Hier en heden

In Reformatorisch Dagblad van vrijdag 6 mei 1977 verscheen in het plusgedeelte een artikel over het kerkisme. De titel gaf al direct aan uit welke hoek de beschouwing vandaan kwam. Een oudgereformeerde visie stond er namelijk boven. De auteur Jac. van Dam wond er geen doekjes om hoe hij over het verschijnsel denkt immers het kwaad wordt gebrandmerkt als een ziekte. In het artikel zelf heet het 'de pestilentie die in donkerheid wandelt'. Het is een sympathieke bijdrage.

Kerkisme

Kerkisme is de wereldgelijkvormigheid van de kerken. Naar inhoud en uitwerking geen plus-punt. Aangezien geen wet bestaat om politieke geluidshinder het zwijgen of demping op te leggen wenst het verlangen duivevleugelen om aan het wild geraas van deze laatste weken te ontvlieden. Je voelt jezelf verpletterd tussen al die hoge flats van - ismen. Socialisme, communisme, pacifisme, radicalisme, pragmatisme, liberalisme en 'christianisme'. Ik weet al dat u tegen het laatste woord met wenkbrauwfronsen aankijkt. Ik zal eerlijk opbiechten. Dat laatste woord heb ik geleend of gestolen of hoe je dat noemen wilt. Het Frans kent christianisme als christendom of als christelijkheid. Dat laatste is knap tegen een isme aan. Wanneer wij nu die wereld van massieve - ismen willen ontsnappen is het wel een teleurstelling dat wij in een gunstiger geachte regio worden opgewacht door het barse kerkisme. Want je moet al net van het beste houtje wezen en anders haalt het kerkisme je hele koffer overhoop.

Wat is een - isme? Ik zou denken het instituut of de stelling van alle goede dingen waar 'te' voor komt. Als kind leerde je dat alles verkeerd is waar 'te' vóór staat, behalve tevreden. Dat in de vorige zin het woordeke waar de zin om draait taalkundig de eerste maal in een ander vakje thuis hoort dan de tweede keer moeten wij de aardigheid vergeven. Doen we dat niet dan zitten we immers ook al weer aan een of andere - isme vastgeplakt. Perfectionisme, formalisme. Ik noem maar wat.

Intussen is het wel een studie waard waarom wij in ons Nederlands nog niet het woord christianisme kennen. Misschien wel omdat wij ons kerkisme hebben, dat de Fransen weer niet kennen. Wij hebben met het begrip Christendom boven geloofsverdeeldheid gepoogd uit het moeras te komen.

Het genoemde artikel bevatte heel veel waardevolle diagnose. De kern van kerkisme is

Vervolg pagina 259

dikwijls-ego-isme. Elke ketter heeft zijn letter en elke voorganger zijn aanhanger. Niemand wil ontkennen dat in de strijd de waarheidsvraag in het middelpunt stond. De mens echter wil graag net iets meer zijn of iets meer doen dan de ander en wanneer hij het 'gans veel' maakt is het bederf van het beste het slechtste te weten kerkisme.

De diagnose is juist. Ik vermoed dat er nog wel meer bij komt. Economische factoren zullen hun rol spelen. Want het betreft de wereldgelijkvormigheid van de kerk.

Als vaak is de therapie het moeilijke punt. Je kunt wél met een scherpe naald plus draad dwars door al die kerken heenprikken, doch het snoer kralen dat je zodoende overal vandaan haalt moet zich hoeden zich als een nieuwe groep te presenteren, waarvoor het etiket al klaar ligt, al moet men nog even bedenken wal er precies op dat etiket moet komen te staan. Je wilt tijd en wijle verbeiden tot al wat samen hoort bijeen komt. Doch je bent reeds ingedeeld bij het quietisme. Dan maar flink er tegenaan en uit alle macht aan het organiseren van congressen, studiecommissies, overlegstructuren, communicatiemedia! Hebt u niet in de gaten dat u een vooraanstaand lid bent van het activisme? Wij geloven dat wij eenmaal ooit zullen verlost zijn van het kerkisme. Goed gezegd. Maar hoe heet dat al weer? Ja precies: Escapisme. Het streven of zoeken de dagelijkse werkelijkheid of de moeilijkheden van eigen tijd of eigen leven te ontvluchten. Het bovenstaande hoeft niet altijd escapisme te wezen maar wordt het wel gemakkelijk. Stichtelijkhecjen zijn dikwijls erg goedkoop. Op het punt van geloof is namelijk nodig dat wij uiterst prijsbewust zijn. Het allerduurste is ternauwernood goed genoeg. In die richting ligt de therapie, de genezing. Op de weg van zelfverloochening. Als we geen oud inleveren krijgen we in de bekering nooit nieuw.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen