Boekbespreking

Bernardus Smijtegelt, Des Christens eenige troost in leven en sterven of Verldaring over den Heidelbergschen Catechismus, Uitg. Den Hartog B.V. te Utrecht, 733 blz., ƒ 62, 50.

Bernardus Smijtegelt behoort tot de bekende 'oude schrijvers'. Hij werd in Zeeland geboren en is zijn gehele leven Zeeuw gebleven. Meer dan 45 jaar was hij predikant, waarvan 40 jaar in Middelburg. Smijtegelt was een populair prediker die nog altijd graag gelezen wordt door de liefhebbers van de oudvaders. Hij schreef zijn preken niet uit, maar preekte aan de hand van aantekeningen voor de vuist weg. Het gehoorde werd evenwel door een gemeentelid opgetekend en met de goedkeuring van Smijtegelt uitgegeven. Hieraan danken wij een groot aantal prekenbundels van hem, waaronder ook deze verklaring van de Catechismus: 'Des christens eenige troost in leven en sterven’.

Smijtegelt begint zijn preken met een inleiding waarin naar aanleiding van een bepaalde bijbeltekst naar het onderwerp van de catechismuszondag gaat. Hij was in de eerste plaats herder van zijn gemeente. Dat komt ook in deze Catechismuspreken duidelijk naar voren. Hij is daarin op intensieve wijze in gesprek met zijn gehoor. Hij verstond de noden van zijn gemeenteleden dóór en dóór. Vooral de bekommerden en kleinen in het geloof worden in zijn toepassing aangesproken en getroost. Daarbij preekte Smijtegelt onderscheidenlijk. Hij onderscheidt zijn gehoor in onbekeerden, zoekenden, bekommerden en verzekerden. Steeds klinken in zijn prediking de kenmerken van het geestelijk leven door en het onderscheid tussen 'zijn' en 'schijn'. 'Is de genade van God in Christus, het zuchten over eigen verdorvenheid, de begeerte om eigen begeerlijkheden te doden en uit vrije genade door Christus gezaligd te worden uw hoogste goed? Is dat uw gebed, hebt ge daarvoor alles over, zijt ge daarvan niet af te houden? ...'. Sterke nadruk legt hij op de geloofservaringen en de werkingen van het geloof; minder op de daad van het geloven en het voor waar houden van de beloften van het Evangelie. Maar in alles wijst hij de mens af van wat in hemzelf is naar Christus. Smijtegelt is tot de piëtisten te rekenen, maar evenzeer tot de Nadere Reformatie in de zin dat hij ijverde voor de doorwerking van de reformatie in het gehele leven. De staatkundige verhoudingen en

(vervolg pag. 297, 3e kolom)

(vervolg van pag. 292)

het dagelijks leven betrekt hij voortdurend in zijn preken.

Wie de vertegenwoordigers van de Nadere Reformade naast elkaar legt vindt geen éénvormigheid, maar diverse schakeringen. En welk een onderscheid is er niet tussen bijv. Smijtegelt, Spurgeon en Calvijn. Een verscheidenheid overigens binnen een éénheid waarin deze en vele andere predikers ten nauwste met elkaar verbonden zijn. Want centraal staat bij hen allen de rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof en de kennis van God in Christus door de Heilige Geest. In het koor van stemmen dat vanuit de voorgeslachten zó tot ons komt, klinkt de stem van Smijtegeld tot vandaag door als van één die hartstochtelijk heenwijst naar de rijkdom die in Christus is.

Over de verschijning van de uitgave die thans voor ons ligt, kunnen we ons dan ook alleen maar verblijden. De uitgave is onveranderd ten opzichte van die van 1747 en is alleen gezet in hedendaagse spelling en in moderne letter. Van harte aanbevolen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen