV, 's-Gravenhage.

De lutherse hoogleraar geeft in dit boek voor gemeenteleden een overzicht inzake allerlei liturgische ontwikkelingen, waarbij hij de historische ontwikkeling schetst tegen de achtergrond van de lituigie van Israel en het Jodendom. Vervolgen behandelt hij een aantal practische vragen met betrekking tot de viering van de eredienst (kinderen in de kerk, muziek en kerklied, doop- en avondmaalsviering, gebeden, Paasviering, werkgroepen voor de kerkdienst enz). Ter afsluiting volgen een aantal voorbeelden van liturgieviering en een overzicht van het kerkelijk jaar.

Het boek is helder, bijna speels geschreven, en voor niet-theologen goed leesbaar. De schrijver is er m.i. in geslaagd ons duidelijk te maken dat liturgische bezinning geen te verwaarlozen aangelegenheid is. Dat kunnen we trouwens ook weten vanuit de kerkhistorie; men denke aan de arbeid van Bucer en Calvijn. In een tijd waarin sommige lieden hun betrokkenheid op de maatschappij zo eenzijdig naar voren laat komen, dat eredienst, gebed, lofprijzing en aanbidding weinig ruimte meer krijgen, is het goed ons te bezinnen op de schatten van de kerk der eeuwen. Dat neemt niet weg dat het boek toch uitgaat van een visie op de liturgie, die typerend is voor de lutherse kerk en met calvijnse soberheid wat op gespannen voet staat. 'Gevolg is dat de preek toch een moment wordt in het geheel van de liturgische viering. Schrijver gebruikt het woord 'gebeurtenis' voor allerlei liturgische momenten. Men kan zich afvragen of op de achtergrond van een en ander toch niet een visie op de verhouding van Woord en Geest staat die ook weer typerend is voor het Lutheranisme.

Mooie dingen worden gezegd over het bijbels begrip 'gedenken', dat veel meer is dan 'denken aan'. Te gemakkelijk springt de schrijver heen over gebruik van het 'leiturgia' in het NT dat nagenoeg nergens op de gemeentelijke eredienst betrokken wordt. Ook heb ik wat vraagtekens gezet bij de manier waarop over de joodse achtergronden gesproken wordt. Ongetwijfeld liggen er allerlei verbindingen. Maar dat voor de eerste christenen de verwoesting van de tempel een verlies betekende, wil er bij mij niet in. Bovendien haalt Boendermaker m.i . allerlei begrippen door elkaar: Synagogaal, joods, oudtestamentisch..., het is toch maar niet één pot nat. Met het woord 'joods' is nog zo weinig gezegd. En of men het christelijke paasfeest een aanvulling van het joodse paasfeest mag noemen, waag ik ook te betwijfelen. De categorie 'vervulling' gaat dieper. En naast de verbondenheid met Israel is er toch ook de breuk met de synagoge. Zo is er meer waar ik toch vragen bij heb. Men leze dit boekje kritisch. Dan valt er heel wat te leren, waar men zijn winst mee kan doen. Eerlijk is eerlijk: litugische stijl is onder ons in doorsnee niet het sterkste punt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen