‘In zoverre...’

In de Waarheidsvriend van 21 juli l.l. gingen we in een artikel in op het boekje Mystiek en bevinding. Daarin spraken we over de groei in het leven des geloofs, met verwijzing naar zondag 21 van de Heidelbergse Catechismus, waarin, in antwoord op de vraag hoe men rechtvaardig is voor God, gezegd wordt.'alleen door een oprecht geloof', waarbij dan aan het slot gezegd wordt 'in zoverre ik zulke weldaad met een gelovig hart aanneem'.

Dat 'In zoverre' vatten we op als 'naar de mate' en we baseerden daarop de groei die er is in het leven van het geloof. Veelal wordt dit 'in zoverre' in prediking en verhandelingen op deze wijze uitgelegd. In gesprekken met predikanten hierover bleek mij dit ook. Menigeen legt zó deze woorden uit.

Het is dan verkwikkend te bemerken, dat er over deze zaken meegedacht wordt. Van twee predikanten, één uit onze kerk en één uit een ander kerkverband, kreeg ik een reactie, die mij noodzaakt nog een keer terug te komen op wat ik schreef.

In de oorspronkelijke Duitse uitgave van de Catechismus van 1563 - zo werd mij doorgegeven - staat het namelijk zó: 'wenn ich allein solche Wohltat mit glaubigem Herzen an nehme'; dus 'wanneer ik alleen', 'wanneer ik slechts' zulke weldaad met een gelovig hart aanneem. Met andere woorden het gaat dan niet om het 'in hoeverre ik rechtvaardig ben voor God' maar hoe' ik rechtvaardig ben voor God; alléén door een oprecht geloof. Het geloof rechtvaardigt voor God. Voor het rechtvaardig zijn voor God is het aannemen in het geloof van de weldaden, die God aanbiedt, nodig.

Dat wil uiteraard niet zeggen, dat wat we schreven over de groei in tegenspraak zou zijn met wat in zondag 23 geleerd wordt. Maar dat element van groei zit niet in het 'in zoverre' maar in het geloof zelf.

Er is geloof als een mosterdzaad en er is een geloof, dat bergen verzet. Maar het geloof, klein of groot, rechtvaardigt voor God. Een mens zal, naarmate er groei in zijn geloof is, zich méér en méér verzekerd weten van zijn aandeel in Christus, en zó van zijn rechtvaardig zijn voor God. Maar gelóóf is gelóóf en stelt voor God rechtvaardig!

Calvijn zegt in een preek over Gen. 15 : 6, ('en hij - Abraham - geloofde in de Heere en Hij rekende het hem tot gerechtigheid'): Wanneer er dus ook slechts een beetje geloof is, een vonkje om zo te zeggen, is het zeker voldoende, wanneer we maar tot de slotsom komen, dat we slechts in Jezus Christus leven hebben, en hij de volheid van het leven in zich heeft, waaruit wij putten kunnen en verzadigd worden kunnen (. . . ). Zoals Paulus in het achtste hoofdstuk van de Romeinenbrief zegt: wanneer we ook omringd, ja beladen zijn met de veelheid van verdorvenheid en zonde, die in ons is en ons ten dode leidt, er niettegenstaande het leven is; en wat nog over is aan zwakheid en verdorvenheid van ons vlees en wat méér ons heil in de weg staan kan, dat alles is vernietigd door de geest van onze Heere Jezus Christus; wanneer we daarvan ook slechts een weinig bezitten: er ligt voor ons hetvolle leven in'. (Uit Johannes Calvin, Diener am Wort Gottes, preken van Calvijn, in het Duits vertaald door Erwin Mülhaupt, Gottingen 1934.) Met andere woorden; ook het kleine geloof is in Gods oog vol in Christus en stelt rechtvaardig voor God. De zekerheid ervan zal toenemen naarmate het gelóóf groeit.

We blijven stellen, dat de Catechismus in zondag 23 niet spreekt van sprongsgewijze overgangen. Maar is er van groei in de zekerheid sprake, dan zit dat in het geloof zélf, niet in het 'in zoverre' de weldaden van Christus met een gelovig hart worden aangenomen. We besluiten met wat Ursinus in zijn schatboek hierover zegt:

'Opdat men verstaan mag, hoe nodig het geloof zy tot regtveerdigmakinge, en op dat men weten mag, dat wy geregtveerdigt worden niet door onze verdienste; maar anders niet dan door het geloove zelfs, ontfangende de regtveerdigheid van Christus: want dit is een werk dat het geloof eygen is, de regtveerdigheid van een ander te ontfangen.'

'Insgelyks zegt Hilarius met ronde woorden: Het geloof alleen maakt regtveerdig. Con. 8. in Mat. En Chrysostomus in zyne Leerreden van het geloof en de Wet der Natuur. Niemand heeft het leven gehadt zonder het Geloof.

Maar de Moordenaar heeft alleen gelooft, en is geregtveerdigt geweest. En zegt my hier nu niet, dat hy geen tydt heeft gehadt, om regtveerdig te leven en goede werken te doen: want ik wil ook daar over niet twisten; maar dat hebbe ik nu bewezen en gewonnen, dat het Geloof door zig zelven zalig maakt: want by aldien hy, nadat hy geloofde, in 't leven gebleven, en de werken verzuymt hadde, hy zoude de zaligheid niet bekomen hebben.'

'En insgelyks hebben d'andere Oud-vaders, nog langen tyd daarna, 't zelfde geleert, als blyktin Bernardus; zeggende, in zyn 22. Leerreden over 't Hooglied: Zo wie over zyne zonden geprikkelt, hongert en dorst na de regtveerdigheid, die gelove in u, (o Christus) die den Godlozen regtveerdigt, en door 't Geloof alleen geregtveerdigt zynde, zal hy vrede by Godt hebben.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen