Uit de pers

De christen en de christelijke organisatie

Na de verkiezingen zijn in allerlei bladen nabeschouwingen verschenen over de gehouden verkiezingen en de daaraan voorafgaande verkiezingsstrijd. Er is, o.m. door prof. mr. I. A. Diepenhorst op gewezen dat het CDA weinig steun gehad heeft van de media van pers, radio en televisie, in tegenstelling tot de P.v.d.A., die kon rekenen op de propaganda van de VARA. In het Centraal Weekblad van 18 juni gaat ook ds. J. Overduin op deze zaken in. Met name de vraag van het recht van de christelijke organisatie komt in zijn artikel ter sprake. Dat is de reden waarom we u er in dit persoverzicht op attenderen. Ons blad wil immers geen partijpolitiek bedrijven, maar wel de vragen achter allerlei politieke en sociale kwesties aan de orde stellen. Overduin wijst erop, dat ook voor christelijke organisaties geldt, dat de allerheiligste maar een klein beginsel van de nieuwe gehoorzaamheid hebben. Daarom zijn die allerheiligsten nooit in één partij, kerk of organisatie vertegenwoordigd. Christelijke organisaties hebben, dikwijls door scha en schande heen, heel wat hooghartige pretenties moeten prijsgeven. In dat verband schrijft Overduin:

Hoeveel onchristelijke woorden en daden moet God elke dag registreren bij chr. kerken en chr. organisaties. Hoeveel naijver, eerzucht, jacht naar populariteit, handigheid in dienst van ons persoonlijk-en groepsegoïsme en onze zelfhandhaving, hoeveel nalatigheid door gemakzucht en onbewogenheid, hoeveel gebrek aan de offerbereidheid van de liefde. Maar dit alles moet juist het appèl vanuit Gods Woord des te levendiger en bewuster doen zijn.

Wanneer Van Agt in een bepaald verband spreekt van ethisch reveil, dan mag men er niet van maken dat hij alléén op het oog heeft de vraagstukken van de volksgezondheid (de strijd tegen porno, abortus en misdaad) en weinig of geen interesse zou hebben voor de grote vraagstukken van oorlog en vrede, van honger en overconsumptie, van discriminatie en milieu. Het is echter duidelijk dat hij als minister van justitie speciaal de verantwoordelijkheid heeft ten aanzien van de volksgezondheid, de volkskracht en de veiligheid. En dan heeft op dit gebied evenals op alle andere gebieden ons volk zeker een ethisch reveil nodig.

Over de beruchte Hier en Nu-uitzending van zaterdag 21 mei, die in feite een antipropaganda voor het C.D.A. was zal ik niet veel meer schrijven, omdat ik las dat de N.C.R.V. deze uitzending betreurt en voor de toekomst beterschap beloofd heeft. Juist omdat ik meer dan veertig jaar een hechte band aan de N.C.R.V. heb en tallozen met mij, zou ik het zeer betreuren, wanneer deze organisatie zichzelf steeds meer zou uithollen. Niet alleen de C.H.U. was verontwaardigd maar zeer velen van het C.D.A.

Vroeger werd meestal ontkennend de vraag beantwoord of een christen een niet christelijke organisatie mocht steunen. Deze negatieve beantwoording was al te ongenuanceerd. Nu beleven wij een merkwaardige omkering van zaken doordat het in het oog van velen afkeurenswaardig is een chr. organisatie te steunen.

'Kan een christen op het C.D.A. stemmen? ' Nee! zeggen velen.

Enige tijd geleden beweerde pater J. van Kilsdonk, dat chr. middelbaar en hoger onderwijs de vrije ontplooiing van de jonge mensen in de weg stonden. Het lager onderwijs mocht dan nog wel 'christelijk' zijn.

Wanneer het waar is (wat Van Kilsdonk beweert) dat het chr. karakter van de onderwijsinstellingen nadelig werkt op oudere leerlingen en studenten dan is er weinig geestelijke kracht in de beleving van het evangelie. In de praktijk komt dit helaas (al te veel) voor. Maar dan is er veel mis met het chr. karakter van het onderwijs. Zolang het waar is en blijft, dat de Zoon des mensen waarlijk vrij maakt, bevordert het chr. geloof de vrije ontplooiing van de jonge mens.

Van Kilsdonk meent, dat wij de Naam des Heren niet ijdel mogen gebruiken. Nu dat zal zeker gebeuren, wanneer het woord christelijk niet meer is dan een etiket en een vlag, die de lading niet dekt. Hij meent dat de enige plaats, waar wij de Naam Gods op de lippen mogen en moeten nemen, de kerk is.

Maar de kerk is evenmin als de school en welke organisatie ook een garantie dat de Naam des Heren niet ijdel gebruikt wordt. Ook op de preekstoel, ook in een kerkdienst, ook op kerkelijke vergaderingen kan de Naam des Heren ontheiligd worden. De enig wettige conclusie is niet: dan maar de kerken sluiten en zwijgen over de Naam des Heren, en dan maar ophouden met chr. onderwijs, chr. vakbeweging, chr. politiek. Wat dan wel? Bekering en roepen om vervuld te worden met Gods Geest, opdat Christus in alle aktiviteiten gestalte krijgt en Zijn Naam geprezen worde.

Wie zich verdiept in de achtergronden van allerlei beschouwingen inzake christelijke organisaties ontdekt, hoe hele wezenlijke theologische vragen aan de orde komen. Niet alleen de vragen van antithese en solidariteit, maar ook de visie op de christelijke vrijheid, de verhouding van kerk en organisatie. Het is allerlei opzicht goed de vinger aan de pols te houden. Daarom brengen we deze nabeschouwing van Overduin over de verkiezingen gaarne onder uw aandacht. Want de zaak die hij aan de orde stelt, blijft belangrijk, ook na de verkiezingen.

Transcendente meditatie

In het blad 'Daniël', het jongerenorgaan van de Geref. gemeente, schrijft de heer I.A. Kole over bovengenoemd onderwerp in het nummer van 17 juni. Wat bedoelt de beweging van de Transcendente Meditatie, afgekort TM, onder leiding van Maharishi (de grote ziener) afkomstig uit India, een beweging die in Amerika beschikt over een eigen universiteit en eigen televiziezender? Kole schrijft hierover:

Ieder mens denkt en heeft gedachten; deze gedachten moeten, aldus TM, ergens vandaan komen, uit een bron diep in ons. Deze bron bestaat niet alleen in jullie en mijn persoon, maar ligt aan alle dingen ten grondslag. Binnen de TM-kringen wordt dan gesproken van 'kreatieve intelligentie' en daarmee wordt bedoeld dat de bron die aan alles ten grondslag ligt op een doelgerichte en kreatieve wijze bezig is de wereld te vormen en te ontwikkelen naar een bepaald doel. Nu is het, verzekert TM ons, voor een mens goed om van tijd tot tijd in kontakt te treden met de bron diep in ons, want door dit kontakt ontvangt hij of zij nieuwe energie, kracht en rust. TM biedt dan een methode aan om met deze bron in kontakt te komen, een methode die de mens dus rustig zou maken. ledere deelnemer krijgt een klank, een mantra, een gedachte zou men zeggen. Die moet men gedurende 20 minuten stil in zichzelf herhalen. Dan zou men kontakt krijgen met de bron in ons. Teruggekeerd naar de alledaagse werkelijkheid zou dat rust en ontspanning geven. Het blijkt dat het geen slapen of dromen is, want men is zich bewust van wat men doet; het is een soort waken.

Wat we nu verteld hebben, wordt meegedeeld aan degenen die interesse hebben in TM tijdens een inleidende lezing. In een volgende lezing wordt verteld wat er gedaan moet worden. Er moet o.a. een persoonlijk gesprek met en persoonlijk onderricht van de leraar plaats vinden. Er moet een schone witte zakdoek, een paar bloemen en wat fruit meegebracht worden. De kosten, afhankelijk van het inkomen, variëren tussen de ƒ 75, — en de ƒ 250, —. Tijdens het persoonlijk onderricht ontvangt de deelnemer de mantra, die strikt persoonlijk is en nooit verteld mag worden.

Als je leest wat de leider van TM schrijft over de bron van het denken, de kracht die in de wereld vormend zou doorwerken, ontdek je een grote verwantschap met het Hindoeisme. De goddelijke oerkracht die in alle dingen doorwerkt noemt men daar het Brahman en de bron diep in de mens noemt men daar het Atman. Het doel van het Hindoeïsme: de ontdekking dat Atman identiek is met Brahman! Het doel van TM is het bereiken van het zogeheten 'eenheidsbewustzijn': de eenheid van het goddelijke in de mens met de goddelijke kracht in het heelal. De woorden zijn verschillend, maar de zaak is hetzelfde: TM presenteert ons een wat aangepaste vorm van Hindoeisme!

Het is dan ook onzin om te zeggen dat TM geen religie is; het is nog onzinniger om te zeggen dat TM geen wereldbeschouwing kent: ieder mens heeft een wereldbeschouwing, dat is niet, anders mogelijk. Bovendien moet je maar op gezag aannemen dat die bron van denken enz. ook bestaat, want dat is niet wetenschappelijk bewezen.

Over de gehele wereld zijn er meer dan 10.000 meditatiecentra. Men geeft hoog op van de resultaten, het effekt van de meditatieoefeningen die rustgevend en ontspannend zouden zijn. Toch wijst Kole er terecht op dat TM zwijgt over de afvallers, de 46 procent die na kortere of langere periode er mee ophoudt. Het 'wetenschappelijk' karakter van de gegevens blijkt bij lange na niet te kloppen met de werkelijkheid. En men late zich niet misleiden: Als het er op aankomt, is TM een religie. Natuurlijk, we moeten eerlijk toegeven dat de aantrekkingskracht van dergelijke bewegingen mede bepaald wordt door het jachtige levenstempo van onze tijd, het gebrek aan concentratie, bezinning, 'stille tijd'. Daar zullen ook christenen voor hebben te pleiten. Maar niet op de wijze van een pseudo-godsdienst, een heilstechniek, die er wel onschuldig uitziet, maar het allerminst is.

De christen en de TM

Kan een christen TM beoefenen? Kole schrijft hierover:

Het zal duidelijk zijn dat TM een nieuwe vorm van zelfverlossing is! De oosterse godsdiensten komen in de vorm van allerlei sekten in het westen, dan is het de Guru Maharadji, dan de Hare Krishna, dan de Zen-Boeddhisten enz. enz. Ze doen een beroep op de inzet van de mens; zelfde verlossing bewerken door allerlei voorschriften, een streng ascetisch leven enz. De verlossing is dan een los worden van het stoffelijke, het materiële én het ontdekken van het goddelijke in onszelf. Al deze groepen zijn mystiek gericht.

Wij, die willen leven naar de regel van Gods Woord, moeten al deze wegen naar een schijnverlossing afwijzen. We moeten het ook niet proberen, want dan begeven we ons welbewust in het krachtenveld van de demonische krachten! We mogen ons niet expres in verzoekingen brengen, want we zijn verantwoording schuldig aan de Schenker en Onderhouder van ons leven! Alles wat we doen moet zijn tot eer van Hem! God is jaloers op Zijn eer. De ontdekkende werking van de Heilige Geest laat ons zien, dat er van de kant van de mens geen enkele verwachting meer is, maar dat er, o wonder van genade, in de Heere Jezus Christus voor de grootste van de zondaren, niet de beste maar de Enige Weg, niet het beste deel van de waarheid maar de Enige Waarheid, niet een beter leven maar HET Eeuwige Leven, tot behoud gegeven is.

Mij kwam naast dit artikel van I. A. Kole, -waarbij de schrijver verwijst naar publicaties van Sipke van der Land- ook een artikel onder ogen van ds. J. van Amstel in het gezinsblad De Schakel. Daarin geeft deze in aansluiting aan de apeldoomse hoogleraar, prof. dr. J. P. Versteeg, in zes punten zijn bezwaren tegen de TM weer:

1. Van een persoonlijk God is geen sprake. De grens tussen God en mens vervaagt helemaal. Terwijl de bijbel ons laat zien dat de Heere een werkelijk persoonlijk God is. Bovendien is God God;

2. De mens is in het denken van de oosterse godsdienst goddelijk. Al spreekt de bijbel van het bijna goddelijk zijn van de mens (denk aan psalm 8) de mens is mens, schepsel van God;

3. Men ziet de mens niet zoals de bijbel hem tekent. Men gelooft dat de mens zo slecht nog niet is. De enige werkelijke zonde is de zonde van de onwetendheid. De mens dwaalt daarom slechts. Maar de Heere zegt ons in Zijn Woord dat de mens helemaal niet goed is sinds de zondeval. Er is niemand die goed is, ook niet één. Wij spreken van 'onbekwaam tot enig goed en geneigd tot alle kwaad'. Wij zijn geen zielige stakkers, maar staan schuldig tegenover God;

4. Zelfverlossing is hét woord dat we steeds tegenkomen. Via verlichting moet men het eigen 'ik' ontdekken en zo is er sprake van zelfverwerkelijking. Maar de Schrift zegt ons dat de Heere Jezus Christus gekomen is om zondaren zalig te maken. Hij alleen verlost, niet van de onwetendheid, maar van de schuld, van de zonde, van de duivel, van de ondergang, van de dood. En Hij is een volkomen Verlosser. Gelukkig wel! Als dat niet waar was...;

5. Er is geen plaats voor het geloof alleen. De mens moet het dóen! Terwijl dat juist het evangelie is, dat in de reformatie opnieuw ontdekt is en in een reformatorisch weekblad met vreugde verkondigd mag, kan en moet worden dat wij niet door onze werken, maar alleen door het geloof in de Heere Jezus Christus rechtvaardig zijn voor God. Al heb je niets en kun je niets en ben je niets, Hij is dan alles. Wat is het geloof in Hem een heerlijke en bevrijdende zaak! Het is volbracht!

6. Eigen religieuze ervaring is het één en het al. De bijbel zegt ons dat wie in de Heere gelooft zijn uitgangspunt, norm en doel vindt in de Heere Zelf. En het zo de Heere kennen en zo in gemeenschap met Hem leven, is een leven vol van ervaring, van bevinding, van een werkelijk beleven van het heil. We leren heel persoonlijk de Heere kennen en heel persoonlijk verstaan wie de Heere is. Dan kunnen we er van mee-praten, meegetuigen.

We beoefenen dan geen TM, maar oefenen ons wel in de godsvrucht en zullen daarom wel veel tijd gebruiken voor meditatie. Dan lezen we de bijbel niet zo maar even, maar bewaren we het Woord in ons hart. In deze meditatie khmmen wij niet op tot God, maar komt God tot ons door Zijn Woord en Geest. Zó wordt onze jeugd vernieuwd. Want de Heere doet het, de Heere alleen!

Het is goed dat zo wel Kole, als Van Amstel niet volstaan met afwijzing alleen, maar ook positief pleiten voor geloofsbeleving, meditatie, omgang met de Bijbel. Want het beste antwoord dat we aan allerlei oosterse stromingen en secten kunnen geven is een beleefd geloof, een beleefd belijden. Dan moeten we de hand in eigen boezem steken. Schort het daar niet vaak aan ook onder ons? Wij gaven in dit persoverzicht aandacht aan twee heel verschillende zaken: het maatschappelijke en politieke leven enerzijds, en de vlucht in de oosterse meditatie anderzijds. Toch hebben die twee terreinen met elkaar te maken. Wie als christen zijn plaats wil innemen in de maatschappij, zal dat alleen maar kunnen doen als hij zich gedurig weer terugtrekt in de binnenkamer, niet op de wijze ons aangeprezen door bewegingen als TM, maar zoals de Schrift daarover spreekt. Wij denken aan Psalm 25 over de verborgen omgang met God. Vanuit die verborgen omgang in de binnenkamer zullen we onze taak en roeping op sociaal en politiek terrein kunnen aanvatten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen