Over een komma en nog wat meer

1

U zou best als lezer(es) van de Waarheidsvriend uw ogen kunnen uitwrijven en denken: 'lees ik dat echt wel goed, wat komt er nu aan de orde in de pastorale rubriek?'

Vreemd kleingoed?

Ja, zo van tijd tot tijd komt iets op de schrijftafel aan vragen en opmerkingen, die laten zien, dacht ik-, hoe er een groeiend contact is met u, en die om verduidelijking en toelichting vragen. Daarbij gaan we niet hooghartig voorbij aan wat velen zouden bestempelen als 'kleingoed', zo maar even af te doen, maar vaak kunnen 'kleine vragen' toch aanleiding geven tot diepgaande bezinning. In elk geval is schrijver dezes blij en dankbaar met wat uit de lezerskring opkomt en wat soms ook in vertrouwen wordt meegedeeld. Wat zich leent voor bespreking wordt meegenomen, anders vindt persoonlijke beantwoording plaats.

Zo is er een dubbele vraag op mijn bureau terecht gekomen over de juiste lezing van een komma. Waar moet deze staan, is de vraag.

De komma in de geloofsbelijdenis

Het is verschillende lezers(essen) opgevallen, dat in erediensten bij het zeggen van de geloofsbelijdenis, de Twaalf Artikelen, de ene dominee leest: ...'Die geleden heeft onder Pontius Pilatus, is gekruisigd...', terwijl een andere voorganger las 'Die geleden heeft, onder Pontius Pilatus is gekruisigd...' U ziet het al, de komma wordt of gezet achter 'geleden heeft', of achter 'Pilatus', en wat is nu juist? Als we nauwlettend bezien wat de Heidelberger ter toelichting van de geloofsbelijdenis van de Kerk der eeuwen opmerkt, zijn we in eerste instantie geneigd te zeggen, dat de komma het beste achter 'Die geleden heeft' kan geplaatst worden, om dan voort te gaan met 'onder Pontius Pilatus is gekruisigd'. De Heidelberger zelf breidt het lijden van Christus, als afzonderlijk over het woordeke 'geleden' wordt gesproken uit over de ganse tijd van Zijn leven. Inderdaad, van meet af aan is Christus de lijdende Knecht des Heeren. Maar tijdens Zijn geboorte en eerste jaren was Pilatus nog niet aan het bewind. We mogen het lijden van de Heere Jezus maar niet tot het kruisgebeuren beperken. Welk een diepe liefde tot de Vader vervulde het hart van Christus reeds in Zijn ontvangenis en geboorte, ook daarna. Welk een diepe liefde voor Zijn volk bracht Hem ertoe Gods toorn tegen de zonde van het ganselijk menselijk geslacht te dragen. Is ons oog opengegaan voor die wondere gewilligheid van de Zaligmaker? Daar komt bij dat in het spraakgebruik van het Romeinse keizerrijk het gewoon was om bij het vellen en uitvoeren van het vonnis de naam genoemd werd van de stadhouder, onder wiens bewind een en ander daadwerkelijk werd. Uit die tijd zijn er geen gegevens, die er op wijzen, dat de uitdrukking 'lijden onder...' bekend was.

Toch niet zo strikt op de komma gelet

Maar lezen en onderzoeken we verder de Heidelberger, dan kunnen we niet ontkomen aan de indruk, dat de Catechismus niet zo veel hecht aan de juiste zetting van de komma. Want terwijl in het antwoord op vraag 37 het lijden heel het leven van de Zaligmaker op aarde omspant, tot en met de kruisiging en de graflegging toe, wordt in vraag 38 toch getast naar het wezenlijke en de betekenis van 'het geleden-hebben onder de rechter Pontius Pilatus'. Het lijkt er op, alsof de Heidelberger zegt 'al is het ongewoon, laat de Kerk der eeuwen zo maar spreken, want in de belijdenis moet staan de naam van hem, onder wie onze Heere is gevonnist ten dode.

Calvijn zegt meer

In de Geneefse Catechismus wijdt de hervormer maar liefst vier vragen aan 'onder Pontius Pilatus', waarbij hij benadrukt, dat de belijdenis van de christelijke Kerk aan deze woorden hecht om der wille van de heilsgeschiedenis en om der wille van onze wetenschap dat de dood van de Heere Jezus verbonden is met een vonnis vanuit het zo geweldig hoog aangeslagen romeinse recht. Hij is richterlijk ter dood gebracht, waarbij niet de massa, niet de overpriesters, maar een enkele man persoonlijke schuld heeft, waarachter niettemin het volle Goddelijke recht staat. In deze belijdenis zingt om zo te zeggen de Kerk vol uit het zalige evangelie van de rechtvaardiging, waarbij met handhaving van het hoogste-Goddelijk-recht onrechtvaardigen verlost worden van schuld en straf. Ook het zalige evangelie van de plaats bekleding, waarbij de ene Rechtvaardige voor ontrechtvaardigen genomen wordt en ondergaat. AI verder het zalige evangelie van de verbinding van het heilig Goddelijk recht en het aardse recht, als Christus gepredikt wordt 'ik vind geen schuld in deze mens'. En ook het zalige evangelie van het komende eindgericht, waarbij de gevonniste Zaligmaker advocaat, zelfs rechter wordt en is. Hij heeft voor Zijn volk op Zich genomen en weggenomen de toorn van God, het oordeel van God en de vloek van God. Gezegend zijt ge, zo ge dit leerdet mijnen, uzelf waardig achten om in Hem dat alles weggenomen te zien door de Heilige Geest.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen