Verlichting en Modernisme

(7)

Konklusies

Wat is er nu in feite met de Groninger richting, vergeleken met Verlichting en Modernisme, op het punt dat ons bezighoudt, veranderd?

Ook Hofstede de Groot gaat uit van beste, brave burgers die in de weg van de opvoeding, zedekundig dus en moreel - men denke terug aan Gellert - tot steeds vollere kennis van Jezus Christus komen. En omdat het om een stuk opvoedkunde gaat en wij de geschiedenis niet stil kunnen zetten, moeten er ook niet al te scherpe cesuren of inkervingen in de geschiedenis van kerkten dogma worden getrokken. Er is geen plaats voor een gezaghebbend belijden, dat wel terdege Dordt onderscheidt van 1750 of 1795, reden waarom de Afgescheidenen teruggrijpen op Dordt en zeggen: Daar is de belijdenis van onze Kerk gezaghebbend onder woorden gebracht. De anders zo vriendelijke en welmenende Hofstede de Groot heeft voor zulke gedachten niet dan een schamper oordeel over: Wanneer jullie zo denken en handelen, dan vervallen jullie van Gods rijk en onfeilbaar Woord tot schrale en licht dwalende uitspraken der mensen.

Hij heeft intussen niet in de gaten dat hij van de Openbaring van God in Zijn Woord een tamelijk vaag en ongrijpbaar geheel maakt. Immers, hij benadrukt dat in de verwerving van het heil toch nooit de volle rijkdom van het christelijk geloof kan worden gevat en dat derhalve de voortreffelijkheid van het christendom is, dat ieder erin vindt wat voor zijn behoeften en ontwikkeling nodig is. Ieder naar zijn behoeften; hij herhaalt het later nog eens. In feite funktioneert Gods Woord als Openbaring Gods evenmin bij Hofstede de Groot als bij de mannen van Verlichting en Modemisme, hoewel hij met de mond in het Woord roemt en de Modernen meenden dat er wezenlijke verschillen met de Groningers lagen. Waarom funktioneert Gods, Woord niet in deze theologie? Zeker omdat de Geest niet Persoon Gods is; maar ook omdat de onpeilbaarheid van de rijkdom van Gods Woord de andere, zij het mindere, openbaringsbron, die der kerkgeschiedenis, gewenst maakt om de mens tot Jezus Christus en door Hem tot God op te voeden. Het Woord wordt bij Hofstede de Groot zó geweldig groot, dat het niet in geloofsuitspraken kan worden uitgedrukt zonder dat wij aan de rijkdom ervan afbreuk doen. Wij moeten staan in de weg en de lijn van de geslachten die trapsgewijze opgevoed worden tot het einddoel, en op die weg bepalen onze behoeften en ontwikkeling en manier wat wij uit het christendom aan waarheid en gevoel putten.

Opnieuw zien wij bevestigd dat, waar de Geest van God en het Woord niet aan elkander zijn gebonden, de geest van de mens in relatie wordt gebracht tot de Geest van God en dat er bij gebrek aan de levende stem des Heeren steeds meer verwantschap gezocht wordt tussen die twee geesten, waarbij vergeten wordt de ontdekking van Kohlbrugge dat ook de geest van de mens in zichzelf vlees is en niet bedenkt de dingen die van de Geest van God zijn, omdat zij hem een dwaasheid zijn.

Besluit

In Verlichting, Modernisme en Evangelische richting bestond er geen kortsluiting tussen God en mens, geen tegenstelling en geen krisis. Daarom leefde men 'bedaard' en 'verdraagzaam' (behalve jegens de mensen die die kortsluiting terdege ervoeren en beleden!) voort en had men evenmin bezwaren tegen de geest der eeuw als tegen de geest van de mens. Daarom waren deze drie stromingen puur konservatief en hebben zij de Kerk eer achterop geholpen dan vooruit, en dat in een eeuw waarin tot blijdschap van hun aanhangers en volgelingen toch zoveel werd veranderd en uitgevonden! De ware progressieven zouden de mensen van Réveil en Afscheiding blijken te zijn, totdat ook daar via de Doleantie de tegenstelling tussen God en mens, Christus en de wereld, Gods Geest en de geest der eeuw werd ingekaderd in een systeem van denken en leven, van godsdienst en wetenschap, van politiek en maatschappij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen